Φρεσκοστυμμένος ή φυσικός χυμός: τι σημαίνει και τι λέει ο νόμος για την πορτοκαλάδα

Ο «φρεσκοστυμμένος» και ο «φυσικός» χυμός δεν είναι νομικές ονομασίες: ο Κώδικας Τροφίμων και Ποτών ορίζει «χυμό», «χυμό από συμπυκνωμένο χυμό», «νέκταρ» και, από τις 14 Ιουνίου 2026, «χυμό μειωμένης περιεκτικότητας σε σάκχαρα». Η πορτοκαλάδα πρέπει να έχει τουλάχιστον 20 γραμμάρια χυμού ανά 100 κυβικά εκατοστά (100 ml), αλλιώς το ποσοστό του χυμού γράφεται αμέσως μετά το όνομα.

Εδώ εξηγούμε τι σημαίνει κάθε λέξη που βλέπεις στον κατάλογο μιας καφετέριας ή στο μπουκάλι, με τα άρθρα του νόμου, και τι πρέπει να γράφει ο τιμοκατάλογος για τους χυμούς. Θερμίδες και σάκχαρα ανά ποτήρι για χυμό, νέκταρ και λεμονάδα δίνουμε ξεχωριστά στις θερμίδες των καλοκαιρινών ροφημάτων.

Τι σημαίνει «φρεσκοστυμμένος» χυμός σύμφωνα με τον νόμο;

Ορισμό δεν βρήκαμε. Το άρθρο 126 του Κώδικα Τροφίμων και Ποτών (έκδοση 5, Ιούνιος 2026), που μεταφέρει στην Ελλάδα την ευρωπαϊκή οδηγία για τους χυμούς, ορίζει στο Παράρτημα I μόνο τις ονομασίες του προϊόντος. Κατά την παρ. 3 στοιχείο α), αυτές οι ονομασίες «χρησιμοποιούνται μόνον για τα προϊόντα που περιλαμβάνονται σ’ αυτό». Οι λέξεις «φρέσκος», «φρεσκοστυμμένος» ή «φυσικός» δεν είναι ανάμεσά τους.

Ο ΕΦΕΤ είχε θέσει το ζήτημα σε διαβούλευση. Στο έγγραφο με τα αποτελέσματά της (δεν αναγράφει ημερομηνία) οι φορείς πρότειναν διαφορετικά πράγματα: χυμό χωρίς καμία θερμική επεξεργασία, με ζωή μία ημέρα ή έως 5–6 ημέρες στο ψυγείο, ή την περιγραφή «πρόσφατα στυμμένος». Μία από τις προτάσεις ήταν πιο αυστηρή:

«Ο χαρακτηρισμός “φρεσκοστιμμένος” είναι όρος καταχρηστικός και υπερβολικός για να χαρακτηρίσει κανείς έναν συσκευασμένο χυμό.»

ΕΦΕΤ, Αποτελέσματα διαβούλευσης σχετικά με τις ονομασίες πώλησης χυμών, σελ. 4, efet.gr

Αυτές είναι προτάσεις, όχι κανόνας· τελική απόφαση με ορισμό δεν εντοπίσαμε. Ισχύει όμως ο γενικός κανόνας του Κανονισμού (ΕΕ) 1169/2011, άρθρο 7 παρ. 1: οι πληροφορίες για ένα τρόφιμο δεν πρέπει να παραπλανούν για τη φύση, τη σύνθεση και τη μέθοδο παρασκευής του, και κατά την παρ. 4 αυτό ισχύει και στη διαφήμιση. Ένας χυμός από χάρτινη συσκευασία που σερβίρεται ως «φρεσκοστυμμένος» είναι ακριβώς το είδος περιγραφής που ο κανόνας αυτός απαγορεύει.

«Φυσικός χυμός» και «100%»: τι ισχύει στην ετικέτα;

Ούτε το «φυσικός» ούτε το «100%» έχουν ορισμό στο άρθρο 126. Ο «χυμός φρούτων» όμως, εξ ορισμού, βγαίνει μόνο από το βρώσιμο μέρος υγιών και ώριμων φρούτων και δεν παίρνει πρόσθετη ζάχαρη. Ο χυμός από συμπυκνωμένο είναι επίσης χυμός, με το νερό ξαναβαλμένο: για το πορτοκάλι πρέπει να φτάνει τουλάχιστον 11,2 Brix (Παράρτημα V). Στα μείγματα με συμπυκνωμένο χυμό και στο νέκταρ από συμπυκνωμένο, η ένδειξη «από συμπυκνωμένο/-ους χυμό/-ούς» μπαίνει δίπλα στην ονομασία, με ευδιάκριτα γράμματα (παρ. 3 στοιχείο στ).

