Πότε είναι τα Φώτα 2027: Θεοφάνεια, νηστεία και φαγητό

Τα Φώτα (Θεοφάνεια) του 2027 πέφτουν την Τετάρτη 6 Ιανουαρίου και η παραμονή τους είναι η Τρίτη 5 Ιανουαρίου, μέρα νηστείας χωρίς λάδι. Η 6η είναι υποχρεωτική αργία: τα εμπορικά καταστήματα κλείνουν, ενώ εστιατόρια, καφέ και ζαχαροπλαστεία επιτρέπεται να ανοίξουν. Στο κείμενο θα βρείτε τι ισχύει κάθε μέρα, τι τρώμε, πότε γίνονται ο αγιασμός και η κατάδυση του Σταυρού και πού διαφωνούν οι πηγές.

Οι ημερομηνίες του 2027 και τι ισχύει κάθε μέρα

Οι ημέρες της εβδομάδας υπολογίστηκαν με Python. Για τη νηστεία χρησιμοποιήσαμε το νηστειοδρόμιο της Ιεράς Μητρόπολης Κηφισίας, που ορίζει το Δωδεκαήμερο (25/12 έως 4/1) ως «εις πάντα», την παραμονή 5/1 ως «νηστεία» και τα Θεοφάνεια 6/1 ως «εις πάντα». Για τα καταστήματα, το άρθρο 15Α του ν. 4177/2013.

Το 2028 η 6η Ιανουαρίου πέφτει Πέμπτη. Το ημερολόγιο ολόκληρης της χρονιάς, με όλες τις αργίες, είναι στο ημερολόγιο γιορτών και φαγητού έξω 2027.

Παραμονή 5 Ιανουαρίου: τι σημαίνει νηστεία χωρίς λάδι

Η Μητρόπολη Κηφισίας ορίζει τη νηστεία ως ξηρά τροφή (ξηροφαγία), χωρίς λάδι ή κρασί, μία φορά την ημέρα. Η Μητρόπολη Αργολίδος κατατάσσει την παραμονή των Θεοφανείων στις νηστείες «που δεν καταλύεται οίνος και έλαιο», με διάρκεια μία ημέρα, και προσθέτει ότι αν συμπέσει Σάββατο ή Κυριακή επιτρέπονται κρασί και λάδι. Το ίδιο γράφει και το κείμενο του Poimin.gr:

Νηστεύουμε την παραμονή των Θεοφανείων αυστηρά, εκτός αν η παραμονή πέφτει Σάββατο ή Κυριακή όπου καταλύουμε το λάδι.

Poimin.gr, Ο Μεγάλος Αγιασμός των Θεοφανείων (με απλά λόγια)

Το 2027 η παραμονή πέφτει Τρίτη, άρα η εξαίρεση του Σαββατοκύριακου δεν ισχύει. Το «νηστίσιμο» δεν σημαίνει αυτόματα «αλάδωτο», οπότε αν βγείτε έξω ρωτήστε αν το πιάτο έχει λάδι. Τα βασικά για τα νηστίσιμα στην ταβέρνα είναι στον οδηγό νηστίσιμα σε ταβέρνα. Για υγεία, εγκυμοσύνη ή παιδιά, η ρύθμιση ανήκει στον γιατρό και στον πνευματικό σας.

Το φαγητό που συνδέεται με την παραμονή είναι ένα πιάτο από βρασμένα όσπρια και σιτάρι. Η εφημερίδα Τα Νέα το λέει ψαροκόλλυβα και το τοποθετεί στην Κρήτη, και αναφέρει ότι τα παλιά χρόνια έδιναν το ίδιο φαγητό και στα ζώα. Το infokids.gr το ονομάζει φωτοκόλυβα ή «παλληκάρια» και γράφει ότι το μαγειρεύουν κυρίως στην Κρήτη και στα νησιά.

Πού διαφωνούν οι πηγές

• Το Δωδεκαήμερο. Τα νηστειοδρόμια των Μητροπόλεων Κηφισίας και Αργολίδος τελειώνουν το «εις πάντα» στις 4 Ιανουαρίου. Τα Νέα γράφουν ότι η παραμονή είναι «η μόνη εξαίρεση στο Δωδεκαήμερο». Στην πράξη το αποτέλεσμα είναι το ίδιο: την Τρίτη 5/1 νηστεύουμε.
• Ο λόγος της νηστείας. Το infokids.gr τη συνδέει με τον Μεγάλο Αγιασμό της επομένης, ενώ το Poimin.gr παραπέμπει στο «Πηδάλιο» του Αγίου Νικοδήμου, που τη βλέπει ως αναπλήρωση νηστειών που χάθηκαν στη χαρμόσυνη περίοδο των Χριστουγέννων.
• Το λάδι στα έθιμα. Το letscook.gr περιγράφει την Άγιαση σε χωριά της Λακωνίας, όπου την παραμονή έφτιαχναν λαλάγγια, τηγανίτες σε ζεστό λάδι. Είναι τοπικό έθιμο και δεν συμφωνεί με τον κανόνα των νηστειοδρομίων.

Αγιασμός, Πρωτάγιαση και κατάδυση του Σταυρού

Σύμφωνα με το Poimin.gr, η Εκκλησία καθιέρωσε Θεία Λειτουργία και τελετή του Μεγάλου Αγιασμού τόσο ανήμερα της γιορτής όσο και την παραμονή. Το CNN Greece, από την άλλη, περιγράφει την παραμονή ως ημέρα του Μικρού Αγιασμού ή Πρωτάγιασης, και γράφει ότι ο Μεγάλος Αγιασμός γίνεται ανήμερα μέσα στις εκκλησίες. Στην Πρωτάγιαση, γράφει το CNN Greece, ο ιερέας ραντίζει τα δωμάτια με τον σταυρό και κλωναράκι βασιλικού. Αν θέλετε αγιασμό για το σπίτι, ρωτήστε την ενορία σας πότε περνά ο ιερέας.

