Φιλοδώρημα στο εστιατόριο: πόσο tip αφήνουμε στην Ελλάδα και τι ισχύει με την κάρτα

Στην Ελλάδα το φιλοδώρημα σε εστιατόριο, ταβέρνα ή καφέ δεν είναι υποχρεωτικό ούτε χρεώνεται στον λογαριασμό: συνηθίζεται να στρογγυλεύουμε ή να αφήνουμε λίγα ευρώ για καλό σερβίρισμα, και αν το δώσετε με κάρτα στο POS, από 1/11/2024 είναι αφορολόγητο για τον εργαζόμενο έως 300 € τον μήνα.

Παρακάτω θα βρείτε τι συνηθίζεται ανά είδος μαγαζιού, πώς αφήνετε φιλοδώρημα με κάρτα και τι ισχύει νομικά για τα tips μετά τις αλλαγές του 2024–2026. Για κάθε κανόνα δίνουμε την πηγή: άρθρο νόμου, απόφαση της ΑΑΔΕ ή ανακοίνωση του υπουργείου.

Είναι υποχρεωτικό το φιλοδώρημα; Τι περιλαμβάνει ήδη ο λογαριασμός

Όχι. Η τιμή στον κατάλογο είναι η τελική τιμή. Οι Κανόνες Διακίνησης και Εμπορίας Προϊόντων και Παροχής Υπηρεσιών (Υ.Α. 91354/2017, ΦΕΚ Β’ 2983/30.8.2017, κωδικοποιημένο κείμενο) ορίζουν στο άρθρο 71 παρ. 1 ότι στον τιμοκατάλογο γράφονται όλα τα είδη «με τις αντίστοιχες τιμές τους συμπεριλαμβανομένου του ΦΠΑ». Στους ίδιους κανόνες δεν βρήκαμε καμία διάταξη που να προβλέπει ξεχωριστή «χρέωση σέρβις». Άρα το φιλοδώρημα είναι πάντα προαιρετικό: είναι ένα ευχαριστώ, όχι κάτι που χρωστάτε.

Πολλοί ξένοι οδηγοί γράφουν ότι στην ελληνική ταβέρνα θα πληρώσετε «κουβέρ» για ψωμί και νερό, και ότι αυτό μετράει ως φιλοδώρημα. Ο κανονισμός λέει κάτι διαφορετικό (άρθρο 72 παρ. 5):

«Τα καταστήματα εστίασης του άρθρου 69 της παρούσας δεν επιτρέπεται να χρεώνουν στην πελατεία τους αξία που αφορά σε «ΚΟΥΒΕΡ» (π.χ. σερβίτσια, μαχαιροπήρουνα, πετσέτες κ.λπ.). Κανένα προϊόν (όπως π.χ. εμφιαλωμένο νερό, ψωμί) δεν προσφέρεται και χρεώνεται χωρίς προηγούμενη συναίνεση του καταναλωτή.»

Υ.Α. 91354/2017, Κανόνες ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ., άρθρο 72 παρ. 5, κωδικοποιημένο κείμενο (taxheaven)

Το ψωμί λοιπόν μπορεί να χρεωθεί, αρκεί να το ζητήσατε ή να το δεχτήκατε και να έχει τιμή στον κατάλογο. Είναι όμως φαγητό, όχι αμοιβή για το σερβίρισμα, και δεν αντικαθιστά το φιλοδώρημα. Αν δείτε στον λογαριασμό γραμμή που δεν καταλαβαίνετε, ρωτήστε τι είναι. Οι υποχρεώσεις του μαγαζιού για τον κατάλογο εξηγούνται αναλυτικά στον οδηγό μας για τον τιμοκατάλογο καταστήματος εστίασης.

