Καθαρά Δευτέρα 2027: ημερομηνία, τριήμερο, αργία και τι τρώμε

Η Καθαρά Δευτέρα του 2027 είναι τη Δευτέρα 15 Μαρτίου, 48 μέρες πριν από το Πάσχα της 2ας Μαΐου, και δίνει τριήμερο από το Σάββατο 13 ως τη Δευτέρα 15 Μαρτίου. Είναι αργία για το Δημόσιο, όχι υποχρεωτική αργία για τον ιδιωτικό τομέα, και το τραπέζι της είναι νηστίσιμο: λαγάνα, ταραμοσαλάτα, χαλβάς, αναίμακτα θαλασσινά και όσπρια.

Σημείωση: Το κείμενο είναι ενημερωτικό: το πόσο αυστηρά νηστεύει ο καθένας το αποφασίζει με τον πνευματικό του. Αν έχετε αλλεργία, ρωτάτε πάντα το προσωπικό για τα συστατικά.

Πότε είναι η Καθαρά Δευτέρα 2027 και τα επόμενα χρόνια

Η Καθαρά Δευτέρα είναι κινητή γιορτή: πέφτει πάντα 48 μέρες πριν από το Ορθόδοξο Πάσχα και ανοίγει τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή. Την Κυριακή 14 Μαρτίου 2027, μια μέρα πριν, είναι η Τυρινή (Κυριακή της Τυροφάγου). Δέκα μέρες μετά, η 25η Μαρτίου πέφτει Πέμπτη.

Πώς το ελέγξαμε: υπολογίσαμε το Πάσχα με τον ιουλιανό πασχάλιο κανόνα και μετρήσαμε 48 μέρες πίσω. Για το 2027, ο κατάλογος αργιών του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (EMA) σημειώνει τη Δευτέρα 15 Μαρτίου 2027 ως «Clean Monday» για την Ελλάδα, όπως και το ημερολόγιο του Χρηματιστηρίου Αθηνών. Για το 2028 ως 2030 δεν βρήκαμε ακόμη επίσημο ημερολόγιο· οι ημερομηνίες προκύπτουν από τον υπολογισμό και συμφωνούν με το eortologio.net. Θα τη δείτε γραμμένη και «Καθαρή Δευτέρα», όμως οι νόμοι (ν. 1157/1981, ν. 4177/2013) γράφουν «Καθαρά Δευτέρα». Για τις Απόκριες που προηγούνται δείτε το Τριώδιο 2027 και την Τσικνοπέμπτη 2027.

Είναι αργία η Καθαρά Δευτέρα; Δημόσιο, ιδιωτικός τομέας, μαγαζιά

Δημόσιο: ναι. Ο ν. 1157/1981 (άρθρο 1, παρ. 11) βάζει την Καθαρά Δευτέρα στις ημέρες αργίας των δημόσιων υπηρεσιών, των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και των ΝΠΔΔ.

Ιδιωτικός τομέας: όχι υποχρεωτικά. Το άρθρο 203 του π.δ. 62/2025 (Κώδικας Εργατικού Δικαίου) ορίζει εννέα ημέρες υποχρεωτικής αργίας: 1η Ιανουαρίου, Θεοφάνεια, 25η Μαρτίου, Δευτέρα του Πάσχα, 1η Μαΐου, 15 Αυγούστου, 28 Οκτωβρίου, 25 και 26 Δεκεμβρίου. Η Καθαρά Δευτέρα δεν είναι ανάμεσά τους. Κατά το ΚΕΠΕΑ της ΓΣΕΕ, μια ιδιωτική επιχείρηση αργεί μόνο αν το ορίζει συλλογική σύμβαση, κανονισμός εργασίας ή επιχειρησιακή συνήθεια· αν λειτουργήσει κατ’ εξαίρεση, προβλέπεται προσαύξηση 75% στις αποδοχές της ημέρας.

Καταστήματα: ο ν. 4177/2013 (άρθρο 15Α) κρατά κλειστά τα εμπορικά καταστήματα «την Καθαρά Δευτέρα (κινητή εορτή), εκτός από τα καταστήματα τροφίμων». Στην ίδια διάταξη, τα «καταστήματα εστίασης παντός είδους» μπορούν να λειτουργούν όλες τις ώρες και όλες τις ημέρες. Άρα ταβέρνες, ψαροταβέρνες, μεζεδοπωλεία και καφέ επιτρέπεται να ανοίξουν· αν θα ανοίξουν, το αποφασίζει ο καθένας.

Στην πράξη, πριν από την Καθαρά Δευτέρα του 2026 το Powergame (19/2/2026) έγραφε ότι οι μεγάλες αλυσίδες σούπερ μάρκετ μένουν κλειστές, οι φούρνοι ανοίγουν από νωρίς ως το μεσημέρι, οι λαϊκές γίνονται όπου είναι προγραμματισμένες και η Βαρβάκειος με την Αγορά του Ρέντη μένουν ανοιχτές από το βράδυ της Κυριακής ως το μεσημέρι της Δευτέρας. Στα εμπορικά κέντρα ανοίγουν μόνο η εστίαση και οι κινηματογράφοι. Για το 2027 ελέγξτε τις ανακοινώσεις λίγες μέρες πριν.

