Brunch: τι είναι, τι ώρα σερβίρεται και τι να περιμένεις

Το brunch (προφέρεται «μπραντς») είναι ένα γεύμα που τρως αργά το πρωί και παίρνει τη θέση και του πρωινού και του μεσημεριανού, με γλυκά και αλμυρά πιάτα στο ίδιο τραπέζι.

Σταθερή ώρα δεν έχει: κανένας νόμος ή κανόνας δεν ορίζει πότε σερβίρεται, και οι ελληνικές πηγές δίνουν διαφορετικά ωράρια. Παρακάτω τα βάζουμε δίπλα δίπλα και εξηγούμε τι θα βρεις στο μενού και πώς χρεώνεται.

Από πού βγαίνει η λέξη brunch

Η λέξη ενώνει τα αγγλικά breakfast (πρωινό) και lunch (μεσημεριανό). Το λεξικό Merriam-Webster το ορίζει ως γεύμα που τρώγεται συνήθως αργά το πρωί και συνδυάζει ένα αργό πρωινό με ένα πρώιμο μεσημεριανό, και τοποθετεί την πρώτη γνωστή χρήση της λέξης το 1895. Το Online Etymology Dictionary παραθέτει το βρετανικό σατιρικό περιοδικό Punch του 1896, που αποδίδει τη λέξη στον Guy Beringer και στο περιοδικό Hunter’s Weekly τον προηγούμενο χρόνο, δηλαδή το 1895. Το ίδιο κείμενο σχολίαζε τη νέα μόδα:

«…to be fashionable nowadays we must “brunch.”»

Punch, 1 Αυγούστου 1896, όπως παρατίθεται στο Online Etymology Dictionary, λήμμα brunch

Δηλαδή: «για να είσαι της μόδας σήμερα, πρέπει να κάνεις brunch». Το Punch προσθέτει ότι στην Οξφόρδη, όταν το γεύμα ήταν πιο κοντά στο πρωινό, το έλεγαν brunch, και όταν ήταν πιο κοντά στο μεσημεριανό, blunch. Στα ελληνικά η λέξη έμεινε αμετάφραστη. Το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής δεν έχει λήμμα ούτε για το «μπραντς» ούτε για το «brunch» (το ελέγξαμε στις 3/10/2026). Η πιο κοντινή ελληνική λέξη, το κολατσιό, κατά το ίδιο λεξικό είναι πρόχειρο φαγητό ανάμεσα στο πρόγευμα και στο γεύμα. Το brunch όμως δεν είναι τσιμπολόγημα: είναι ολόκληρο γεύμα που αντικαθιστά και τα δύο.

Τι ώρα σερβίρεται το brunch στην Ελλάδα

Κανένας κανόνας δεν ορίζει την ώρα του brunch: κάθε μαγαζί αποφασίζει μόνο του μέχρι πότε το σερβίρει. Όσες πηγές δίνουν ώρα, διαφωνούν:

Το μόνο δίωρο που χωράει σε όλους αυτούς τους ορισμούς είναι 12:00 με 14:00. Αν πας νωρίτερα ή αργότερα, ρώτα πρώτα μέχρι τι ώρα βγαίνει το μενού του brunch. Στην αρχή ήταν γεύμα της Κυριακής, για όσους ξενυχτούσαν το Σάββατο. Σήμερα, όπως γράφει η Cantina, έχει γίνει και καθημερινή συνήθεια.

Τι έχει ένα μενού brunch στην Ελλάδα

Η βάση είναι διεθνής: η Βικιπαίδεια αναφέρει αυγά, αλλαντικά, φρούτα, αρτοσκευάσματα, τηγανίτες και βάφλες. Στους καταλόγους θα δεις συχνά:

• αυγά με πολλούς τρόπους: ομελέτα, scrambled, ποσέ ή benedict
• τηγανίτες ή pancakes, αυγοφέτες (french toast) και βάφλες, με μέλι, φρούτα ή σοκολάτα
• μπολ με γιαούρτι, φρούτα και δημητριακά, για όσους θέλουν κάτι πιο ελαφρύ
• σάντουιτς, αλλαντικά, τυριά και σαλάτες, για όσους πεινάνε για μεσημεριανό

Δίπλα σε αυτά, τα ελληνικά μενού βάζουν και δικά μας πιάτα. Η στραπατσάδα είναι, κατά το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, πρόχειρο φαγητό με χτυπημένα αυγά και ντομάτα. Στη νότια Πελοπόννησο το ίδιο πιάτο λέγεται καγιανάς, όπως σημειώνει η Βικιπαίδεια. Από τα ελληνικά αρτοσκευάσματα ταιριάζουν η μπουγάτσα, πίτα με φύλλα και κρέμα ή τυρί, γλυκιά ή αλμυρή, και το κουλούρι, στρογγυλό και πασπαλισμένο με σουσάμι. Η ελληνική εκδοχή του brunch είναι καταγεγραμμένη: στις 51 συνταγές για brunch του Γαστρονόμου υπάρχουν καγιανάς, κρητικά αυγά με στάκα και ηπειρώτικη κασόπιτα, και ο οδηγός brunch της Cantina ξεχωρίζει τον καγιανά και την αλμυρή μπουγάτσα.

