Κράτηση τραπεζιού: πότε χρειάζεται, πώς γίνεται και τι ισχύει για την προκαταβολή

Κράτηση τραπεζιού χρειάζεσαι όταν πας Παρασκευή ή Σάββατο βράδυ, σε γιορτή, σε τουριστικό μέρος τον Αύγουστο ή με μεγάλη παρέα· για μια καθημερινή ταβέρνα της γειτονιάς συνήθως όχι.

Η κράτηση γίνεται με ένα τηλεφώνημα ή online και θέλει τέσσερα στοιχεία: όνομα, ημέρα και ώρα, πόσα άτομα είστε και ό,τι ειδικό χρειάζεστε. Αν το μαγαζί ζητήσει προκαταβολή, εκεί αρχίζουν τα νομικά. Για ποσό που δόθηκε ως αρραβώνας, ο Αστικός Κώδικας λέει ποιος το χάνει: εσύ αν δεν εμφανιστείς, ενώ το μαγαζί το επιστρέφει διπλό αν φταίει εκείνο. Όλη την έξοδο, από την επιλογή του μαγαζιού ως τον λογαριασμό, τη βρίσκεις στον πλήρη οδηγό για το φαγητό έξω στην Ελλάδα.

Πότε αξίζει να κλείσεις τραπέζι

Το ρίσκο χωρίς κράτηση δεν είναι η αναμονή αλλά να μη βρεις καθόλου τραπέζι. Κλείσε από πριν όταν:

• βγαίνεις Παρασκευή ή Σάββατο βράδυ ή Κυριακή μεσημέρι, τις ώρες που γεμίζουν τα περισσότερα μαγαζιά·
• είναι γιορτή ή τριήμερο, ή κάποια μέρα που βγαίνουν όλοι μαζί έξω·
• είστε έξι άτομα και πάνω και θέλετε να κάτσετε στο ίδιο τραπέζι·
• θέλεις συγκεκριμένο τραπέζι, όπως έξω, στη σκιά, δίπλα στη θάλασσα ή μακριά από τα ηχεία·
• χρειάζεσαι καρεκλάκι για μωρό, χώρο για καρότσι ή αμαξίδιο, ή κάποιος έχει αλλεργία και θέλεις να το ξέρει η κουζίνα από πριν.

Για ένα γρήγορο μεσημεριανό ή για τη συνηθισμένη ταβέρνα μια καθημερινή, συνήθως αρκεί να πας.

Γιορτές και τριήμερα του 2027

Για το 2027 σημείωσε την Τσικνοπέμπτη, στις 4 Μαρτίου, και την Καθαρά Δευτέρα, στις 15 Μαρτίου. Ακολουθούν το Πάσχα (2 Μαΐου) και ο Δεκαπενταύγουστος, που πέφτει Κυριακή. Για τα βράδια της 24ης και της 31ης Δεκεμβρίου, τι να ρωτήσεις πριν κλείσεις ρεβεγιόν θα το βρεις στον οδηγό για τα Χριστούγεννα και την Πρωτοχρονιά έξω. Όλες τις αργίες και τα τριήμερα της χρονιάς σε έναν πίνακα τις έχει το ημερολόγιο γιορτών και φαγητού έξω για το 2027.

Νησιά και τουριστικά μέρη τον Αύγουστο

Τον Αύγουστο, και ειδικά γύρω στις 15 του μήνα, τα νησιά και τα παραθαλάσσια χωριά γεμίζουν επισκέπτες. Τα τραπέζια με θέα στη θάλασσα πάνε πρώτα. Αν θέλεις τραπέζι για το ηλιοβασίλεμα, κλείσε μία ή δύο μέρες πριν και ρώτα αν το μαγαζί έχει δεύτερη «βάρδια» αργότερα το βράδυ.