Η λέξη «φυσικό» εμφανίζεται στον Κανονισμό 1924/2006 για τους ισχυρισμούς διατροφής, αλλά μόνο ως πρόθεμα «εκ φύσεως/φυσικό» μπροστά σε έναν ισχυρισμό, όταν το τρόφιμο πληροί τον όρο από τη φύση του. Δεν είναι όνομα κατηγορίας χυμού.

Από τις 14 Ιουνίου 2026 ισχύουν δύο αλλαγές της οδηγίας (ΕΕ) 2024/1438, που πέρασαν στο άρθρο 126 με την απόφαση ΑΧΣ 84/2025 (Β΄ 6857):

• Στον χυμό φρούτων και στον χυμό από συμπυκνωμένο μπορεί να γράφεται, στο ίδιο οπτικό πεδίο με την ονομασία, η φράση «οι χυμοί φρούτων περιέχουν αποκλειστικά φυσικά σάκχαρα» (παρ. 3 στοιχείο δ).
• Νέα ονομασία «χυμός φρούτων μειωμένης περιεκτικότητας σε σάκχαρα»: τα φυσικά σάκχαρα έχουν μειωθεί τουλάχιστον κατά 30%, μόνο με διήθηση μέσω μεμβράνης ή ζύμωση με ζύμη, και ο χυμός κρατά τα υπόλοιπα χαρακτηριστικά του (Παράρτημα I, σημεία 6 και 7).

Τα προϊόντα που επισημάνθηκαν πριν από τις 14/6/2026 πωλούνται μέχρι να εξαντληθούν τα αποθέματα, άρα στο ράφι θα βλέπεις για λίγο και τις δύο εκδοχές ετικέτας.

Πίνακας: τι επιτρέπει κάθε όνομα στο μπουκάλι και στον κατάλογο

Πορτοκαλάδα και λεμονάδα: πόσο χυμό πρέπει να έχουν;

Τα αναψυκτικά με χυμό τα ρυθμίζει το άρθρο 147 του Κώδικα Τροφίμων και Ποτών, όπως αντικαταστάθηκε με την απόφαση ΑΧΣ 187/2023 (Β΄ 229/2024, έκδοση 4, Ιανουάριος 2024). Ποτό που λέγεται «πορτοκαλάδα» ή «λεμονίτα» φτιάχνεται μόνο από τον χυμό αυτού του φρούτου, χωρίς χυμούς άλλων φρούτων (παρ. 5). Για την ποσότητα:

«Τα ελεύθερα αλκοόλης αεριούχα ή μη ποτά, που παρασκευάζονται από χυμούς φρούτων ή/και λαχανικών, με εξαίρεση αυτά που περιέχουν χυμό λεμονιών, πρέπει να περιέχουν τουλάχιστον 20 γραμμάρια χυμών συνολικά ανά 100 κυβικά εκατοστά προϊόντος.»

Κώδικας Τροφίμων και Ποτών, άρθρο 147 παρ. 7, aade.gr

Για τα ποτά με χυμό λεμονιού το όριο είναι 7 γραμμάρια (παρ. 8). Η παρ. 11 επιτρέπει ποτά με λιγότερο χυμό, αρκεί το ποσοστό του χυμού να γράφεται «αμέσως μετά την ονομασία του ποτού». Αν δεις λοιπόν έναν αριθμό με % αμέσως μετά το όνομα, το ποτό μπορεί να έχει λιγότερο χυμό από το βασικό όριο. Το ανθρακικό δηλώνεται με τη λέξη «Αεριούχο» στο ίδιο οπτικό πεδίο με την ονομασία (παρ. 3). Ποτά από μείγμα χυμών λέγονται «ποτό με χυμούς φρούτων ή/και λαχανικών» (παρ. 6).

Το άρθρο μιλά για τα ποτά που «διατίθενται στην κατανάλωση». Δεν βρήκαμε διάταξη που να εξαιρεί ρητά την πορτοκαλάδα που φτιάχνει μια καφετέρια με χυμό, νερό και ζάχαρη· αν έχεις μαγαζί, ρώτα την περιφερειακή υπηρεσία του ΕΦΕΤ πριν τη βάλεις στον κατάλογο με αυτό το όνομα.

