Βασιλόπιτα: πότε κόβεται, το φλουρί, τα έθιμα και τι ζητάς στο ζαχαροπλαστείο
Πότε κόβεται η βασιλόπιτα, με ποια σειρά μοιράζονται τα κομμάτια, τι είναι το φλουρί και τι να ρωτήσετε στο ζαχαροπλαστείο για τα αλλεργιογόνα, με πηγές από το Κέντρο Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών και τον ΕΦΕΤ.
Βασικά σημεία
- Δεν υπάρχει ενιαία ώρα: οι πηγές δίνουν μεσημέρι της 1ης Ιανουαρίου, παραμονή ή μεσάνυχτα, και στα σωματεία η πίτα κόβεται όλο τον Ιανουάριο.
- Η σειρά των κομματιών αλλάζει από τόπο σε τόπο. Το κοινό σημείο των καταγραφών που τη δίνουν είναι η ηλικία, από τον μεγαλύτερο στον μικρότερο.
- Ο μύθος του Αγίου Βασιλείου είναι παράδοση: η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού τον ανάγει σε λαογραφικές αντιλήψεις του 19ου αιώνα.
- Πριν αγοράσετε βασιλόπιτα από ζαχαροπλαστείο, ζητήστε τα αλλεργιογόνα (γλουτένη, αυγά, γάλα, ξηροί καρποί). Η εγκύκλιος 20303/2014 του ΕΦΕΤ καλύπτει ρητά τα ζαχαροπλαστεία.
- Δεν βρήκαμε επίσημη οδηγία ειδικά για το φλουρί. Ένα νόμισμα είναι μικρό αντικείμενο: με μικρά παιδιά στο τραπέζι πείτε το πριν κοπεί η πίτα.
- Η νηστεία των Χριστουγέννων τελειώνει στις 24/12 και το Δωδεκαήμερο (25/12–4/1) είναι ελεύθερο, άρα η 1/1 δεν είναι μέρα νηστείας.
Περιεχόμενα (4)
Η βασιλόπιτα κόβεται την Πρωτοχρονιά, αλλά οι καταγεγραμμένες παραδόσεις δεν συμφωνούν για την ώρα: άλλες την τοποθετούν στα μεσάνυχτα της παραμονής, άλλες στο μεσημέρι της 1ης Ιανουαρίου, και στα σωματεία και τις υπηρεσίες κόβεται όλο τον Ιανουάριο. Αν την αγοράσετε από ζαχαροπλαστείο, ρωτήστε πριν πληρώσετε για τα αλλεργιογόνα και για το φλουρί.
Το 2027 η 1η Ιανουαρίου πέφτει Παρασκευή. Τα ωράρια των ζαχαροπλαστείων τις αργίες τα εξηγούμε στον οδηγό Χριστούγεννα και Πρωτοχρονιά έξω. Εδώ μένουμε στην ίδια την πίτα.
Πότε κόβεται η βασιλόπιτα: τι λένε οι πηγές
Το Λεξικό της κοινής νεοελληνικής ορίζει τη βασιλόπιτα ως πίτα για τη γιορτή του Αγίου Βασιλείου, που «κόβεται και μοιράζεται τελετουργικά την πρωτοχρονιά». Ώρα δεν αναφέρει. Οι πηγές που διαβάσαμε δίνουν διαφορετικές ώρες, ανάλογα με τον τόπο και την εποχή.
