Μαγαζιά & πιάτα

Ταραμοσαλάτα και μελιτζανοσαλάτα: τι είναι και πώς τις ξεχωρίζεις

Η ταραμοσαλάτα έχει βάση τον ταραμά, δηλαδή αυγά ψαριού, και η μελιτζανοσαλάτα ψητή μελιτζάνα. Βάζουμε δίπλα δίπλα τι γράφουν τα λεξικά και οι πηγές, τι δείχνει το χρώμα, πότε είναι νηστίσιμα, ποια αλλεργιογόνα μπορεί να κρύβουν και τι ρωτάς όταν τα παραγγέλνεις.

Από Η ομάδα του Kaliorexi

Δημοσιεύτηκε: 27/10/2026
7 λεπτά ανάγνωσης

Μελιτζανοσαλάτα απλωμένη σε φέτα ψωμιού, με φύλλα μαϊντανού και ένα κεφάλι σκόρδο στο πλάι — Φωτ.: Badseed, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons

Βασικά σημεία

Το Λεξικό της κοινής νεοελληνικής ορίζει τον ταραμά ως «λεπτόκοκκο κόκκινο χαβιάρι, δεύτερης ποιότητας» και τη μελιτζανοσαλάτα ως σαλάτα από ψημένες και πολτοποιημένες μελιτζάνες, τυρί, σκόρδο κτλ.
Για το ψάρι του ταραμά (κυπρίνος, μπακαλιάρος, κέφαλος) οι πηγές διαφωνούν, και επίσημο ορισμό δεν βρήκαμε.
Το ροζ χρώμα δεν είναι απόδειξη: οι πηγές το συνδέουν με χρωστικές αλλά και με το είδος του ταραμά.
Η ταραμοσαλάτα είναι το κλασικό πιάτο της Καθαράς Δευτέρας· η μελιτζανοσαλάτα είναι νηστίσιμη μόνο χωρίς γιαούρτι, τυρί ή μαγιονέζα.
Για πιάτα που σερβίρονται στο μαγαζί η ενημέρωση για αλλεργιογόνα είναι υποχρεωτική (άρθρο 44, Κανονισμός 1169/2011)· ρώτα για ψάρι, ψωμί, γάλα, καρύδια και ταχίνι.

Περιεχόμενα (8)

Δύο ντιπ, δύο διαφορετικές βάσεις
Τι είναι ο ταραμάς και από ποιο ψάρι έρχεται
Τι δείχνουν το χρώμα και η υφή της ταραμοσαλάτας
Μελιτζανοσαλάτα: τι ορίζει το λεξικό και πού διαφέρουν οι εκδοχές
Τα ονόματα: τι λένε τα λεξικά
Νηστίσιμα ή όχι
Αλλεργιογόνα και το δικαίωμά σου να ρωτήσεις
Τι ρωτάς όταν τα παραγγέλνεις

Η ταραμοσαλάτα είναι ορεκτικό με βάση τον ταραμά, δηλαδή αλατισμένα αυγά ψαριού, και η μελιτζανοσαλάτα είναι ορεκτικό από ψητές και πολτοποιημένες μελιτζάνες. Τα δύο ντιπ ξεχωρίζουν από τη βάση τους, ψάρι ή λαχανικό, και όχι μόνο από το χρώμα: η ταραμοσαλάτα κρύβει ψάρι και συχνά ψωμί, ενώ για τη μελιτζανοσαλάτα η απάντηση αλλάζει από μαγαζί σε μαγαζί.

Εδώ θα δεις τι ορίζουν τα λεξικά και τι γράφουν οι άλλες πηγές για καθένα, τι σημαίνει το χρώμα και η υφή στο πιάτο, πότε είναι νηστίσιμα και τι ρωτάς όταν τα παραγγέλνεις. Συνταγή δεν θα βρεις, ούτε θερμίδες: τις τιμές για το πιατάκι τις έχει ο οδηγός για τις θερμίδες στους μεζέδες.