Τι πρέπει να γράφει ο κατάλογος της καφετέριας για τους χυμούς;

Ο τιμοκατάλογος ακολουθεί την Υ.Α. 91354/2017 (ΦΕΚ Β΄ 2983). Για τους χυμούς σημαίνουν τα εξής:

• Κάθε είδος με την τελική τιμή μαζί με τον ΦΠΑ (άρθρο 71 παρ. 1).
• Για τα προσυσκευασμένα ποτά, ανάμεσά τους οι χυμοί και τα αναψυκτικά, η ονομασία όπως είναι στην ετικέτα και ο όγκος σε ml (άρθρο 71 παρ. 3 Ε). Ένα «νέκταρ» δεν γράφεται «χυμός».
• «Κατεψυγμένο», όπου ισχύει (άρθρο 71 παρ. 3 Β).
• Η μπουκάλα ή το κουτί που σερβίρεται ολόκληρο ανοίγει μπροστά στον πελάτη (άρθρο 75 παρ. 1).
• Για «παραπλανητική-ανακριβή αναγραφή προϊόντος» προβλέπεται ξεχωριστό πρόστιμο ανά είδος (άρθρο 71 παρ. 4)· τα τρέχοντα ποσά είναι στον πίνακα προστίμων εστίασης.

Ο χυμός που στύβεται στον πάγκο μετά την παραγγελία δεν είναι «προσυσκευασμένο τρόφιμο» (Καν. 1169/2011, άρθρο 2 παρ. 2 ε). Για τα μη προσυσκευασμένα, το άρθρο 44 κάνει υποχρεωτική μόνο την ένδειξη των αλλεργιογόνων, εκτός αν ένα κράτος μέλος ζητήσει περισσότερα. Γι’ αυτό ο κατάλογος δεν γράφει θερμίδες. Τα αλλεργιογόνα στο φαγητό έξω τα εξηγούμε στη σελίδα για τις αλλεργίες όταν τρως έξω, και όλες τις υποχρεώσεις του καταλόγου στον οδηγό για τον τιμοκατάλογο.

Πόσο κρατάει ο φρεσκοστυμμένος χυμός;

Επίσημη διάρκεια για τον χυμό του σπιτιού ή της καφετέριας δεν βρήκαμε. Ο Κώδικας τον κατατάσσει στα ευαλλοίωτα: όλα τα προϊόντα του άρθρου 126 είναι ευαλλοίωτα, εκτός από όσα είναι σε μεταλλικά κουτιά (παρ. 11), και το ίδιο ισχύει για τα αναψυκτικά με χυμό (άρθρο 147 παρ. 10). Για τους μη παστεριωμένους χυμούς έτοιμους για κατανάλωση, ο Κανονισμός (ΕΚ) 2073/2005 ορίζει ότι η σαλμονέλα δεν πρέπει να ανιχνεύεται σε 25 γρ. σε όλη τη διάρκεια διατήρησης (Παράρτημα I, σημείο 1.20). Οι 1, 5 ή 6 ημέρες που αναφέρονται είναι προτάσεις της διαβούλευσης του ΕΦΕΤ για συσκευασμένο χυμό, όχι κανόνας. Για ένα μαγαζί, η διάρκεια και η θερμοκρασία μπαίνουν στις γραπτές διαδικασίες του HACCP. Για χυμό σε μωρά κάτω του ενός έτους, δες τη σύσταση του Υπουργείου Υγείας στη σελίδα για το φαγητό έξω με παιδιά.

Θερμίδες και σάκχαρα: πού τα βρίσκεις

Ο φρεσκοστυμμένος και ο χυμός από συμπυκνωμένο έχουν σχεδόν ίδια σάκχαρα ανά ποτήρι, ενώ στο νέκταρ αλλάζουν ανάλογα με το πόση ζάχαρη μπήκε. Τους αριθμούς ανά 150, 200 και 250 ml θα τους βρεις στις θερμίδες για χυμό και λεμονάδα, και το ολόκληρο πορτοκάλι στον πίνακα θερμίδων φαγητών. Για τον χυμό μειωμένης περιεκτικότητας σε σάκχαρα, τον αριθμό τον δίνει η διατροφική δήλωση της ετικέτας ανά 100 ml.

Για Κύπρο και ομογένεια

Οι ονομασίες χυμού, νέκταρ και η φράση για τα φυσικά σάκχαρα έρχονται από την ευρωπαϊκή οδηγία, άρα ισχύουν και στην Κύπρο. Τα όρια του άρθρου 147 για την πορτοκαλάδα είναι ελληνικός κανόνας· σε άλλη χώρα, το ίδιο όνομα μπορεί να έχει άλλο ελάχιστο ποσοστό χυμού.

Το κείμενο είναι ενημερωτικό, όχι νομική ή διατροφική συμβουλή. Για το δικό σου μαγαζί ρώτα τον ΕΦΕΤ· για τη διατροφή σου συμβουλέψου γιατρό ή διαιτολόγο.