Μετά τον Μεγάλο Αγιασμό της 6ης γίνεται η κατάδυση του Σταυρού σε θάλασσα, ποτάμι ή λίμνη. Στο Διδυμότειχο, σύμφωνα με το ρεπορτάζ του Poimin.gr για το 2025, η πομπή πήγε στη γέφυρα του Ερυθροποτάμου, έξι νέοι βούτηξαν στο παγωμένο ποτάμι και ο Σταυρός περιφέρθηκε στις συνοικίες για προσκύνηση. Τις ώρες των τελετών του 2027 δεν τις έχουν ανακοινώσει ακόμα οι Μητροπόλεις και οι ενορίες, γι’ αυτό δεν τις αναφέρουμε.

Τι κλείνει και τι ανοίγει την Τετάρτη 6 Ιανουαρίου

Το άρθρο 203 του π.δ. 62/2025 ορίζει την εορτή των Θεοφανίων (6η Ιανουαρίου) ως ημέρα υποχρεωτικής αργίας για τις επιχειρήσεις που αργούν τις Κυριακές και τις ημέρες αργίας. Το άρθρο 15Α του ν. 4177/2013 ορίζει ότι τα εμπορικά καταστήματα δεν λειτουργούν, μεταξύ άλλων, τη μέρα της γιορτής. Στην παράγραφο 2 εξαιρεί άλλες κατηγορίες, και πρώτη στη λίστα είναι η εστίαση.

β) την ημέρα της εορτής των Θεοφανείων (6η Ιανουαρίου)

Ν. 4177/2013, άρθρο 15Α παρ. 1, taxheaven.gr

• Επιτρέπεται να λειτουργούν: καταστήματα εστίασης παντός είδους, ζαχαροπλαστεία, γαλακτοπωλεία, κυλικεία, καντίνες, κάβες, mini markets συνεχούς λειτουργίας, περίπτερα και ανθοπωλεία.
• Δεν αναφέρονται στις εξαιρέσεις: αρτοποιεία, κρεοπωλεία, ιχθυοπωλεία και σούπερ μάρκετ. Σε περιοχές τουριστικού ή πολιτιστικού ενδιαφέροντος, η παράγραφος 3 επιτρέπει λειτουργία με υπουργική απόφαση.

Η εικόνα του 2026, όπως τη δημοσίευσε το Powergame, ήταν: κλειστές οι μεγάλες αλυσίδες, ανοιχτά μικρά σούπερ μάρκετ και franchise όπως AB Shop & Go, OK Market και Bazaar, καθώς και ζαχαροπλαστεία, μερικοί φούρνοι, μίνι μάρκετ και περίπτερα. Για το 2027 δεν υπάρχει ακόμα ανακοίνωση.

Ο νόμος επιτρέπει, δεν υποχρεώνει. Αν θέλετε φρέσκο ψάρι για την 6η, ψωνίστε Δευτέρα ή Τρίτη, και τηλεφωνήστε στο εστιατόριο πριν κλείσετε τραπέζι. Αν έχετε μαγαζί, η ΚΕΠΕΑ/ΓΣΕΕ γράφει ότι στις επιχειρήσεις που λειτουργούν νόμιμα τις αργίες οι εργαζόμενοι δικαιούνται προσαύξηση 75% στο νόμιμο ωρομίσθιο.

Ανήμερα: όλα επιτρέπονται, το ψάρι είναι έθιμο

Τα Θεοφάνεια είναι «εις πάντα»: κρέας, γαλακτοκομικά, λάδι και κρασί επιτρέπονται, ακόμη και όταν η γιορτή πέφτει Τετάρτη. Το ψάρι, που κυριαρχεί στα τραπέζια, δεν είναι εκκλησιαστικός κανόνας. Η εφημερίδα Τα Νέα το εξηγεί έτσι:

η κατανάλωση ψαριού την ημέρα των Θεοφανίων έχει περάσει στην σύγχρονη παράδοση περισσότερο λόγω του Αγιασμού των Υδάτων.

Τα Νέα, Τι τρώνε τα Θεοφάνια

Το infokids.gr αναφέρει ψαρόσουπα, μπακαλιάρο σκορδαλιά και χταπόδι, και κρέας (χοιρινό με σέλινο, αρνί) σε ορεινές περιοχές. Στην Ήπειρο, γράφει, το γεύμα συνοδεύει αλευρόπιτα ή χορτόπιτα, και στις Κυκλάδες βραστός μπακαλιάρος ή κεφαλόπουλα. Το γλυκό της ημέρας είναι οι λουκουμάδες (ξεροτήγανα), που σύμφωνα με το λαϊκό δοξάρι διώχνουν τους καλικάντζαρους. Ιδέες για λουκουμάδες στο είδη λουκουμάδων και για ψάρια του Ιανουαρίου στο ψάρια εποχής ανά μήνα.

Τα Φώτα στο γιορτινό ημερολόγιο

Τα Φώτα κλείνουν τον κύκλο των γιορτών που άρχισε με τα Χριστούγεννα. Τι ισχύει για το ρεβεγιόν και το τραπέζι έξω πριν από αυτά, στο άρθρο για τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά. Η επόμενη μεγάλη αλλαγή στο τραπέζι είναι το Τριώδιο, που το 2027 αρχίζει την Κυριακή 21 Φεβρουαρίου, με Τσικνοπέμπτη στις 4 Μαρτίου: δείτε το Τριώδιο και τις Απόκριες 2027 και, για όλες τις νηστείες της χρονιάς, το ημερολόγιο νηστειών 2027.