Δωρεάν νερό στο εστιατόριο: τι ισχύει και τι να ζητήσεις

Στην Ελλάδα κανένας νόμος δεν υποχρεώνει εστιατόριο, ταβέρνα ή καφετέρια να σου φέρει δωρεάν νερό βρύσης. Κατοχυρωμένα είναι άλλα τρία πράγματα: το εμφιαλωμένο νερό δεν σερβίρεται ούτε χρεώνεται χωρίς τη συναίνεσή σου, το μπουκάλι ανοίγει μπροστά σου, και το νερό και ο πάγος που χρησιμοποιεί το μαγαζί πρέπει να είναι πόσιμα.

Το θέμα επανήλθε τον Σεπτέμβριο του 2026 με την εγκύκλιο 11286 του ΕΦΕΤ για το νερό στις επιχειρήσεις τροφίμων. Διαβάσαμε ολόκληρη την εγκύκλιο, την Κοινή Υπουργική Απόφαση για το πόσιμο νερό και τους κανόνες για τους τιμοκαταλόγους: τι λέει το καθένα, τι δεν λέει και τι μπορείς να ζητήσεις.

Ενημερωτικό κείμενο, όχι νομική συμβουλή. Ελέγξαμε τις διατάξεις και τους συνδέσμους στις 28/10/2026. Για συγκεκριμένη διαφορά απευθύνσου στις αρμόδιες αρχές ή σε δικηγόρο.

Δικαίωμα ή όχι: ο πίνακας με μια ματιά

Η διάκριση που μετράει: το εμφιαλωμένο είναι προϊόν με τιμή και κανόνες, ενώ το νερό της βρύσης δεν αναφέρεται πουθενά στους κανόνες για τα καταστήματα εστίασης (άρθρα 69 έως 76).

Τι λέει η ΚΥΑ 27829/2023 για το νερό βρύσης στα εστιατόρια

Η ευρωπαϊκή Οδηγία (ΕΕ) 2020/2184 για το νερό ανθρώπινης κατανάλωσης ενσωματώθηκε στο ελληνικό δίκαιο με την ΚΥΑ Δ1(δ)/ΓΠ οικ. 27829/2023, που δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β’ 3525/25.5.2023. Το άρθρο 16 της ΚΥΑ έχει τίτλο «Πρόσβαση σε νερό ανθρώπινης κατανάλωσης». Είναι το μόνο σημείο της ελληνικής νομοθεσίας που βρήκαμε να αναφέρει ρητά τα εστιατόρια μαζί με το νερό της βρύσης.

Η παράγραφος 2 έχει δύο σκέλη. Στο πρώτο, οι φορείς ύδρευσης «εξασφαλίζουν» εξοπλισμό σε εξωτερικούς και εσωτερικούς δημόσιους χώρους, όπου είναι τεχνικά εφικτό. Εδώ υπάρχει υποχρέωση, αλλά για τις δημόσιες βρύσες. Στο δεύτερο σκέλος η διατύπωση αλλάζει:

«Οι υπεύθυνοι φορείς ύδρευσης και οι Δήμοι μπορούν επίσης να λαμβάνουν τα ακόλουθα μέτρα […] δ) προώθηση της παροχής τέτοιου νερού, δωρεάν ή με καταβολή χαμηλού αντιτίμου εξυπηρέτησης, για τους πελάτες σε εστιατόρια, καντίνες και υπηρεσίες τροφοδοσίας.»

ΚΥΑ Δ1(δ)/ΓΠ οικ. 27829/2023, άρθρο 16 παρ. 2, ΦΕΚ Β’ 3525/2023

Από το κείμενο προκύπτουν τρία πράγματα. Πρώτο, το ρήμα είναι «μπορούν»: δυνατότητα, όχι υποχρέωση. Δεύτερο, η διάταξη απευθύνεται στους Δήμους και στους φορείς ύδρευσης (ΔΕΥΑ, ΕΥΔΑΠ, ΕΥΑΘ), όχι στα καταστήματα. Τρίτο, προβλέπει και την παροχή «με καταβολή χαμηλού αντιτίμου εξυπηρέτησης», άρα δεν ταυτίζεται με το «δωρεάν». Η ίδια η Οδηγία εξηγεί στην αιτιολογική σκέψη 33 ότι τα κράτη μέλη αντιμετωπίζουν την πρόσβαση στο νερό «διατηρώντας κάποια διακριτική ευχέρεια ως προς το ακριβές είδος των μέτρων».

