Χριστούγεννα και Πρωτοχρονιά: φαγητό έξω, αργίες και τι είναι ανοιχτό (2026–27)

Τα Χριστούγεννα (Παρασκευή 25/12/2026), η επομένη τους (Σάββατο 26/12) και η Πρωτοχρονιά (Παρασκευή 1/1/2027) είναι υποχρεωτικές αργίες: τα εμπορικά καταστήματα και τα σούπερ μάρκετ μένουν κλειστά, ενώ εστιατόρια, ταβέρνες, καφέ και ζαχαροπλαστεία επιτρέπεται από τον νόμο να λειτουργούν κανονικά, αν το επιλέξουν.

Παρακάτω θα βρείτε το ημερολόγιο των γιορτών 2026–27, τι λέει ο νόμος για το ποιος ανοίγει, τι να ρωτήσετε πριν κλείσετε ρεβεγιόν και τι τρώμε στις γιορτές, με πηγή για κάθε στοιχείο.

Το ημερολόγιο των γιορτών 2026–27, μέρα προς μέρα

Οι ημερομηνίες που επηρεάζουν το φαγητό έξω, από την αρχή της νηστείας ως τα Θεοφάνεια. Τα καταστήματα ακολουθούν τα άρθρα 15Α και 16 του ν. 4177/2013 και η νηστεία το ημερολόγιο νηστειών 2027.

Πώς βγαίνουν οι ανοιχτές Κυριακές του Δεκεμβρίου

Τις Κυριακές τις ορίζει το άρθρο 16 του ν. 4177/2013. Τα εμπορικά καταστήματα μπορούν, αν θέλουν, να ανοίξουν τις δύο Κυριακές πριν από τα Χριστούγεννα, την τελευταία Κυριακή του έτους και την Κυριακή μετά την τελευταία Παρασκευή του Νοεμβρίου, από τις 11:00 έως τις 20:00. Με τα Χριστούγεννα του 2026 να πέφτουν Παρασκευή, οι Κυριακές αυτές είναι η 29η Νοεμβρίου, η 13η, η 20ή και η 27η Δεκεμβρίου.

Το εορταστικό ωράριο του 2026 δεν έχει ανακοινωθεί ακόμη

Τις ακριβείς ώρες για κάθε μέρα τις προτείνουν κάθε χρόνο οι τοπικοί εμπορικοί σύλλογοι, συνήθως λίγο πριν από τον Δεκέμβριο. Την 1/10/2026 δεν είχε δημοσιευτεί πρόγραμμα για φέτος. Για παράδειγμα, για τις γιορτές του 2025 ο Εμπορικός Σύλλογος Αθηνών πρότεινε 09:00–18:00 την Παραμονή των Χριστουγέννων και την Παραμονή της Πρωτοχρονιάς, και «κλειστά» την Παρασκευή 2/1/2026. Η πρόταση ήταν, όπως έγραψαν τότε τα Παραπολιτικά, «ενδεικτική και προαιρετική». Κάθε κατάστημα μπορεί να ορίσει το δικό του ωράριο μέσα στα όρια του νόμου.

Γιατί τα εστιατόρια ανοίγουν ενώ τα μαγαζιά κλείνουν

Το άρθρο 15Α του ν. 4177/2013, που προστέθηκε με τον ν. 5019/2023, λέει δύο πράγματα. Στην παράγραφο 1 ορίζει ότι τα εμπορικά καταστήματα δεν λειτουργούν την Πρωτοχρονιά, τα Θεοφάνεια, στις 25 και 26 Δεκεμβρίου και σε άλλες μεγάλες αργίες. Στην παράγραφο 2 εξαιρεί μια σειρά από επιχειρήσεις, που επιτρέπεται να λειτουργούν όλες τις ώρες και όλες τις μέρες της εβδομάδας, «τηρούμενης της εργατικής νομοθεσίας». Πρώτα στη λίστα είναι τα «καταστήματα εστίασης παντός είδους».