Πώς κλείνεις τραπέζι: τηλέφωνο, online και τι να πεις

Το τηλέφωνο είναι ακόμη ο πιο σίγουρος τρόπος, ειδικά για ταβέρνες και μικρά μαγαζιά. Κάποια από αυτά δέχονται κρατήσεις μόνο τηλεφωνικά. Κάλεσε σε ήσυχη ώρα, όχι μέσα στο σερβίρισμα. Το online (φόρμα στη σελίδα του μαγαζιού, εφαρμογή κρατήσεων ή μήνυμα) σου δίνει γραπτή επιβεβαίωση. Κράτησέ τη και διάβασε την πολιτική ακύρωσης πριν πατήσεις «Επιβεβαίωση». Μια κράτηση που έστειλες αλλά δεν επιβεβαιώθηκε δεν είναι κράτηση. Αν δεν πάρεις απάντηση, πάρε τηλέφωνο.

Τι λες, σε μία πρόταση

«Καλησπέρα, θα ήθελα να κλείσω τραπέζι για τέσσερα άτομα το Σάββατο στις 21:30, στο όνομα Παπαδόπουλος. Αν γίνεται έξω. Μία από εμάς έχει αλλεργία στους ξηρούς καρπούς.» Στο τέλος ρώτα δύο πράγματα: μέχρι πότε σου κρατούν το τραπέζι αν αργήσεις, και αν υπάρχει προκαταβολή ή χρέωση σε περίπτωση που δεν έρθεις.

Πες τον πραγματικό αριθμό ατόμων, μαζί με τα παιδιά. Την αλλεργία πες την ήδη στην κράτηση και ξανά στον σερβιτόρο, όπως εξηγούμε στον οδηγό για τις τροφικές αλλεργίες στο εστιατόριο.

Προκαταβολή: πότε τη χάνεις και πότε σου επιστρέφεται

Για τις κρατήσεις στα εστιατόρια δεν υπάρχει ειδικός κανονισμός. Αυτό δεν σημαίνει ότι ισχύει ό,τι γράψει το μαγαζί. Ισχύουν οι γενικοί κανόνες του Αστικού Κώδικα και του νόμου για την προστασία του καταναλωτή (ν. 2251/1994). Χρήματα που δίνονται τη στιγμή που κλείνει η συμφωνία, για να την «κλειδώσουν», ο Αστικός Κώδικας τα λέει αρραβώνα. Σύμφωνα με το άρθρο 402, αν δεν ορίστηκε τίποτε άλλο, ο αρραβώνας θεωρείται ότι δόθηκε για να καλύψει τη ζημία από τη μη εκτέλεση της σύμβασης. Αν οι όροι του μαγαζιού λένε κάτι διαφορετικό, για παράδειγμα ότι το ποσό επιστρέφεται πάντα, μετράνε οι όροι. Το επόμενο άρθρο λέει τι γίνεται με τον αρραβώνα:

«Ο υπαίτιος για τη μη εκτέλεση της σύμβασης χάνει τον αρραβώνα που έδωσε ή αποδίδει διπλάσιο αυτόν που έλαβε.»

Αστικός Κώδικας, άρθρο 403 «Τύχη του αρραβώνα»

Στην πράξη: αν δεν εμφανιστείς χωρίς να ακυρώσεις όπως συμφωνήθηκε, το μαγαζί μπορεί να κρατήσει τον αρραβώνα. Αν ακυρώσει το μαγαζί τη δική σου κράτηση, η ίδια διάταξη το υποχρεώνει να σου επιστρέψει το ποσό διπλό. Αυτό ισχύει όταν φταίει το μαγαζί, για παράδειγμα επειδή έδωσε το τραπέζι σε άλλον. Αν ακυρώσεις μέσα στην προθεσμία που ορίζουν οι όροι, παίρνεις πίσω ό,τι γράφουν οι όροι. Γι’ αυτό, πριν πληρώσεις, ζήτα γραπτά τρία πράγματα: πόσα πληρώνεις, αν το ποσό αφαιρείται από τον λογαριασμό και μέχρι πότε ακυρώνεις χωρίς να το χάσεις.