Πόσο φιλοδώρημα αφήνουμε: τι συνηθίζεται ανά χώρο

Ας ξεκινήσουμε με κάτι που ίσως δεν περιμένετε: δεν υπάρχει επίσημο ποσοστό. Δεν βρήκαμε ούτε ελληνική έρευνα που να μετρά πόσο αφήνουν οι πελάτες στην Ελλάδα. Τα ποσά του πίνακα είναι όσα περιγράφουν ταξιδιωτικοί οδηγοί γραμμένοι από Έλληνες ή από ανθρώπους που ζουν εδώ (Chasing the Donkey, Greek City Times, Crete Direct). Συμφωνούν σε γενικές γραμμές μεταξύ τους. Είναι έθιμο, όχι κανόνας. Το LiFO σημειώνει επίσης ότι στην Ελλάδα το ποσοστό είναι πολύ χαμηλότερο από το 15–20% των ΗΠΑ.

Ταβέρνα και εστιατόριο

Στην ελληνική ταβέρνα οι περισσότεροι αφήνουν απλώς τα ρέστα ή στρογγυλεύουν: αν ο λογαριασμός είναι 27,50 €, δίνουν 30 €. Στο εστιατόριο με πιο προσεγμένο σερβίρισμα, οι ίδιοι οδηγοί μιλούν για 5–10%. Δεν χρειάζεται να υπολογίσετε με ακρίβεια. Αν κάτι πήγε στραβά, δεν είστε υποχρεωμένοι να αφήσετε τίποτα. Αν θέλετε να ξέρετε τι να παραγγείλετε πριν φτάσει ο λογαριασμός, δείτε τι παραγγέλνουμε σε ταβέρνα και πώς γίνεται η παραγγελία.

Καφετέρια, καφενείο και μπαρ

Για ένα φραπέ ή ένα φρέντο στην καφετέρια, τα ψιλά από τα ρέστα αρκούν, και πολλοί δεν αφήνουν τίποτα. Αν κάτσατε ώρες με παρέα και ο σερβιτόρος σάς εξυπηρέτησε πολλές φορές, ένα ευρώ ή δύο είναι ωραία κίνηση. Αν οι φίλοι σας από το εξωτερικό μπερδεύονται με τα ονόματα, στείλτε τους τον οδηγό μας για τα είδη καφέ και πώς να τα παραγγείλουν. Στο μπαρ ή στο beach bar ισχύει το ίδιο: στρογγύλεμα ή κάτι μικρό ανά γύρο.

Ντελίβερι και πακέτο

Στο ντελίβερι, οι οδηγοί που αναφέραμε μιλούν για περίπου ένα ευρώ σε μικρή παραγγελία και 3–5 € σε μεγάλη παραγγελία για παρέα. Αν ο διανομέας συνεργάζεται με ψηφιακή πλατφόρμα ως ανεξάρτητος συνεργάτης, ο νόμος προβλέπει ειδικό αφορολόγητο και για αυτόν (δείτε τον πίνακα στη νομική ενότητα). Πώς δίνεται το φιλοδώρημα σε κάθε εφαρμογή θα βρείτε στη σύγκριση efood, Wolt και BOX. Όταν παίρνετε πακέτο από τον πάγκο, για παράδειγμα στο σουβλατζίδικο, κανείς δεν περιμένει φιλοδώρημα.

Φιλοδώρημα με κάρτα: πώς γίνεται στο POS

Όσα POS έχουν τη λειτουργία φιλοδωρήματος σάς ζητούν το ποσό του tip χωριστά από τον λογαριασμό, πριν εγκρίνετε την πληρωμή. Το μαγαζί ενεργοποιεί τη λειτουργία, και εσείς πληκτρολογείτε ποσό ή μηδέν. Οι οδηγίες για ταμειακές σε σύνδεση με POS, που έχει αναρτήσει η ΑΑΔΕ, εξηγούν ότι η υποχρεωτική διασύνδεση POS και ταμειακής μηχανής δεν επηρεάζει τη λειτουργία αυτή:

«Το φιλοδώρημα και οι δόσεις, είναι λειτουργίες που δεν επηρεάζονται από τη διασύνδεση του POS με την Ταμειακή.»