Σούπερ μάρκετ, φούρνοι και ζαχαροπλαστεία: τι σημαίνει για τα ψώνια

Στην πράξη, τα ψώνια για το γιορτινό τραπέζι γίνονται ως την Παραμονή, γιατί τα σούπερ μάρκετ μένουν κλειστά στις 25 και 26/12 και την 1/1. Ένα ζαχαροπλαστείο ή μια κάβα, όμως, επιτρέπεται να ανοίξουν ανήμερα. Αν ξεχάσατε τη βασιλόπιτα ή τα μελομακάρονα, υπάρχει νόμιμη πιθανότητα να βρείτε ανοιχτό μαγαζί.

Για τους φούρνους δεν βρήκαμε ενιαίο κανόνα για όλη τη χώρα. Δεν είναι στη γενική εξαίρεση του άρθρου 15Α, ενώ σε τουριστικές περιοχές μπορεί να έχουν ειδική άδεια. Ρωτήστε τον φούρνο της γειτονιάς σας πριν βασιστείτε σε φρέσκο ψωμί ανήμερα.

«Επιτρέπεται» δεν σημαίνει «θα είναι ανοιχτό»

Ο νόμος δεν υποχρεώνει κανένα εστιατόριο να ανοίξει: κάθε μαγαζί αποφασίζει μόνο του αν και τι ώρα θα λειτουργήσει. Όσα ανοίγουν πληρώνουν περισσότερο το προσωπικό τους. Σύμφωνα με το άρθρο 203 του π.δ. 62/2025, οι 25 και 26 Δεκεμβρίου, η 1η και η 6η Ιανουαρίου είναι μέρες υποχρεωτικής αργίας. Όσοι δουλεύουν τότε δικαιούνται προσαύξηση 75% στο ωρομίσθιο, όπως εξηγεί και το Κέντρο Πληροφόρησης Εργαζομένων και Ανέργων της ΓΣΕΕ (ΚΕΠΕΑ). Πριν βγείτε, δείτε το ωράριο αργιών του μαγαζιού στο προφίλ του στο Google ή τηλεφωνήστε.

Ρεβεγιόν και γιορτινό τραπέζι έξω: πώς να κλείσετε χωρίς εκπλήξεις

Ρεβεγιόν δεν είναι μόνο η Παραμονή της Πρωτοχρονιάς. Το λεξικό το εξηγεί έτσι:

«το δείπνο και η γιορτή που γίνεται το βράδυ της παραμονής των Χριστουγέννων, και με επέκταση, το βράδυ της παραμονής της πρωτοχρονιάς»

Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής (Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών), λήμμα «ρεβεγιόν», Πύλη για την ελληνική γλώσσα

Για τα βράδια της 24ης και της 31ης Δεκεμβρίου, όπως και για το μεσημέρι των Χριστουγέννων, αρκετά μαγαζιά που μένουν ανοιχτά δουλεύουν μόνο με κράτηση και με ειδικό γιορτινό μενού. Πριν κλείσετε τραπέζι, ρωτήστε τα εξής:

1. Είναι σταθερό μενού ή à la carte; Αν είναι σταθερό, ποια πιάτα περιλαμβάνει και αν μπορείτε να αλλάξετε κάποιο.
2. Ποια είναι η τελική τιμή και ανά τι; Ανά άτομο ή ανά τραπέζι, και αν περιλαμβάνει ποτά, κρασί, νερό, γλυκό ή μουσική.
3. Τι ισχύει για τα παιδιά; Αν υπάρχει παιδικό μενού ή διαφορετική τιμή.
4. Υπάρχει ελάχιστη κατανάλωση; Αν ναι, πρέπει να είναι γραμμένη στον κατάλογο.
5. Ζητούν προκαταβολή; Πόση, πώς επιστρέφεται αν ακυρώσετε και ως πότε.
6. Μέχρι τι ώρα κρατάτε το τραπέζι; Ορισμένα μαγαζιά κάνουν δύο βάρδιες το ίδιο βράδυ.
7. Υπάρχει νηστίσιμη επιλογή ή λύση για αλλεργίες; Δείτε παρακάτω.