Δύο ντιπ, δύο διαφορετικές βάσεις

Τι κοιτάς	Ταραμοσαλάτα	Μελιτζανοσαλάτα
Βάση	Ταραμάς, αυγά ψαριού	Ψητή μελιτζάνα
Συνήθη υλικά, κατά την ελληνική Βικιπαίδεια	Ελαιόλαδο, ξερό ψωμί ή πατάτα, κρεμμύδι, λεμόνι	Αλάτι, ξίδι, ελαιόλαδο, σκόρδο· για γαρνίρισμα δυόσμος και φέτα
Υφή	Κρεμώδης κατά την ελληνική Βικιπαίδεια· στην εμπορική εκδοχή συνήθως πολύ λεία, κατά την αγγλική	Αφράτη και λεία ή χοντροκομμένη και κρουστή, κατά τον Γαστρονόμο
Χρώμα	Από υπόλευκο μπεζ μέχρι ροζ	Δεν το ορίζουν οι πηγές που διαβάσαμε
Νηστίσιμο	Κατά την παράδοση ναι	Ναι, αν δεν έχει γιαούρτι, τυρί ή μαγιονέζα
Τι μπορεί να κρύβει	Ψάρι, γλουτένη από το ψωμί	Γάλα, αυγό, σουσάμι ή ξηρούς καρπούς, ανάλογα με την εκδοχή

Τι είναι ο ταραμάς και από ποιο ψάρι έρχεται

Το Λεξικό της κοινής νεοελληνικής ορίζει τον ταραμά με μία φράση:

«λεπτόκοκκο κόκκινο χαβιάρι, δεύτερης ποιότητας, που το χρησιμοποιούν κυρίως στην ταραμοσαλάτα.»

Λεξικό της κοινής νεοελληνικής, λήμμα «ταραμάς», Πύλη για την ελληνική γλώσσα

Το ίδιο λήμμα δίνει και δεύτερη, προφορική σημασία: «η ταραμοσαλάτα». Γι’ αυτό το «έναν ταραμά» στο τραπέζι μπορεί να σημαίνει το ντιπ και όχι την πρώτη ύλη.

Για το ψάρι οι πηγές δεν συμφωνούν. Η ελληνική Βικιπαίδεια γράφει για αυγά του κυπρίνου, του μπακαλιάρου ή άλλου ψαριού. Το Gastronomos.gr γράφει για αυγοτάραχο μπακαλιάρου βόρειων θαλασσών, κυρίως Ισλανδίας και Νορβηγίας. Το Cantina αναφέρει μπακαλιάρο, κυπρίνο ή κέφαλο και ξεχωρίζει τον ταραμά, που είναι τα ίδια τα αυγά σε άλμη, από την ταραμοσαλάτα, που περιλαμβάνει και ψωμί ή πατάτα, λάδι και λεμόνι. Επίσημο ορισμό του ταραμά, που να ορίζει το ψάρι, δεν βρήκαμε, οπότε δεν διαλέγουμε εμείς απάντηση.

Κυπρίνος σε λευκό φόντο με μεγάλα ακανόνιστα λέπια, ένα από τα ψάρια των οποίων τα αυγά γίνονται ταραμάς — Φωτ.: USFWS Mountain Prairie, Public domain, Wikimedia Commons

Τι δείχνουν το χρώμα και η υφή της ταραμοσαλάτας

Το ροζ δεν είναι ταυτότητα. Η ελληνική Βικιπαίδεια γράφει ότι το χρώμα της ταραμοσαλάτας ακολουθεί το χρώμα του ταραμά, ανοιχτό μπεζ ή ροζ, και ότι στη βιομηχανική παραγωγή μπορεί να προστεθεί χρώμα τροφίμων. Στο λήμμα «Ταραμάς» η ίδια εγκυκλοπαίδεια περιγράφει τον ακριβό λευκό ταραμά ως 100% αυγά ψαριών και τον ροζ ως προϊόν που περιέχει χρώμα και άλλες προσμίξεις. Το Cantina (20/2/2026) γράφει ότι το έντονο ροζ δεν αποδεικνύει ποιότητα και συχνά οφείλεται σε χρωστικές. Η αγγλική Βικιπαίδεια προσθέτει ότι η εμπορική ταραμοσαλάτα είναι συνήθως ροζ βαμμένη και η καλή μπεζ, αλλά και ότι ο κυπρίνος δίνει φυσικά ροζ-πορτοκαλί απόχρωση. Άρα το χρώμα στο πιάτο είναι ένδειξη, όχι απόδειξη.