Για να πιεις, συνήθως καφές και φυσικός χυμός. Κάθε όνομα καφέ του καταλόγου το εξηγεί ο οδηγός για τα είδη καφέ, από τον φρέντο ως τον ελληνικό.

Brunch, πρωινό ή all day: η διαφορά

Η βασική διαφορά: το πρωινό και το brunch είναι γεύματα, ενώ το «all day» περιγράφει το μαγαζί.

Σε πολλά all day μαγαζιά σερβίρεται brunch το πρωί και ο κατάλογος αλλάζει το απόγευμα, όπως φαίνεται στα παραδείγματα του οδηγού της Cantina για τα all day στέκια της Αθήνας.

Πώς χρεώνεται το brunch

Στην Ελλάδα θα το συναντήσεις με τρεις τρόπους: κάθε πιάτο με τη δική του τιμή, ως σταθερό «μενού brunch» με τιμή ανά άτομο ή ανά μενού, ή ως μπουφέ, κυρίως σε ξενοδοχεία. Σε όλες τις περιπτώσεις ισχύουν οι κανόνες της Υ.Α. 91354/2017, που καλύπτουν εστιατόρια, καφετέριες και παρόμοια μαγαζιά (άρθρο 69).

• Ο τιμοκατάλογος πρέπει να σου δοθεί πριν παραγγείλεις. Στα ξενοδοχεία αναρτάται στην είσοδο της αίθουσας όπου σερβίρεται το φαγητό (άρθρο 70 §2).
• Κάθε πιάτο γράφεται με την τιμή του, μαζί με τον ΦΠΑ (άρθρο 71 §1).
• Αν υπάρχει ελάχιστη κατανάλωση, πρέπει να γράφεται σε εμφανές σημείο του καταλόγου (άρθρο 72 §1). Σε σελφ σέρβις, ο τιμοκατάλογος πρέπει να είναι αναρτημένος στον χώρο όπου σερβίρεσαι μόνος σου (άρθρο 72 §2).
• Κουβέρ δεν χρεώνεται, και νερό ή ψωμί χρεώνονται μόνο αν συμφωνήσεις πρώτα (άρθρο 72 §5).

Για τα σταθερά μενού ο κανόνας είναι ρητός:

«Οποιαδήποτε χρήση συστήματος ταμπλ ντοτ ή μενού πρέπει να γίνεται γνωστή στον πελάτη με την αντίστοιχη τελική τιμή»

Υ.Α. 91354/2017, άρθρο 72 §4, κωδικοποιημένο κείμενο (TaxHeaven)

Πριν διαλέξεις μενού ή μπουφέ, ρώτα την τελική τιμή ανά άτομο και αν περιλαμβάνει καφέ και χυμό. Τιμές δεν δίνουμε, γιατί αλλάζουν πολύ από μαγαζί σε μαγαζί. Όλους τους κανόνες για τον κατάλογο τους εξηγεί ο οδηγός για τον τιμοκατάλογο του καταστήματος εστίασης.

Πριν πας για brunch: δύο πρακτικές συμβουλές

Κλείσε τραπέζι για Σάββατο και Κυριακή. Το brunch γεννήθηκε ως κυριακάτικο γεύμα, και ένα τηλεφώνημα πριν ξεκινήσεις σε γλιτώνει από την αναμονή. Πότε αξίζει η κράτηση και τι ισχύει αν σου ζητήσουν προκαταβολή θα το βρεις στον οδηγό για την κράτηση τραπεζιού.

Ρώτα για vegan ή χωρίς γλουτένη πριν παραγγείλεις. Τα κλασικά πιάτα του brunch, όπως ομελέτες, τηγανίτες και αυγοφέτες, έχουν αυγά, γάλα ή αλεύρι. Τι να ζητήσεις το εξηγούμε στους οδηγούς για vegan φαγητό έξω και για φαγητό χωρίς γλουτένη έξω. Για τα 14 αλλεργιογόνα του Κανονισμού (ΕΕ) 1169/2011 το μαγαζί οφείλει να σε ενημερώσει, και για φαγητό που δεν είναι συσκευασμένο.