Χρέωση no-show: πότε είναι υπερβολική

Κάποια μαγαζιά δεν ζητούν προκαταβολή αλλά στοιχεία κάρτας, με όρο ότι θα σε χρεώσουν αν δεν εμφανιστείς. Αυτό ο Αστικός Κώδικας το λέει ποινική ρήτρα (άρθρο 404). Αν η ποινή είναι δυσανάλογα μεγάλη, το δικαστήριο τη μειώνει μετά από αίτησή σου, και αντίθετη συμφωνία δεν ισχύει (άρθρο 409). Επιπλέον, ο ν. 2251/1994, άρθρο 2 αναφέρει ως καταχρηστικούς τους όρους που επιβάλλουν στον καταναλωτή «υπέρμετρη οικονομική επιβάρυνση» όταν δεν εκπληρώνει την παροχή του (§7 περ. λ). Αναφέρει και τους όρους που:

«προβλέπουν την καταβολή αποζημίωσης στον προμηθευτή, χωρίς αυτός να υποχρεούται να επικαλεστεί και να αποδείξει τη ζημία που υπέστη.»

Ν. 2251/1994, άρθρο 2 §7 περ. λβ, Lawspot, κείμενο του νόμου

Οι κανόνες αυτοί ισχύουν και για όρους που δεν διαπραγματεύτηκες ατομικά (§10), όπως η έτοιμη πολιτική μιας φόρμας κράτησης. Αν ένα συγκεκριμένο ποσό είναι δίκαιο ή υπερβολικό κρίνεται κάθε φορά ξεχωριστά. Δεν βρήκαμε διάταξη που να ορίζει ανώτατο ποσό ή ελάχιστη προθεσμία ακύρωσης για τις κρατήσεις στα εστιατόρια.

Online κράτηση: δεν έχεις 14 ημέρες για να υπαναχωρήσεις

Το δικαίωμα υπαναχώρησης 14 ημερών από αγορές στο ίντερνετ δεν ισχύει εδώ: ο νόμος εξαιρεί ρητά την εστίαση όταν η σύμβαση προβλέπει συγκεκριμένη ημερομηνία (ν. 2251/1994, άρθρο 3ιβ περ. ιβ, από την Οδηγία 2011/83/ΕΕ). Άρα για την ακύρωση μετράει η πολιτική του μαγαζιού, με τα όρια που είδαμε πιο πάνω. Για μια συγκεκριμένη διαφορά με μεγάλο ποσό, μίλησε με δικηγόρο ή με μια ένωση καταναλωτών.

Τι γίνεται σε κάθε περίπτωση: ο πίνακας

Αν αργείς

Νόμος για το πόσο σου κρατούν το τραπέζι δεν υπάρχει. Μετράει αυτό που σου είπαν όταν έκλεισες, γι’ αυτό αξίζει να το ρωτήσεις. Τις γεμάτες βραδιές, ένα άδειο τραπέζι με κόσμο στην πόρτα δεν μένει άδειο για πολύ. Αν βλέπεις ότι θα αργήσεις, πάρε τηλέφωνο πριν περάσει η ώρα και πες πότε υπολογίζεις να φτάσεις.

Αν ακυρώνεις

Ακύρωσε μόλις το ξέρεις, με τον ίδιο τρόπο που έκλεισες ή όπως ορίζουν οι όροι. Αν υπάρχει προκαταβολή, ακύρωσε γραπτά (μήνυμα ή email) για να έχεις απόδειξη της ώρας. Χωρίς προκαταβολή δεν χάνεις χρήματα. Ένα έγκαιρο τηλεφώνημα όμως δίνει στο μαγαζί χρόνο να δώσει το τραπέζι σε άλλον. Ένα σύντομο «δεν θα έρθουμε, συγγνώμη» αρκεί.

Μεγάλες παρέες, γενέθλια και γιορτινά τραπέζια

Με μεγάλη παρέα αλλάζουν τα δεδομένα: η κουζίνα πρέπει να βγάλει πολλά πιάτα την ίδια ώρα και το προσωπικό να ενώσει τραπέζια. Μην εκπλαγείς αν σου προτείνουν σταθερό μενού, προκαταβολή ή συγκεκριμένη ώρα άφιξης. Πριν συμφωνήσεις, ρώτα:

• ποια είναι η τελική τιμή ανά άτομο και τι περιλαμβάνει (ποτά, γλυκό, νερό);
• υπάρχει ελάχιστη κατανάλωση; Αν ναι, πρέπει να είναι γραμμένη στον τιμοκατάλογο·
• μέχρι πότε δίνετε τον τελικό αριθμό ατόμων και τι γίνεται αν έρθουν λιγότεροι;
• θα βγει ένας λογαριασμός ή γίνεται χωριστή πληρωμή;

Πες από την αρχή αν υπάρχουν παιδιά, αλλεργίες ή κάποιος που νηστεύει.