Τι λέει ο νόμος για το σταθερό μενού

Η υπουργική απόφαση 91354/2017 για τις τιμές στην εστίαση έχει ειδική πρόβλεψη για το σταθερό μενού (ταμπλ ντοτ). Κατά το άρθρο 72 παρ. 4, η τελική τιμή, όπως κι αν ορίζεται (ανά άτομο ή ανά μενού), πρέπει να είναι γνωστή στον πελάτη τη στιγμή που βλέπει τον τιμοκατάλογο. Η ελάχιστη κατανάλωση γράφεται σε εμφανές σημείο του καταλόγου (παρ. 1). Το «κουβέρ» απαγορεύεται, και ψωμί ή εμφιαλωμένο νερό χρεώνονται μόνο αν τα δεχτείτε (παρ. 5). Τα υπόλοιπα τα εξηγούμε στον οδηγό για τον τιμοκατάλογο καταστήματος εστίασης.

Προκαταβολή και ακύρωση: ζητήστε τους όρους γραπτώς

Για τις κρατήσεις των γιορτών δεν βρήκαμε ειδικό κανόνα που να ορίζει ποσό προκαταβολής ή όρους ακύρωσης. Γι’ αυτό μετράει τι θα συμφωνήσετε. Ζητήστε το μενού, την τιμή και τους όρους ακύρωσης σε μήνυμα ή email, και κρατήστε απόδειξη για ό,τι πληρώσετε από πριν.

Νηστεία, αλλεργίες και παιδιά στο ίδιο τραπέζι

Το βράδυ της 24ης Δεκεμβρίου είναι ακόμη μέρα νηστείας για όσους νηστεύουν. Επιτρέπονται λάδι και κρασί, όχι ψάρι. Αν στην παρέα υπάρχει κάποιος που νηστεύει, ρωτήστε από πριν για νηστίσιμο μενού ή διαλέξτε πιάτα από τον οδηγό μας για τα νηστίσιμα σε ταβέρνα. Αν κάποιος έχει τροφική αλλεργία, πείτε το ήδη στην κράτηση. Το τι πρέπει να σας πει το μαγαζί το εξηγούμε στο άρθρο για τις αλλεργίες όταν τρώτε έξω.

Πότε τελειώνει η νηστεία και τι σημαίνει για την έξοδο

Η νηστεία των Χριστουγέννων του 2026 κρατά από την Κυριακή 15/11 έως την Πέμπτη 24/12. Ως την Πέμπτη 17/12 επιτρέπεται ψάρι, εκτός Τετάρτης και Παρασκευής. Γι’ αυτό τα βράδια ως τις 17 Δεκεμβρίου είναι καλή στιγμή για ψαροταβέρνα. Από τις 18 έως τις 24/12 επιτρέπονται μόνο λάδι και κρασί. Τα χταπόδια, τα καλαμάρια και οι γαρίδες, που θεωρούνται νηστίσιμα, μένουν στο τραπέζι. Ποια φαγητά του δρόμου είναι νηστίσιμα και ποια όχι θα το βρείτε στο άρθρο «Είναι νηστίσιμο;».

Από 25/12/2026 έως 4/1/2027 είναι το Δωδεκαήμερο, χωρίς νηστεία ούτε Τετάρτη ούτε Παρασκευή. Η Τρίτη 5/1/2027 είναι μέρα αυστηρής νηστείας και τα Θεοφάνεια (Τετάρτη 6/1) ξανά ελεύθερα. Για εξαιρέσεις και αυστηρότερες εκδοχές δείτε το πλήρες ημερολόγιο νηστειών, και για θέματα υγείας μιλήστε με τον γιατρό σας.

Τι τρώμε τα Χριστούγεννα: από το χριστόψωμο ως τη γαλοπούλα

Το γιορτινό τραπέζι δεν ήταν πάντα όπως το ξέρουμε σήμερα. Τα στοιχεία που ακολουθούν προέρχονται κυρίως από το Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών.

Χριστόψωμο: το ψωμί που «διηγείται» το επάγγελμα του σπιτιού

Σύμφωνα με το Κέντρο Λαογραφίας, το χριστόψωμο είναι συνήθως στρογγυλό, με σταυρό από ζυμάρι και καρύδια ή αμύγδαλα για καλή σοδειά. Τα σχέδια πάνω του έδειχναν τη δουλειά του νοικοκύρη: βόδια και αλέτρι για τον γεωργό, πρόβατα και στάνη για τον τσοπάνη. Το τραπέζι σε αρκετά μέρη στρωνόταν από την Παραμονή. Στη Θράκη και τη Μακεδονία το έλεγαν «τα εννέα φαγιά», γιατί έπρεπε να έχει εννιά είδη φαγητών.