Μπεζ ταραμοσαλάτα με φρέσκο κρεμμυδάκι πάνω σε μισή ψητή πατάτα, σε λευκό πιάτο στο τραπέζι — Φωτ.: 経済特区, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons

Τι βλέπεις	Τι μπορεί να σημαίνει	Τι ρωτάς
Έντονο ροζ	Ταραμάς με χρωστικές ή ροζ κυπρίνος: οι πηγές διαφωνούν	«Είναι σπιτική; Τι ταραμά έχει;»
Υπόλευκο μπεζ	Πιο κοντά στον λευκό ταραμά, κατά τις ελληνικές πηγές	«Έχει ψωμί ή πατάτα;»
Λίγο κοκκώδης υφή	Η αγγλική Βικιπαίδεια τη συνδέει με το γουδί, ενώ η εμπορική είναι συνήθως πολύ λεία	Δεν αποδεικνύει υλικά
Φύλλα δυόσμου και κύβοι φέτας από πάνω	Γαρνίρισμα που προτείνει η ελληνική Βικιπαίδεια, άρα γάλα στο πιάτο	«Έχει φέτα;»
Κομμάτια μελιτζάνας, όχι πολτός	Συχνά αγιορείτικη, με κομμένη μελιτζάνα και πιπεριά Φλωρίνης, κατά το enallaktiko.gr	«Έχει καρύδια;»

Μελιτζανοσαλάτα: τι ορίζει το λεξικό και πού διαφέρουν οι εκδοχές

Και εδώ ο ορισμός είναι σύντομος:

«σαλάτα που γίνεται από ψημένες και πολτοποιημένες μελιτζάνες, τυρί, σκόρδο κτλ.»

Λεξικό της κοινής νεοελληνικής, λήμμα «μελιτζανοσαλάτα», Πύλη για την ελληνική γλώσσα

Το λεξικό βάζει τυρί, η ελληνική Βικιπαίδεια όχι: γράφει αλάτι, ξίδι, ελαιόλαδο και σκόρδο, με φέτα μόνο για γαρνίρισμα. Αυτή η διαφορά έχει σημασία για το νηστίσιμο και για τις αλλεργίες.

Ο Γαστρονόμος περιγράφει την πολίτικη ως λιτή, με ελαιόλαδο, σκόρδο και λεμόνι και καπνιστή γεύση από το ψήσιμο πάνω σε φλόγα ή κάρβουνα, και την αγιορείτικη ως εκδοχή της βόρειας Ελλάδας με καρύδια ή κόκκινη πιπεριά. Η ελληνική Βικιπαίδεια γράφει ότι η αγιορείτικη έχει πιπεριές Φλωρίνης και ότι η νηστίσιμη εκδοχή φτιάχνεται με ταχίνι. Το enallaktiko.gr (28/4/2023) αναφέρει νεωτεριστικές παραλλαγές με μαγιονέζα, πατάτα, φέτα ή παρμεζάνα. Έτσι το ίδιο όνομα στον κατάλογο μπορεί να είναι μπολ μελιτζάνα με λάδι ή κρεμώδες ντιπ με γαλακτοκομικό.

Τα ονόματα: τι λένε τα λεξικά

Το λεξικό γράφει ότι ο ταραμάς έρχεται από το τουρκικό tarama και ότι η ταραμοσαλάτα είναι σύνθετη λέξη: ταραμάς, συνδετικό «ο» και «σαλάτα». Η μελιτζανοσαλάτα φτιάχνεται με τον ίδιο τρόπο από τη μελιτζάνα. Η αγγλική Βικιπαίδεια αναφέρει ότι ήδη στα τέλη του 19ου αιώνα το tarama καταγράφεται ανάμεσα στους μεζέδες των μεζεδοπωλείων (meyhane) της Κωνσταντινούπολης, αλλά στηρίζεται σε βιβλία που δεν έχουμε δει, γι’ αυτό δεν το θεωρούμε βέβαιο. Την κουζίνα των μεζέδων την εξηγούμε στον οδηγό για το μεζεδοπωλείο, το τσιπουράδικο και το ουζερί.

Νηστίσιμα ή όχι

Η ταραμοσαλάτα είναι το κλασικό πιάτο της Καθαράς Δευτέρας, γιατί ο ταραμάς, γράφει το iefimerida.gr, δεν θεωρείται ψάρι με αίμα αλλά προϊόν του ψαριού. Ποιες μέρες και πόσο αυστηρά νηστεύει ο καθένας το ορίζει ο πνευματικός του· τις πηγές τις έχουμε στα άρθρα για την Καθαρά Δευτέρα, τα νηστίσιμα στην ταβέρνα και το είναι νηστίσιμο, και δεν τις επαναλαμβάνουμε. Η μελιτζανοσαλάτα είναι νηστίσιμη μόνο αν δεν έχει γιαούρτι, τυρί ή μαγιονέζα, και αυτό το ξέρει μόνο η κουζίνα. Για το γιαούρτι δες και το τζατζίκι, που δεν είναι νηστίσιμο.