| Πηγή | Τόπος ή περιβάλλον | Πότε κόβεται |
|---|---|---|
| Κέντρο Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας, Ακαδημία Αθηνών | Αγροτική Ελλάδα, γενικά | Το μεσημέρι, μετά το φαγητό, από τον πατέρα ή τον μεγαλύτερο της οικογένειας |
| Κέντρο Λαογραφίας | Σαρακατσάνοι | Η πίτα φτιαχνόταν το πρωί της παραμονής και τρωγόταν ανήμερα του Αγίου Βασιλείου |
| Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού (2002) | Καισάρεια της Καππαδοκίας | Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, ανάμεσα στα μέλη της οικογένειας |
| Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, βάση λαογραφικού υλικού Αν. Μακεδονίας και Θράκης | Κυάνη Έβρου | Την ημέρα της Πρωτοχρονιάς, όταν η οικογένεια γύριζε από την εκκλησία |
| Ίδια βάση | Θεολόγος Θάσου | Το βράδυ της 31ης Δεκεμβρίου, με θυμίαμα και σταύρωμα της πίτας |
| Ίδια βάση | Πολύσιτος Ξάνθης | Δύο πίτες και δύο κοψίματα: το μεσημέρι και μόλις γύριζε ο χρόνος |
| Κέντρο Λαογραφίας | Σωματεία, ιδρύματα, οργανισμοί | Σε όλη τη διάρκεια του Ιανουαρίου, από τις αρχές του 20ού αιώνα |
Τα στοιχεία της πρώτης, της δεύτερης και της τελευταίας γραμμής είναι από τη σελίδα του Κέντρου Λαογραφίας για τη βασιλόπιτα, η τρίτη από το λήμμα για τη βασιλόπιτα της Καισάρειας. Οι τρεις εγγραφές του πανεπιστημίου είναι λαογραφικό υλικό για μεμονωμένα χωριά (του Πολυσίτου προέρχεται από φοιτητική εργασία του 2001–2002, οι άλλες δύο δεν φέρουν ημερομηνία). Δείχνουν τι θυμούνταν οι ντόπιοι, όχι έναν γενικό κανόνα.
Η εκδοχή με τα φώτα που σβήνουν
Η πιο γνωστή εκδοχή, με τα φώτα που σβήνουν και την αντίστροφη μέτρηση λίγο πριν από τις 12, αναπαράγεται σχεδόν λέξη προς λέξη σε σελίδες ειδήσεων που ελέγξαμε και ταυτίζεται με το κείμενο της Βικιπαίδειας. Το λήμμα φέρει από τις 4/1/2013 σήμανση ότι δεν έχει επαρκείς πηγές (το ελέγξαμε στις 28/10/2026). Δεν είναι λάθος, είναι μία από τις παραδόσεις και όχι η μόνη που έχει καταγραφεί.
Πρακτικά, η σωστή ώρα είναι η ώρα του σπιτιού σας. Αν η Πρωτοχρονιά περάσει χωρίς πίτα, τα Θεοφάνεια (Τετάρτη 6/1/2027) κλείνουν το Δωδεκαήμερο, όπως τα εξηγούμε στον οδηγό για τα Θεοφάνεια 2027, και ο Ιανουάριος έχει ήδη τη δική του παράδοση.
Η σειρά των κομματιών: δεν υπάρχει μία
Σύμφωνα με το Κέντρο Λαογραφίας, σε πολλές περιοχές κόβεται πρώτα το κομμάτι του Χριστού, δεύτερο της Παναγίας, τρίτο του Αϊ-Βασίλη, και ακολουθούν τα μέλη της οικογένειας κατά ηλικία. Μερίδιο είχαν επίσης οι ξενιτεμένοι, οι φιλοξενούμενοι και το σπίτι. Ο πατέρας γύριζε την πίτα πάνω στο τραπέζι, ώστε το τυχερό κομμάτι του καθενός να έρθει μπροστά του. Το κομμάτι του φτωχού, κατά την ίδια πηγή, εμφανίζεται στην πόλη, όταν η πίτα έγινε γλύκισμα.
Άλλες καταγραφές δίνουν άλλη σειρά. Στη Θάσο ο νοικοκύρης έκοβε πρώτα το κομμάτι του Αγίου Βασιλείου, μετά του Χριστού, της Παναγίας και του σπιτιού, και ύστερα τα μέλη της οικογένειας από τον μεγαλύτερο στον μικρότερο. Στην Κυάνη κόβονταν τόσα κομμάτια όσα τα μέλη της οικογένειας και ένα επιπλέον για τον Χριστό, το σπίτι, τα χωράφια και τα ζώα. Η σειρά «Χριστός, Παναγία, Άγιος Βασίλειος» που συναντάτε σε πολλά sites είναι λοιπόν μία εκδοχή, όχι ο κανόνας. Το μόνο κοινό σημείο των πηγών που δίνουν σειρά είναι η ηλικία: από τον μεγαλύτερο προς τον μικρότερο.