Την ίδια εικόνα δίνει το Υπουργείο Υγείας: η εγκύκλιός του για την εφαρμογή του άρθρου 16 (Ιούλιος 2023) απευθύνεται σε Δήμους, φορείς ύδρευσης και υπουργεία, όχι στα καταστήματα εστίασης. Η τροποποίηση της ΚΥΑ τον Αύγουστο του 2025 άλλαξε τα άρθρα 10, 13 και 17, όχι το 16.

Η εγκύκλιος ΕΦΕΤ 11286/2026: τι αφορά πραγματικά

Η εγκύκλιος έχει ημερομηνία 14.09.2026 και θέμα την «Ενημέρωση για την ισχύουσα νομοθεσία για το νερό ανθρώπινης κατανάλωσης και για τους ελέγχους νερού στις επιχειρήσεις τροφίμων» (PDF στον ιστότοπο του ΕΦΕΤ). Αποδέκτες είναι οι Περιφερειακές Διευθύνσεις του ΕΦΕΤ και οι υπηρεσίες των Περιφερειών που κάνουν ελέγχους.

Στην αρχή απαριθμεί τις νέες απαιτήσεις της Οδηγίας, ανάμεσά τους την «Πρόσβαση σε νερό ανθρώπινης κατανάλωσης», και αναφέρει την πρωτοβουλία πολιτών Right2Water. Αυτό είναι μία γραμμή σε έναν κατάλογο. Το υπόλοιπο κείμενο αφορά την ποιότητα του νερού που χρησιμοποιούν οι επιχειρήσεις τροφίμων και δεν λέει τίποτα για το τι σερβίρεται στον πελάτη ή με ποια τιμή.

Τι ζητά από τα μαγαζιά

• Φάκελος νερού για όλους. Κάθε επιχείρηση τροφίμων τηρεί αρχείο με τον τρόπο υδροδότησης (λογαριασμό του φορέα ύδρευσης) και αντίγραφο της ενημέρωσης για την ποιότητα του νερού που δίνει ο φορέας τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο.
• Ευθύνη μετά το ρολόι. Μέχρι τον υδρομετρητή ευθύνεται ο φορέας ύδρευσης· το εσωτερικό δίκτυο είναι ευθύνη της επιχείρησης.
• Πάγος από πόσιμο νερό. Όσα μαγαζιά έχουν παγομηχανή την καθαρίζουν κατά τις οδηγίες του κατασκευαστή, κρατούν αρχείο καθαρισμού και κάνουν περιοδικά μικροβιολογικό έλεγχο με δική τους ευθύνη.

«Δεν θα αγγίζουν τον πάγο με γυμνά χέρια, αλλά θα χρησιμοποιούν σπάτουλα από κατάλληλο, ανθεκτικό υλικό, η οποία θα διατηρείται καθαρή.»

ΕΦΕΤ, εγκύκλιος 11286/14.09.2026, ενότητα Δ, efet.gr

Για σένα ως πελάτη αυτό σημαίνει ότι ο πάγος στο ποτό σου και το νερό της κουζίνας πρέπει να είναι πόσιμα, ό,τι κι αν πληρώνεις. Τα σημεία που κοιτάζει ο ελεγκτής στην κουζίνα τα εξηγούμε στον οδηγό για τους ελέγχους του ΕΦΕΤ στην εστίαση.

Εμφιαλωμένο νερό: τι είναι κατοχυρωμένο

Για το εμφιαλωμένο οι κανόνες είναι σαφείς και βρίσκονται στην ΥΑ 91354/2017, τους Κανόνες ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ. (ΦΕΚ Β’ 2983/30.8.2017). Ισχύουν σε εστιατόρια, ταβέρνες, καφετέριες, καταστήματα γρήγορης εστίασης και κέντρα διασκέδασης, και με εξαιρέσεις στα παραδοσιακά καφενεία (άρθρο 69).

• Συναίνεση πριν από τη χρέωση. Κανένα προϊόν, «όπως π.χ. εμφιαλωμένο νερό, ψωμί», δεν προσφέρεται και χρεώνεται χωρίς να συμφωνήσεις πρώτα (άρθρο 72 παρ. 5). Το πρόστιμο για το μαγαζί είναι 500 € ανά είδος (παρ. 6).
• Τιμή στον κατάλογο. Όλα τα είδη γράφονται με την τιμή τους μαζί με τον ΦΠΑ (άρθρο 71 παρ. 1). Για τα ανθρακούχα νερά, όπως για όλα τα προσυσκευασμένα ποτά, ο κατάλογος γράφει επίσης την ονομασία της ετικέτας και τον όγκο σε ml (άρθρο 71 παρ. 3Ε).
• Άνοιγμα μπροστά σου. Τα εμφιαλωμένα νερά που σερβίρονται ακέραια «πρέπει να αποσφραγίζονται παρουσία» του πελάτη (άρθρο 75 παρ. 1).