Οδηγίες κατασκευαστή ταμειακών ΜΕΡΚΟΥΡΗΣ, αναρτημένες στο aade.gr: Οδηγίες χειρισμού ΦΤΜ σε σύνδεση με POS

Στην πράξη, η απόδειξη της ταμειακής γράφει μόνο την αξία όσων καταναλώσατε. Το φιλοδώρημα προστίθεται στη χρέωση της κάρτας σας ως ξεχωριστό ποσό. Κατά τους φοροτεχνικούς της Artion (taxheaven, 10/3/2025), τα φιλοδωρήματα καταχωρούνται χωριστά στα βιβλία της επιχείρησης, δίνονται ολόκληρα στους εργαζόμενους, δεν επιβαρύνονται με ΦΠΑ και δεν διαβιβάζονται στο myDATA ως έσοδο. Η τεχνική προδιαγραφή του myDATA έχει πάντως προαιρετικό πεδίο «Ποσό φιλοδωρήματος» στα στοιχεία πληρωμής. Όλη τη διαδρομή του tip από το POS ως τη μισθοδοσία την εξηγούμε στον οδηγό για το φιλοδώρημα στο myDATA και στη μισθοδοσία. Τι πρέπει να γράφει η απόδειξη και τι κάνετε αν δεν σας τη δώσουν, το εξηγούμε στον οδηγό για τα δικαιώματά σας στο εστιατόριο.

• Πείτε στον σερβιτόρο ότι θέλετε να προσθέσετε φιλοδώρημα πριν βάλει το ποσό στο POS.
• Ελέγξτε το σύνολο στην οθόνη πριν βάλετε PIN ή ακουμπήσετε την κάρτα.
• Κάποια τερματικά προτείνουν έτοιμο ποσοστό. Ο Μάνος Ματσαγγάνης (Καθημερινή, 13/10/2024) περιγράφει ότι ο πελάτης καλείται να δεχτεί ή όχι «ένα επιπλέον 10%». Μπορείτε πάντα να διαλέξετε άλλο ποσό ή κανένα.
• Αν το POS δεν έχει τη λειτουργία, αφήστε μετρητά.

Τι ισχύει νομικά για τα tips των εργαζομένων (2024–2026)

Το φθινόπωρο του 2024 έγινε ευρέως γνωστή μια απόφαση του Αρείου Πάγου που έκρινε ότι τα φιλοδωρήματα είναι μέρος του μισθού, και ξέσπασε αντιπαράθεση στην εστίαση (CNN Greece, 8/10/2024). Η κυβέρνηση απάντησε με τον ν. 5162/2024 (ΦΕΚ Α’ 198/5.12.2024), που ισχύει για φιλοδωρήματα από 1/11/2024 (άρθρο 34 παρ. 2):

Το νέο όριο των 6.000 € τον χρόνο (ανακοινώθηκε, εκκρεμεί η ψήφιση)

Στις 31/7/2026 το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών ανακοίνωσε ότι το όριο ανεβαίνει από 300 € τον μήνα σε 6.000 € τον χρόνο, από το φορολογικό έτος 2026:

«Η σημαντικότερη αλλαγή είναι ότι το αφορολόγητο θα υπολογίζεται πλέον σε ετήσια και όχι σε μηνιαία βάση, ώστε να ανταποκρίνεται καλύτερα στις ιδιαιτερότητες της εποχικής εργασίας, ιδιαίτερα στην εστίαση, τον τουρισμό και γενικότερα στους κλάδους παροχής υπηρεσιών.»

Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Φιλοδωρήματα: Αύξηση του αφορολόγητου ορίου από 300 ευρώ τον μήνα σε 6.000 ευρώ τον χρόνο

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, η ρύθμιση θα κατατεθεί για ψήφιση τον Σεπτέμβριο και θα ισχύσει αναδρομικά για όλο το 2026. Ένας εποχικός εργαζόμενος με έξι μήνες σεζόν θα μπορεί να έχει αφορολόγητα φιλοδωρήματα έως 1.000 € τον μήνα. Όταν το ελέγξαμε, την 1/10/2026, δεν βρήκαμε ψηφισμένο νόμο με αυτή τη διάταξη. Μέχρι να δημοσιευτεί σε ΦΕΚ, ισχύει το όριο των 300 € τον μήνα.