Ο Άγιος Βασίλειος και ο μύθος
Το Κέντρο Λαογραφίας γράφει ότι το μοίρασμα της πίτας γίνεται για το καλό της χρονιάς και για την ευλογία του Αγίου Βασιλείου, και αφηγείται την παράδοση με τον έπαρχο της Καππαδοκίας και τα τιμαλφή που γύρισαν στους κατοίκους μέσα σε πίτες. Η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού βάζει όμως ένα όριο στην ιστορία:
«Η σύνδεση της λατρείας του Μεγάλου Βασιλείου της Καισάρειας με τη βασιλόπιτα της Πρωτοχρονιάς και τη λαϊκή παράδοση του Αϊ-Βασίλη ανάγεται στις λαογραφικές εμμονές του 19ου αιώνα»
Ελευθερία Ζέη, «Βασιλόπιτα της Καισάρειας», Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού, 4/10/2002
Το φλουρί: τι είναι και πώς το χειρίζεστε με ασφάλεια
Το λεξικό δίνει στο «φλουρί» τέσσερις σημασίες. Η πρώτη είναι το χρυσό νόμισμα του Βυζαντίου και η τρίτη είναι αυτή που μας ενδιαφέρει:
«απομίμηση του φλουριού, το νόμισμα της βασιλόπιτας»
Λεξικό της κοινής νεοελληνικής, λήμμα «φλουρί», Πύλη για την ελληνική γλώσσα
Παλιότερα «τυχερό» δεν ήταν πάντα το νόμισμα. Κατά το Κέντρο Λαογραφίας, στη Θεσσαλία έβαζαν στην πίτα κέρμα, κλήμα, τριφύλλι, καλαμπόκι, σιτάρι, φασόλι και άχυρο, σύμβολα της δουλειάς της οικογένειας: το κέρμα έφερνε λεφτά, το κλήμα κρασιά, το τριφύλλι πρόβατα. Στον Πολύσιτο Ξάνθης, κατά την εργασία πεδίου του πανεπιστημίου, όποιος έβρισκε το σιτάρι έπαιρνε τα χωράφια, το καλαμπόκι τα ζώα, το φλουρί τα λεφτά και ένα κομμάτι ξύλο το σπίτι.
Ασφάλεια: ένα νόμισμα μέσα σε φαγητό
Στις επίσημες πηγές που βρήκαμε δεν υπάρχει οδηγία ειδικά για το φλουρί της βασιλόπιτας. Υπάρχουν γενικές. Ενημερωτικό κείμενο παιδιατρικής κλινικής του νοσοκομείου ΚΑΤ για την πρόληψη ατυχημάτων στον πρώτο χρόνο ζωής (χωρίς ημερομηνία, με παραπομπές σε αμερικανικές οδηγίες) γράφει ότι κάθε μικρό αντικείμενο που μπορεί να μπει στο στόμα αποτελεί πιθανό κίνδυνο. Ένα νόμισμα είναι μικρό αντικείμενο. Δική μας εκτίμηση, όχι επίσημη οδηγία: αν στο τραπέζι κάθονται μικρά παιδιά ή ηλικιωμένοι, πείτε πριν κοπεί η πίτα ότι έχει μέσα νόμισμα και μοιράστε μικρά κομμάτια.
Για την περίπτωση που κάποιος πνιγεί, το εγχειρίδιο πρώτων βοηθειών του Υπουργείου Υγείας περιγράφει τα βήματα για ενήλικες, παιδιά και βρέφη, και ξεχωρίζει την πλήρη απόφραξη: το θύμα δεν μπορεί να μιλήσει, να βήξει ή να αναπνεύσει. Το ίδιο εγχειρίδιο δίνει για τα επείγοντα το 166 (ΕΚΑΒ) ή το 112.
Τι ζητάτε από το ζαχαροπλαστείο: αλλεργιογόνα και νηστεία
Η βασιλόπιτα που παίρνετε από τον πάγκο ή τη βιτρίνα ενός ζαχαροπλαστείου είναι συνήθως μη προσυσκευασμένο τρόφιμο και καλύπτεται από την εγκύκλιο 20303/22.12.2014 του ΕΦΕΤ, που αναφέρει ονομαστικά την κατηγορία της επιχείρησης:
«επιχειρήσεις που παρασκευάζουν και πωλούν λιανικώς όπως ζαχαροπλαστεία, αρτοποιεία, παγωτοπωλεία κ.α.»