Αλλεργιογόνα και το δικαίωμά σου να ρωτήσεις

Το Παράρτημα ΙΙ του Κανονισμού (ΕΕ) 1169/2011 περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τα δημητριακά με γλουτένη, το γάλα, τα αυγά, τους σπόρους σησαμιού, τους καρπούς με κέλυφος όπως τα καρύδια και, στο σημείο 4, «Ψάρια και προϊόντα με βάση τα ψάρια». Ο ταραμάς δεν κατονομάζεται στο Παράρτημα, αλλά είναι προϊόν ψαριού, οπότε στην πράξη τον ρωτάς ως «ψάρι».

Ο EFSA γράφει ότι στην ΕΕ υπάρχουν 14 αλλεργιογόνα τροφίμων που πρέπει να επισημαίνονται όταν χρησιμοποιούνται ως συστατικά· όσα βλέπεις στον πίνακα είναι από αυτά.

Πιάτο	Αλλεργιογόνο	Πότε
Ταραμοσαλάτα	Ψάρι	Πάντα, αφού η βάση είναι ο ταραμάς
Ταραμοσαλάτα	Γλουτένη	Αν έχει ψωμί· με πατάτα όχι
Μελιτζανοσαλάτα	Γάλα	Με γιαούρτι, τυρί ή φέτα μέσα
Μελιτζανοσαλάτα	Αυγό	Με μαγιονέζα
Μελιτζανοσαλάτα	Σουσάμι, ξηροί καρποί	Με ταχίνι ή καρύδια

Για τα μη προσυσκευασμένα τρόφιμα, δηλαδή το πιάτο που σερβίρεται στο μαγαζί, ο Κανονισμός ορίζει στο άρθρο 44:

«η παροχή των ενδείξεων που ορίζονται στο άρθρο 9 παράγραφος 1 στοιχείο γ) είναι υποχρεωτική»

Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1169/2011, άρθρο 44 παρ. 1, EUR-Lex

Το άρθρο 9 παρ. 1 στοιχείο γ) αφορά τις ουσίες που προκαλούν αλλεργίες ή δυσανεξίες. Σύμφωνα με την εγκύκλιο του ΕΦΕΤ (20303/22.12.2014), η πληροφορία μπορεί να δοθεί και προφορικά, αν υπάρχει εμφανής πινακίδα που παραπέμπει στο προσωπικό και η ενημέρωση είναι διαθέσιμη και γραπτά ή ηλεκτρονικά μέσα στην επιχείρηση. Δες και τον οδηγό για το φαγητό έξω με αλλεργίες.

Τι ρωτάς όταν τα παραγγέλνεις

Στην ταραμοσαλάτα: «Η βάση είναι ψωμί ή πατάτα;» και, αν έχεις αλλεργία στο ψάρι, να ξέρεις ότι ο ταραμάς είναι η ίδια η βάση.
Στη μελιτζανοσαλάτα: «Έχει γιαούρτι, τυρί ή μαγιονέζα; Έχει ταχίνι ή καρύδια;»
Αν νηστεύεις: «Είναι νηστίσιμη;» και ρώτα για γάλα, αυγό και ψάρι, γιατί το «νηστίσιμο» δεν σημαίνει «χωρίς ζωικά».
Αν δεν ξέρουν να απαντήσουν, ζήτα ευγενικά να ρωτήσουν την κουζίνα.

Οι πληροφορίες εδώ είναι ενημερωτικές. Αν έχεις αλλεργία ή δυσανεξία, ρώτα πριν φας και συμβουλέψου γιατρό.

Ενημερωτικό κείμενο, όχι επαγγελματική συμβουλή.

Πηγές

Συχνές ερωτήσεις

Ποια είναι η διαφορά ταραμοσαλάτας και μελιτζανοσαλάτας;

Η ταραμοσαλάτα έχει βάση τον ταραμά, δηλαδή αλατισμένα αυγά ψαριού, με λάδι, λεμόνι και ψωμί ή πατάτα. Η μελιτζανοσαλάτα έχει βάση ψητή μελιτζάνα, με σκόρδο, λάδι και ξίδι ή λεμόνι. Η πρώτη κρύβει ψάρι, η δεύτερη είναι λαχανικό, αλλά και στις δύο το τι άλλο μπαίνει αλλάζει από μαγαζί σε μαγαζί.