Χοιρινό, σαρμάδες και κότα: το παλιό γιορτινό τραπέζι

Στην αγροτική Ελλάδα χαρακτηριστικό έθιμο των Χριστουγέννων ήταν τα χοιροσφάγια. Ο χοίρος που μεγάλωνε κάθε σπίτι έδινε κρέας και λίπος για όλη τη χρονιά. Οι παρέες δοκίμαζαν μεζέδες και έφτιαχναν λουκάνικα, απάκια και σύγλινα, και τα γλέντια κρατούσαν όλο το Δωδεκαήμερο. Στη Μακεδονία και αλλού μαγείρευαν ντολμαδάκια με λάχανο και χοιρινό, τους σαρμάδες. Σε άλλες περιοχές έσφαζαν κότα και έφτιαχναν σούπα. Αν ψάχνετε μεζέδες για τις γιορτές, δείτε τις διαφορές μεζεδοπωλείου, τσιπουράδικου και ουζερί.

Η γαλοπούλα είναι πιο καινούργια απ’ όσο νομίζουμε

«Η γαλοπούλα είναι νεώτερη συνήθεια στο χριστουγεννιάτικο τραπέζι.»

Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας, Ακαδημία Αθηνών, «Τα Χριστούγεννα και τα έθιμά τους»

Σήμερα η γεμιστή γαλοπούλα θεωρείται κλασικό χριστουγεννιάτικο πιάτο, και ακόμη και το λεξικό τη δίνει ως παράδειγμα γιορτινού τραπεζιού. Καταγράφει επίσης τα άλλα ονόματά της: διάνος, κούρκος, ινδιάνος. Αν σας προτείνουν «διάνο» σε κάποιο μενού, είναι το ίδιο πουλί.

Μελομακάρονα και κουραμπιέδες

Το λεξικό ορίζει το μελομακάρονο ως γλυκό φτιαγμένο «κυρίως από ζυμάρι και λάδι», περιχυμένο με μέλι και πασπαλισμένο με καρύδι. Αφού η βασική συνταγή έχει λάδι και όχι βούτυρο, ταιριάζουν και σε όσους νηστεύουν, μια και το μέλι θεωρείται νηστίσιμο. Ρωτήστε πάντως, γιατί υπάρχουν και παραλλαγές με βούτυρο. Με το όνομα «φοινίκι» το λεξικό καταγράφει ένα είδος μελομακάρονου. Ο κουραμπιές είναι μικρό γλύκισμα πασπαλισμένο με άχνη ζάχαρη, και στο παράδειγμα του λήμματος διαβάζουμε ότι είναι «παραδοσιακό χριστουγεννιάτικο γλύκισμα». Συνήθως γίνεται με βούτυρο, άρα δεν είναι νηστίσιμος, εκτός αν το μαγαζί δηλώνει νηστίσιμη εκδοχή.

Πρωτοχρονιά: η βασιλόπιτα και το φλουρί

Η βασιλόπιτα κόβεται την Πρωτοχρονιά, τη γιορτή του Αγίου Βασιλείου, και μέσα της κρύβεται ένα νόμισμα. Όποιος το βρει θεωρείται τυχερός για τη χρονιά. Το λεξικό λέει «φλουρί» το νόμισμα αυτό, από το χρυσό νόμισμα του Βυζαντίου.