ΕΦΕΤ, εγκύκλιος αρ. πρωτ. 20303/22.12.2014, κεφάλαιο 1, efet.gr
Σύμφωνα με την εγκύκλιο, η πληροφορία για τα 14 αλλεργιογόνα δίνεται πριν από την αγορά, στα ελληνικά, με τη λέξη «περιέχει» και το όνομα του αλλεργιογόνου. Προφορικά επιτρέπεται μόνο αν υπάρχει ορατή πινακίδα, η πληροφορία υπάρχει και γραπτά μέσα στο μαγαζί και τη δίνει εκπαιδευμένο προσωπικό. Όλους τους κανόνες, και τι ισχύει για τη διασταυρούμενη επιμόλυνση, τους έχουμε στον οδηγό για τις αλλεργίες τροφίμων στο φαγητό έξω.
Συνταγή και υλικά διαφέρουν από πίτα σε πίτα. Κατά το αφιέρωμα του Σαν Σήμερα (που αναδημοσιεύει και ο Δήμος Πετρούπολης), η βασιλόπιτα ζυμώνεται κυρίως με αλεύρι, αυγά, ζάχαρη και γάλα, και συχνά ο αριθμός της χρονιάς γράφεται με αποφλοιωμένα αμύγδαλα. Το Κέντρο Λαογραφίας αναφέρει τυρόπιτα και κρεατόπιτα στη Θεσσαλία και τη Μακεδονία, και γάλα, βούτυρο και μέλι ή ζάχαρη στην πίτα των Σαρακατσάνων. Ο πίνακας είναι οδηγός για ερωτήσεις, όχι βεβαιότητα.
| Τι μπορεί να έχει η πίτα | Αλλεργιογόνο (Παράρτημα ΙΙ, Καν. 1169/2011) | Τι να ρωτήσετε |
|---|---|---|
| Αλεύρι σιταριού, φύλλο | Δημητριακά που περιέχουν γλουτένη | «Έχει σιτάρι ή άλλο δημητριακό;» |
| Αυγά στη ζύμη ή στο άλειμμα | Αυγά και προϊόντα με βάση τα αυγά | «Έχει αυγό η ζύμη και το επάνω μέρος;» |
| Γάλα, βούτυρο, τυρί | Γάλα και προϊόντα με βάση το γάλα | «Φτιάχνεται με βούτυρο ή γάλα;» |
| Αμύγδαλα για τον αριθμό, καρύδια στη ζύμη | Καρποί με κέλυφος (αμύγδαλα, καρύδια και άλλοι) | «Έχει ξηρούς καρπούς μέσα ή μόνο από πάνω;» |
Αν χρειάζεστε χωρίς γλουτένη, ισχύουν ξεχωριστοί κανόνες, που τους εξηγεί ο οδηγός για το φαγητό χωρίς γλουτένη έξω. Δεν βρήκαμε νομικό ορισμό της βασιλόπιτας, οπότε το «νηστίσιμη», το «χωρίς γάλα» ή το «χωρίς αυγό» στην ετικέτα είναι δήλωση του μαγαζιού: ζητήστε να δείτε τα υλικά.
Νηστίσιμη βασιλόπιτα;
Σύμφωνα με τον πίνακα της Ιεράς Μητρόπολης Κηφισίας, Αμαρουσίου και Ωρωπού, η νηστεία των Χριστουγέννων τελειώνει στις 24 Δεκεμβρίου και από τις 25/12 ως τις 4/1 («Δωδεκαήμερο») κατάλυση γίνεται «εἰς πάντα». Η 31/12 και η 1/1 δεν είναι μέρες νηστείας. Η ίδια σελίδα γράφει ότι στο πρώτο μέρος της νηστείας αποφεύγονται το κρέας, τα γαλακτερά και τα αυγά. Άρα μια πίτα με βούτυρο και αυγά δεν είναι νηστίσιμη, και αυτό μετρά αν η πίτα του γραφείου ή του συλλόγου κοπεί Τετάρτη ή Παρασκευή μετά τις 4/1, όταν ξαναρχίζουν οι νηστίσιμες μέρες. Τις μέρες τις δείχνει το ημερολόγιο νηστειών 2027, και τι είναι νηστίσιμο ο πίνακας είναι νηστίσιμο;. Για τα γλυκά της βιτρίνας δείτε τον οδηγό για τα γλυκά ζαχαροπλαστείου.
Αυτό το άρθρο είναι πληροφοριακό και δεν αντικαθιστά τη συμβουλή γιατρού ή αλλεργιολόγου. Αν έχετε τροφική αλλεργία, ακολουθήστε το σχέδιο που σας έχει δώσει ο γιατρός σας.