Για ιδιοκτήτες: τι μπορείς να ζητήσεις και τι όχι

Η κράτηση είναι μικρή σύμβαση, και οι κανόνες για την προκαταβολή ισχύουν και από τη δική σου πλευρά.

Τι μπορείς να ζητήσεις

• Τα στοιχεία που χρειάζεσαι για την κράτηση: όνομα, τηλέφωνο, αριθμό ατόμων, ώρα και ειδικές ανάγκες.
• Προκαταβολή ή εγγύηση με κάρτα, αν τη δηλώνεις καθαρά πριν από την κράτηση: ποσό, αν συμψηφίζεται στον λογαριασμό, προθεσμία δωρεάν ακύρωσης.
• Χρόνο αναμονής και διάρκεια τραπεζιού (π.χ. δύο βάρδιες το βράδυ), αν τα λες από πριν.
• Σταθερό μενού ή ελάχιστη κατανάλωση για γιορτές και παρέες. Η ελάχιστη κατανάλωση γράφεται σε εμφανές σημείο του τιμοκαταλόγου και το σταθερό μενού δηλώνεται με την τελική του τιμή (ΥΑ 91354/2017, άρθρο 72 §1 και §4). Τι άλλο πρέπει να γράφει ο κατάλογος θα το βρεις στον οδηγό για τον τιμοκατάλογο του καταστήματος εστίασης.

Τι να αποφύγεις

• Χρεώσεις δυσανάλογες με τη ζημία ή όρους που σε απαλλάσσουν όταν ακυρώνεις εσύ. Ο αρραβώνας λειτουργεί και προς τις δύο πλευρές (ΑΚ 403).
• Περισσότερα στοιχεία από όσα χρειάζεσαι. Τα προσωπικά δεδομένα πρέπει να περιορίζονται στο αναγκαίο για τον σκοπό και να μη φυλάσσονται περισσότερο από όσο χρειάζεται (ΓΚΠΔ, άρθρο 5). Αν ζητάς εγγύηση με κάρτα, η καλή πρακτική είναι να γίνεται μέσα από τον πάροχο πληρωμών, όχι με αριθμούς κάρτας σε χαρτί ή σε μηνύματα.
• Διαφημιστικά SMS ή email σε όποιον έκανε απλώς κράτηση. Τα αυτοματοποιημένα διαφημιστικά μηνύματα θέλουν προηγούμενη ρητή συγκατάθεση (ν. 3471/2006, άρθρο 11 §1). Η εξαίρεση της §3 αφορά μόνο email πελατών, για παρόμοιες υπηρεσίες, και μόνο αν τους δίνεις εύκολο και δωρεάν τρόπο να αρνηθούν, από την αρχή και σε κάθε μήνυμα.

Πώς καταχωρείς λογιστικά μια προκαταβολή κράτησης, ρώτα τον λογιστή σου. Τις υπόλοιπες υποχρεώσεις της επιχείρησης, ανά ημέρα, μήνα και χρόνο, τις έχουμε στον οδηγό του ιδιοκτήτη εστίασης.

Αν κάτι πάει στραβά

Ξεκίνα πάντα από το μαγαζί. Δείξε την επιβεβαίωση της κράτησης και τους όρους που σου έστειλαν. Αν δεν βρεθεί λύση, πού απευθύνεσαι και με ποια σειρά (Γραμμή Καταναλωτή 1520, καταγγελία online, φιλική επίλυση) θα το βρεις βήμα βήμα στον οδηγό για τα δικαιώματα του καταναλωτή στο εστιατόριο.

Το επόμενο βήμα

Πριν από την επόμενη έξοδο μια γιορτινή μέρα, ρώτα όταν κλείνεις τα δύο πράγματα που λύνουν τις περισσότερες παρεξηγήσεις: μέχρι πότε σου κρατούν το τραπέζι και τι γίνεται αν ακυρώσεις.