Το Κέντρο Λαογραφίας σημειώνει ότι το έθιμο υπάρχει σε όλο τον ελληνικό χώρο, αλλά η ίδια η πίτα αλλάζει από τόπο σε τόπο. Στη Θεσσαλία και τη Μακεδονία η βασιλόπιτα ήταν τυρόπιτα ή κρεατόπιτα, ενώ στους πρόσφυγες από τη Μικρά Ασία ήταν γλυκό ή γλυκό ψωμί με μυρωδικά. Σε πολλές περιοχές το πρώτο κομμάτι είναι του Χριστού, το δεύτερο της Παναγίας και το τρίτο του Αϊ-Βασίλη. Στην πόλη η πίτα έγινε γλύκισμα και εμφανίστηκε το «κομμάτι του φτωχού». Από τις αρχές του 20ού αιώνα η κοπή γίνεται και σε σωματεία και οργανισμούς, όλο τον Ιανουάριο.

Η γνωστή ιστορία λέει ότι ο Μέγας Βασίλειος, επίσκοπος Καισάρειας, επέστρεψε στους κατοίκους τα πολύτιμά τους κρυμμένα σε πίτες. Η Εγκυκλοπαίδεια του Ιδρύματος Μείζονος Ελληνισμού καταγράφει τον μύθο, αλλά σημειώνει ότι η σύνδεση του αγίου με τη βασιλόπιτα ανάγεται σε λαογραφικές αντιλήψεις του 19ου αιώνα. Στην Καισάρεια της Καππαδοκίας η βασιλόπιτα, ο «γκετές», γινόταν με φύλλο, με το νόμισμα κρυμμένο μέσα, και κοβόταν την παραμονή της Πρωτοχρονιάς. Με φύλλο φτιαχνόταν και η βασιλόπιτα της Σμύρνης.

Αν κάνετε Πρωτοχρονιά έξω

Αν κλείσατε ρεβεγιόν σε εστιατόριο, ρωτήστε αν κόβουν βασιλόπιτα τα μεσάνυχτα ή αν μπορείτε να φέρετε τη δική σας.

Φιλοδώρημα τις γιορτές

Δεν υπάρχει ειδικός κανόνας για τις γιορτές. Το φιλοδώρημα στην Ελλάδα δεν είναι υποχρεωτικό και οι τιμές του καταλόγου είναι τελικές. Το προσωπικό που δουλεύει στις αργίες πληρώνεται ήδη με την προσαύξηση που ορίζει ο νόμος. Ενδεικτικά ποσά και τι ισχύει όταν πληρώνετε με κάρτα θα βρείτε στον οδηγό για το φιλοδώρημα στο εστιατόριο. Μια λαογραφική λεπτομέρεια: σύμφωνα με το Κέντρο Λαογραφίας, τα κάλαντα των Χριστουγέννων τελειώνουν παραδοσιακά με αίτημα για φιλοδώρημα.

Για ιδιοκτήτες: τρία πράγματα πριν από τις γιορτές

• Ωράριο αργιών: δηλώστε από τον Νοέμβριο αν θα είστε ανοιχτά στις 24, 25, 26 και 31/12 και την 1/1. Πώς ορίζεται ειδικό ωράριο στο Google θα το βρείτε στον οδηγό πώς να βάλω το μαγαζί μου στο Google.
• Σταθερό μενού: η τελική τιμή ανά άτομο ή ανά μενού πρέπει να φαίνεται μαζί με τον κατάλογο. Χωρίς κουβέρ, και με ελάχιστη κατανάλωση, αν υπάρχει, γραμμένη στον κατάλογο (ΥΑ 91354/2017, άρθρο 72).
• Προσωπικό: όσοι εργάζονται στις υποχρεωτικές αργίες παίρνουν προσαύξηση 75%. Ελέγξτε τα με τον λογιστή σας.

Το επόμενο βήμα

Αν σκοπεύετε να φάτε έξω τις γιορτές, κλείστε τραπέζι νωρίς, ζητήστε γραπτώς το μενού, την τελική τιμή και τους όρους ακύρωσης, και ελέγξτε το ωράριο λίγες μέρες πριν. Θα ενημερώσουμε τον πίνακα μόλις ανακοινωθεί το φετινό εορταστικό ωράριο.

Ενημερωτικό κείμενο, όχι νομική συμβουλή. Το ωράριο το ορίζει κάθε μαγαζί. Για τις υπόλοιπες γιορτές δες το ημερολόγιο αργιών και γιορτών 2027 και για τα γλυκά τα παραδοσιακά γλυκά ζαχαροπλαστείου.