Ενημερωτικό κείμενο, όχι επαγγελματική συμβουλή.
Πηγές
- Κέντρον Ερεύνης της Ελληνικής Λαογραφίας (Ακαδημία Αθηνών): Η βασιλόπιτα (ανοίγει σε νέα καρτέλα) kentrolaografias.gr
- Λεξικό της κοινής νεοελληνικής (Τριανταφυλλίδη), λήμμα «βασιλόπιτα», Πύλη για την ελληνική γλώσσα (ανοίγει σε νέα καρτέλα) greek-language.gr
- Λεξικό της κοινής νεοελληνικής, λήμμα «φλουρί», Πύλη για την ελληνική γλώσσα (ανοίγει σε νέα καρτέλα) greek-language.gr
- ΕΦΕΤ, εγκύκλιος αρ. πρωτ. 20303/22.12.2014: αλλεργιογόνα σε μη προσυσκευασμένα τρόφιμα (ανοίγει σε νέα καρτέλα) efet.gr
- Κανονισμός (ΕΕ) αριθ. 1169/2011, Παράρτημα ΙΙ: ουσίες ή προϊόντα που προκαλούν αλλεργίες ή δυσανεξίες (EUR-Lex) (ανοίγει σε νέα καρτέλα) eur-lex.europa.eu
- Υπουργείο Υγείας, Μαθαίνω Πρώτες Βοήθειες – Είμαι ασφαλής (πνιγμονή από ξένο σώμα, κλήση 166/112) (ανοίγει σε νέα καρτέλα) moh.gov.gr
- Νοσοκομείο ΚΑΤ, Κατευθυντήριες οδηγίες για την πρόληψη ατυχημάτων: το πρώτο έτος της ζωής (χωρίς ημερομηνία) (ανοίγει σε νέα καρτέλα) kat-hosp.gr
- Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Τελετουργίες από Π.Ε. Ξάνθης, Πολυσίτου, Δ. Αβδήρων (φοιτητική εργασία 2001–2002) (ανοίγει σε νέα καρτέλα) he.duth.gr
- Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Τελετουργίες από Κυάνης, Δ. Διδυμοτείχου, Π.Ε. Έβρου (ανοίγει σε νέα καρτέλα) he.duth.gr
- Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης, Τελετουργίες από Θεολόγου, Δ. Θάσου, Π.Ε. Καβάλας (ανοίγει σε νέα καρτέλα) he.duth.gr
- Ιερά Μητρόπολις Κηφισίας, Αμαρουσίου και Ωρωπού, Οἱ νηστεῖες καί οἱ καταλύσεις τῆς Ἐκκλησίας μας (ανοίγει σε νέα καρτέλα) imkifissias.gr
- Βικιπαίδεια, λήμμα «Βασιλόπιτα» (σήμανση ανεπαρκών πηγών από 4/1/2013, έλεγχος 28/10/2026) (ανοίγει σε νέα καρτέλα) el.wikipedia.org
- Σαν Σήμερα: Το έθιμο της βασιλόπιτας και η ιστορία της (ανοίγει σε νέα καρτέλα) sansimera.gr
- Δήμος Πετρούπολης, Πρωτοχρονιά 2021 (αναδημοσίευση του κειμένου του Σαν Σήμερα) (ανοίγει σε νέα καρτέλα) petroupoli.gov.gr
- LiFO, 31/12/2025: Γιατί κόβουμε βασιλόπιτα (κείμενο ίδιο με της Βικιπαίδειας) (ανοίγει σε νέα καρτέλα) lifo.gr
Συχνές ερωτήσεις
Πότε κόβεται η βασιλόπιτα: τα μεσάνυχτα ή την 1η Ιανουαρίου;
Οι πηγές δίνουν και τα δύο. Το Κέντρο Λαογραφίας της Ακαδημίας Αθηνών περιγράφει κοπή το μεσημέρι, μετά το φαγητό, ενώ η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού αναφέρει την παραμονή της Πρωτοχρονιάς στην Καισάρεια. Εγγραφές του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης δίνουν την ημέρα της Πρωτοχρονιάς μετά την εκκλησία, ή το βράδυ της 31ης Δεκεμβρίου. Δεν υπάρχει ενιαίος κανόνας, και η σωστή ώρα είναι αυτή του σπιτιού σας.