Αν φεύγετε για το τριήμερο: το 2026 η Αστυνομία προγραμμάτισε αυξημένα μέτρα οδικής ασφάλειας από την Παρασκευή 20 ως τη Δευτέρα 23 Φεβρουαρίου και τα ΚΤΕΛ προς την Πάτρα άγγιζαν το 100% πληρότητα (Lifo, 20/2/2026). Κλείστε εισιτήρια νωρίς.

Τι τρώμε την Καθαρά Δευτέρα

Λαγάνα: το ψωμί της ημέρας

Το Λεξικό της κοινής νεοελληνικής (Ίδρυμα Τριανταφυλλίδη) ορίζει τη λαγάνα ως ψωμί με σουσάμι, χωρίς προζύμι, που τρώγεται κυρίως την Καθαρά Δευτέρα. Μια διαδεδομένη εξήγηση τη συνδέει με τον άζυμο άρτο της Εξόδου από την Αίγυπτο, όμως είναι θεωρία, όχι βεβαιότητα. Ζεστή λαγάνα θα βρείτε νωρίς το πρωί στον φούρνο της γειτονιάς.

Ταραμάς και χαλβάς

Ο ταραμάς είναι αυγά ψαριού, και όμως τρώγεται: ο KivotosHelp τον κατατάσσει στα αναίμακτα μαζί με τα χταπόδια και τις σουπιές. Η ταραμοσαλάτα έχει συνήθως ελαιόλαδο. Με το όνομα «χαλβάς» εννοούμε δύο γλυκά: τον ταχινένιο, που είναι νηστίσιμος αλλά φτιαγμένος από σουσάμι, και τον σπιτικό με σιμιγδάλι, που γίνεται «με βούτυρο ή λάδι» (Λεξικό Τριανταφυλλίδη). Στο ζαχαροπλαστείο ρωτήστε με τι είναι φτιαγμένος.

Θαλασσινά και τιμές

Το κυρίως πιάτο είναι συνήθως τα θαλασσινά. Τιμές για το 2027 δεν υπάρχουν ακόμη. Στις 20 Φεβρουαρίου 2026 η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου Αγοράς ανέφερε ότι η λαγάνα και ο χαλβάς κόστιζαν όσο το 2025, οι ελιές 10% λιγότερο, ενώ γαρίδες (περίπου +5%), καλαμάρια (+8%) και χταπόδια (έως +15%) είχαν ακριβύνει, κυρίως λόγω μειωμένης προσφοράς (όπως τα μετέδωσε το Lifo).

Τι λένε οι κανόνες της νηστείας: λάδι, ψάρι, Τυρινή

Την Καθαρά Δευτέρα αρχίζει η Μεγάλη Τεσσαρακοστή, που κρατά ως το Σάββατο του Λαζάρου. Το νηστειοδρόμιο της Ιεράς Μητρόπολης Κηφισίας, Αμαρουσίου και Ωρωπού ορίζει:

«Τῆς Μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, ἀπό τήν Καθαρά Δευτέρα μέχρι τό Σάββατο τοῦ Λαζάρου: Ξηροφαγία (ἐκτός ἀπό Σάββατα καί Κυριακές, ὁπότε ἐπιτρέπονται λάδι καί κρασί).»

Ιερά Μητρόπολις Κηφισίας, Αμαρουσίου και Ωρωπού, Οἱ νηστεῖες καί οἱ καταλύσεις τῆς Ἐκκλησίας μας

Άρα με τον αυστηρό κανόνα η Καθαρά Δευτέρα είναι μέρα χωρίς λάδι και κρασί, και τα αναίμακτα θαλασσινά, κατά πιο αυστηρά κείμενα όπως του KivotosHelp, τρώγονται μόνο τις μέρες που επιτρέπεται λάδι. Η ταραμοσαλάτα, τα λαδερά και το χταπόδι με λαδολέμονο είναι η λαϊκή, πιο χαλαρή εκδοχή του εθίμου.

• Τρώμε ψάρι; Όχι. Ψάρι επιτρέπεται στον Ευαγγελισμό (25 Μαρτίου) και, κατά την παράδοση, την Κυριακή των Βαΐων.
• Τρώμε λάδι; Με τον αυστηρό κανόνα όχι. Στην πράξη οι περισσότεροι τρώνε, και πολλοί πνευματικοί το επιτρέπουν.
• Τι τρώμε την Κυριακή πριν; Στην Τυρινή (14/3) επιτρέπονται ακόμη γαλακτοκομικά και αυγά, χωρίς κρέας, όπως ορίζει το ίδιο νηστειοδρόμιο.

Τις βαθμίδες της νηστείας και τι παραγγέλνετε σε κάθε μαγαζί εξηγούμε στα νηστίσιμα φαγητά σε ταβέρνα και σε όλο το ημερολόγιο νηστείας 2027.