Ενημερωτικό κείμενο, όχι φορολογική ή νομική συμβουλή. Για τη δική σας περίπτωση απευθυνθείτε σε λογιστή ή στην ΑΑΔΕ.

Μετρητά ή κάρτα: ποιο να προτιμήσετε

Και τα δύο είναι νόμιμα. Το αφορολόγητο του νόμου καλύπτει φιλοδωρήματα που δίνονται «μέσω της επιχείρησης ή απευθείας». Η διαφορά είναι στη διαδρομή των χρημάτων:

• Μετρητά: πάνε κατευθείαν στον σερβιτόρο ή στον κοινό κουμπαρά του προσωπικού. Ο Ματσαγγάνης θυμίζει ότι παλιά όλα τα tips μαζεύονταν σε κουμπαρά και μοιράζονταν στο τέλος της βάρδιας.
• Κάρτα: το ποσό περνά από τον λογαριασμό της επιχείρησης. Φτάνει στον εργαζόμενο μέσω μισθοδοσίας και καταγράφεται, οπότε μετρά και για το αφορολόγητο όριο.

Αν σας νοιάζει να πάει το φιλοδώρημα σε συγκεκριμένο άτομο, τα μετρητά στο χέρι είναι ο πιο απλός τρόπος. Αν δεν έχετε ψιλά, το POS είναι απολύτως εντάξει. Δεν είναι αγένεια να ρωτήσετε αν τα tips μοιράζονται σε όλο το προσωπικό.

Σαβουάρ βιβρ: όσα ρωτούν συνήθως οι επισκέπτες

• Αφήστε τα χρήματα στο πιατάκι με τον λογαριασμό ή πείτε «κρατήστε τα ρέστα» όταν πληρώνετε.
• Δεν ισχύει το αμερικανικό 15–20%. Στην Ελλάδα το φιλοδώρημα είναι μικρότερο και προαιρετικό.
• Σε μεγάλη παρέα, μαζέψτε ένα κοινό ποσό στο τέλος αντί να αφήνει ο καθένας χωριστά.
• Αν το σερβίρισμα ήταν κακό, δεν χρωστάτε τίποτα. Μπορείτε να το πείτε ευγενικά στον υπεύθυνο.
• Κουβέρ για πιάτα και μαχαιροπίρουνα απαγορεύεται. Ψωμί και νερό χρεώνονται μόνο αν τα δεχτήκατε.

Για ιδιοκτήτες μαγαζιών

Αν έχετε μαγαζί εστίασης, το πιο σημαντικό είναι να μη «βαφτιστεί» μέρος του μισθού φιλοδώρημα: η μείωση αποδοχών με ταυτόχρονη αύξηση των tips τιμωρείται με πρόστιμο 22% (ΚΦΕ άρθρο 72 παρ. 90). Κρατήστε τα φιλοδωρήματα του POS χωριστά στα βιβλία, αποδώστε τα ολόκληρα και ζητήστε από τον λογιστή σας να τα δηλώνει με τον κωδικό 71.

Εν συντομία

Την επόμενη φορά που θα πληρώσετε, ρίξτε μια ματιά στον λογαριασμό. Αν όλα είναι σωστά και σας εξυπηρέτησαν καλά, στρογγυλέψτε ή αφήστε λίγα ευρώ, σε μετρητά ή στο POS. Αν δεν ξέρετε τι να παραγγείλετε, δείτε τον οδηγό μας για την ταβέρνα. Όλη την επίσκεψη, από την κράτηση ως τον λογαριασμό, τη βρίσκεις στον τον πλήρη οδηγό για το φαγητό έξω στην Ελλάδα.