Με ποια σειρά κόβονται τα κομμάτια της βασιλόπιτας;
Κατά το Κέντρο Λαογραφίας, σε πολλές περιοχές κόβεται πρώτα το κομμάτι του Χριστού, μετά της Παναγίας, του Αϊ-Βασίλη και ύστερα τα μέλη της οικογένειας κατά ηλικία. Άλλες καταγραφές δίνουν άλλη σειρά, π.χ. πρώτο το κομμάτι του Αγίου Βασιλείου στη Θάσο. Το κοινό σημείο είναι η ηλικία: από τον μεγαλύτερο στον μικρότερο.
Μέχρι πότε κόβουμε βασιλόπιτα;
Στο σπίτι συνήθως την Πρωτοχρονιά ή μέσα στο Δωδεκαήμερο. Το Κέντρο Λαογραφίας σημειώνει ότι από τις αρχές του 20ού αιώνα η κοπή γίνεται και σε σωματεία, ιδρύματα και οργανισμούς σε όλη τη διάρκεια του Ιανουαρίου.
Τι έβαζαν στη βασιλόπιτα πριν από το νόμισμα;
Κατά το Κέντρο Λαογραφίας, στη Θεσσαλία έβαζαν κέρμα, κλήμα, τριφύλλι, καλαμπόκι, σιτάρι, φασόλι και άχυρο, σύμβολα της δουλειάς της οικογένειας: το κέρμα έφερνε λεφτά, το κλήμα κρασιά, το τριφύλλι πρόβατα. Σε εγγραφή του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου για τον Πολύσιτο Ξάνθης, το σιτάρι αντιστοιχούσε στα χωράφια και το καλαμπόκι στα ζώα.
Είναι ασφαλές το φλουρί για τα παιδιά;
Δεν βρήκαμε επίσημη οδηγία ειδικά για το φλουρί της βασιλόπιτας. Ενημερωτικό κείμενο του νοσοκομείου ΚΑΤ για την πρόληψη ατυχημάτων στον πρώτο χρόνο ζωής γράφει ότι κάθε μικρό αντικείμενο που μπορεί να μπει στο στόμα αποτελεί πιθανό κίνδυνο. Δική μας εκτίμηση: πείτε στο τραπέζι ότι υπάρχει νόμισμα και μοιράστε μικρά κομμάτια. Σε περίπτωση πνιγμονής καλέστε 166 ή 112.
Πρέπει το ζαχαροπλαστείο να μου πει τα αλλεργιογόνα της βασιλόπιτας;
Ναι. Η εγκύκλιος 20303/22.12.2014 του ΕΦΕΤ, που ισχύει για τα μη προσυσκευασμένα τρόφιμα, αναφέρει ρητά τα ζαχαροπλαστεία. Η πληροφορία δίνεται πριν από την αγορά, στα ελληνικά, με τη λέξη «περιέχει». Προφορικά επιτρέπεται μόνο με ορατή πινακίδα, γραπτή ενημέρωση μέσα στο μαγαζί και εκπαιδευμένο προσωπικό. Νεότερη ρύθμιση που να την αντικαθιστά δεν βρήκαμε.
Είναι νηστίσιμη η βασιλόπιτα;
Η συνηθισμένη βασιλόπιτα έχει αυγά, γάλα ή βούτυρο, που δεν είναι νηστίσιμα. Η νηστεία των Χριστουγέννων τελειώνει στις 24/12 και από τις 25/12 ως τις 4/1 κατάλυση γίνεται «εἰς πάντα», άρα η 1/1 δεν είναι μέρα νηστείας (Ιερά Μητρόπολη Κηφισίας). Αν η πίτα κοπεί σε νηστίσιμη μέρα μετά τις 4/1, ζητήστε να δείτε τα υλικά, γιατί το «νηστίσιμη» είναι δήλωση του μαγαζιού.
Έφτιαξε ο Μέγας Βασίλειος την πρώτη βασιλόπιτα;
Είναι παράδοση, όχι τεκμηριωμένο γεγονός. Η Εγκυκλοπαίδεια Μείζονος Ελληνισμού γράφει ότι η σύνδεση του αγίου με τη βασιλόπιτα ανάγεται στις λαογραφικές εμμονές του 19ου αιώνα.