Τι είναι ο ταραμάς;

Κατά το Λεξικό της κοινής νεοελληνικής, «λεπτόκοκκο κόκκινο χαβιάρι, δεύτερης ποιότητας, που το χρησιμοποιούν κυρίως στην ταραμοσαλάτα». Το ίδιο λήμμα δίνει και προφορική σημασία «η ταραμοσαλάτα». Στα σύγχρονα κείμενα, όπως η ελληνική Βικιπαίδεια, είναι αυγά ψαριού σε άλμη.

Από ποιο ψάρι είναι ο ταραμάς;

Οι πηγές διαφωνούν: η ελληνική Βικιπαίδεια γράφει κυπρίνος, μπακαλιάρος ή άλλο ψάρι, το Gastronomos.gr μπακαλιάρος βόρειων θαλασσών, το Cantina μπακαλιάρος, κυπρίνος ή κέφαλος. Επίσημο ορισμό που να ορίζει το ψάρι δεν βρήκαμε.

Γιατί η ταραμοσαλάτα είναι ροζ;

Η ελληνική Βικιπαίδεια γράφει ότι το χρώμα ακολουθεί τον ταραμά, μπεζ ή ροζ, και ότι στη βιομηχανική παραγωγή μπορεί να προστεθεί χρώμα τροφίμων. Το Cantina γράφει ότι το έντονο ροζ συχνά οφείλεται σε χρωστικές, ενώ η αγγλική Βικιπαίδεια αναφέρει ότι ο κυπρίνος δίνει φυσικά ροζ-πορτοκαλί απόχρωση. Το χρώμα μόνο του δεν αρκεί για να κρίνεις τα υλικά.

Είναι νηστίσιμη η ταραμοσαλάτα;

Κατά την παράδοση ναι: το iefimerida.gr γράφει ότι ο ταραμάς δεν θεωρείται ψάρι με αίμα αλλά προϊόν του ψαριού, και η ταραμοσαλάτα είναι το κλασικό πιάτο της Καθαράς Δευτέρας. Ποιες μέρες και πόσο αυστηρά το ορίζει ο πνευματικός του καθενός· τις πηγές τις έχουμε στο άρθρο για τα νηστίσιμα στην ταβέρνα.

Είναι νηστίσιμη η μελιτζανοσαλάτα;

Εξαρτάται από τα υλικά. Με μελιτζάνα, σκόρδο, λάδι και ξίδι είναι νηστίσιμη, και η ελληνική Βικιπαίδεια περιγράφει νηστίσιμη εκδοχή με ταχίνι. Με γιαούρτι, τυρί ή μαγιονέζα, που αναφέρονται σε άλλες εκδοχές, δεν είναι. Ρώτα πριν παραγγείλεις.

Έχει γλουτένη η ταραμοσαλάτα;

Αν έχει ψωμί ως βάση, ναι, αφού το ψωμί γίνεται από δημητριακά με γλουτένη, που αναφέρονται στο Παράρτημα ΙΙ του Κανονισμού 1169/2011. Η ελληνική Βικιπαίδεια γράφει ξερό ψωμί ή πατάτα, οπότε ρώτα ποια από τις δύο βάσεις έχει το πιάτο.

Πρέπει να μου πουν τι αλλεργιογόνα έχει το πιάτο;

Ναι. Το άρθρο 44 του Κανονισμού 1169/2011 κάνει υποχρεωτική την ενημέρωση για αλλεργιογόνα και στα μη προσυσκευασμένα τρόφιμα. Σύμφωνα με την εγκύκλιο του ΕΦΕΤ (20303/22.12.2014) μπορεί να δοθεί και προφορικά, με εμφανή πινακίδα και γραπτή ή ηλεκτρονική ενημέρωση διαθέσιμη στην επιχείρηση. Αν έχεις αλλεργία, ρώτα πριν φας και συμβουλέψου γιατρό.

Ποια είναι η διαφορά πολίτικης και αγιορείτικης μελιτζανοσαλάτας;

Ο Gastronomos.gr περιγράφει την πολίτικη ως λιτή, με ελαιόλαδο, σκόρδο και λεμόνι και καπνιστή γεύση, και την αγιορείτικη ως εκδοχή με καρύδια ή κόκκινη πιπεριά. Το enallaktiko.gr γράφει ότι στην αγιορείτικη η μελιτζάνα συνήθως κόβεται με μαχαίρι και προστίθεται πιπεριά Φλωρίνης.