Κούλουμα, χαρταετός και έθιμα ανά τόπο

Κούλουμα λέγεται ο εορτασμός της Καθαράς Δευτέρας στο ύπαιθρο, με φαγοπότι, χορό και χαρταετό, κατά το Λεξικό Τριανταφυλλίδη, που βγάζει τη λέξη από το λατινικό cumulus («σωρός»). Στην Αθήνα, ήδη πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, μαζεύονταν στις πλαγιές του Φιλοπάππου (Athens Voice).

Γιατί όμως «Καθαρά»; Η λαογράφος Δρ. Αικατερίνη Πολυμέρου-Καμηλάκη (Ακαδημία Αθηνών) το εξηγεί στο ΑΠΕ-ΜΠΕ:

«Την πρώτη ημέρα, δηλαδή την Καθαρή Δευτέρα δεν καταναλώνονται τα υπόλοιπα της Τυρινής. Καθαρίζονται ακόμη και τα πιατικά και τα υπόλοιπα φαγητά δίνονταν παλιότερα σε όσους δεν νήστευαν.»

Αικ. Πολυμέρου-Καμηλάκη, όπως τη μετέφερε το CNN Greece

Ο χαρταετός συμβολίζει, όπως γράφει το ίδιο δημοσίευμα, την ψυχή που ανεβαίνει προς τον Δημιουργό της. Οι πρώτοι χαρταετοί πάντως εμφανίστηκαν στην αρχαία Κίνα. Ο ΔΕΔΔΗΕ ζήτησε και το 2026 να μην πετάτε τον χαρταετό κοντά σε ηλεκτροφόρα καλώδια και να μην προσπαθήσετε ποτέ να τον ελευθερώσετε αν μπλεχτεί: καλέστε το 800 400 4000 (Parapolitika, 23/2/2026).

Τοπικά έθιμα με πηγή: στο Γαλαξίδι γίνεται το «αλευρομουτζούρωμα», ένας αλευροπόλεμος στο λιμάνι που, κατά το Πρώτο Θέμα, επαναλαμβάνεται από το 1801. Στη Θήβα αναπαρίσταται ο Βλάχικος Γάμος, και στον Τύρναβο μαγείρευαν το μπουρανί, μια αλάδωτη χορτόσουπα με σπανάκι, ρύζι και λίγο ξίδι.

Φαγητό έξω την Καθαρά Δευτέρα: πώς θα βρείτε ανοιχτή ταβέρνα

1. Κλείστε τραπέζι από νωρίς. Με το τριήμερο οι ταβέρνες και οι ψαροταβέρνες συνήθως γεμίζουν από το μεσημέρι· δείτε πώς γίνεται η κράτηση τραπεζιού.
2. Τηλεφωνήστε πριν πάτε. Ρωτήστε αν είναι ανοιχτά, ως τι ώρα και αν έχουν σαρακοστιανό μενού· το ωράριο αργίας στο Google δεν ενημερώνεται πάντα.
3. Διαλέξτε το σωστό είδος μαγαζιού. Για θαλασσινά ταιριάζουν ψαροταβέρνες, ουζερί και τσιπουράδικα. Στην ψαροταβέρνα κοιτάξτε αν ο κατάλογος γράφει «Κατεψυγμένο», όπως εξηγούμε στον οδηγό για το φρέσκο ψάρι.
4. Αν νηστεύετε αυστηρά, ζητήστε αλάδωτα πιάτα (βραστά χόρτα με λεμόνι, όσπρια χωρίς λάδι) και ρωτήστε αν τα τηγανητά έχουν κουρκούτι με αυγό.
5. Όχι ωμά οστρακοειδή. Ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι τη Σαρακοστή σημειώνονται κατά καιρούς κρούσματα γαστρεντερίτιδας από οστρακοειδή.

«Δεν καταναλώνουμε ωμά ή ατελώς μαγειρεμένα οστρακοειδή. Τα βράζουμε μέχρι να ανοίξει το κέλυφος και συνεχίζουμε το βράσιμο για ακόμη 3-5 λεπτά.»

ΕΟΔΥ, Συμβουλές για ασφαλή κατανάλωση θαλασσινών και οστρακοειδών την περίοδο της Σαρακοστής (20/2/2026)

Το σαρακοστιανό τραπέζι μοιάζει «ελαφρύ», όμως συγκεντρώνει σουσάμι, ψάρι, μαλάκια, καρκινοειδή και γλουτένη, από τα 14 αλλεργιογόνα του Κανονισμού (ΕΕ) 1169/2011. Τι να ρωτήσετε εξηγούμε στις τροφικές αλλεργίες στο εστιατόριο.

Συμπέρασμα

Σημειώστε τη Δευτέρα 15 Μαρτίου 2027 και κλείστε τραπέζι νωρίς. Τις υπόλοιπες γιορτές της χρονιάς, τι ανοίγει και τι τρώμε, τις βρίσκετε στο ημερολόγιο αργιών και γιορτών 2027.