Οι διατάξεις αυτές δεν ορίζουν ανώτατη τιμή για το μπουκάλι. Ορίζουν ότι πληρώνεις την τιμή του καταλόγου και τίποτα που δεν δέχτηκες. Πώς γράφεται σωστά ένας κατάλογος το εξηγούμε στον οδηγό για τον τιμοκατάλογο.

Πώς ζητάς νερό βρύσης στο τραπέζι

Αφού δεν υπάρχει υποχρέωση, το νερό της βρύσης είναι θέμα συνεννόησης:

1. Πες το στην παραγγελία. «Ένα νερό της βρύσης, παρακαλώ» ή «μια κανάτα νερό». Αν πεις μόνο «νερό», μπορεί να έρθει μπουκάλι.
2. Αν έρθει μπουκάλι που δεν ζήτησες, πες «όχι, ευχαριστώ» πριν ανοιχτεί. Αυτή είναι η στιγμή της συναίνεσης.
3. Αν σου πουν ότι δεν σερβίρουν νερό βρύσης, είναι επιλογή του μαγαζιού. Δεν είναι παράβαση και δεν υπάρχει λόγος για καταγγελία.
4. Αν σου πουν ότι το νερό της περιοχής δεν πίνεται, ρώτα αν έχουν φιλτραρισμένο νερό ή διάλεξε εμφιαλωμένο. Ο φορέας ύδρευσης κάθε περιοχής οφείλει, κατά το άρθρο 17 της ΚΥΑ, να ενημερώνει τους καταναλωτές για την ποιότητα του νερού τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο.

Σε άλλες χώρες της ΕΕ ο νομοθέτης πήγε πιο μακριά. Στην Ισπανία, ο νόμος 7/2022 για τα απόβλητα (άρθρο 18 παρ. 3) υποχρεώνει τα καταστήματα εστίασης να προσφέρουν πάντα τη δυνατότητα για μη συσκευασμένο νερό δωρεάν, επιπλέον της προσφοράς τους. Στην Ελλάδα δεν υπάρχει αντίστοιχη διάταξη. Για άλλους τρόπους να κρατήσεις χαμηλά τον λογαριασμό, δες τον οδηγό για το φθηνό φαγητό έξω.

Πού απευθύνεσαι αν κάτι δεν πάει καλά

Για όσα ρυθμίζει ο νόμος, ο αρμόδιος φορέας εξαρτάται από το πρόβλημα:

• Χρεώθηκες εμφιαλωμένο που δεν δέχτηκες ή τιμή διαφορετική από τον κατάλογο: ζήτα να διορθωθεί ο λογαριασμός. Αν δεν διορθωθεί, συμπλήρωσε το φύλλο διαμαρτυρίας, που το μαγαζί οφείλει να έχει σε θήκη δίπλα στην έξοδο (άρθρο 76), και κάνε καταγγελία στη Γραμμή Καταναλωτή 1520 ή στην πλατφόρμα καταγγελιών καταναλωτών.
• Βρόμικος πάγος, νερό με οσμή ή θολό, κακή υγιεινή: αναφορά στον ΕΦΕΤ μέσω gov.gr, επώνυμη ή ανώνυμη, με φωτογραφίες και την απόδειξη. Αν αισθανθείς άσχημα μετά το φαγητό, δες τι κάνεις στον οδηγό για την τροφική δηλητηρίαση από εστιατόριο.
• Ποιότητα του νερού του δικτύου στην περιοχή: ο φορέας ύδρευσης (Δήμος, ΔΕΥΑ, ΕΥΔΑΠ, ΕΥΑΘ) και η Υπηρεσία Περιβαλλοντικής Υγιεινής της Περιφερειακής Ενότητας, που κατά την εγκύκλιο του ΕΦΕΤ ελέγχει και παίρνει δείγματα και από τα ιδιωτικά δίκτυα ύδρευσης.

Τα βήματα για κάθε είδους παράπονο, με τη σειρά, θα τα βρεις στον οδηγό για τα δικαιώματα του καταναλωτή στο εστιατόριο.

Το επόμενο βήμα

Για να γίνει το νερό της βρύσης δικαίωμα στο τραπέζι, θα χρειαζόταν νέα διάταξη που να απευθύνεται στα ίδια τα καταστήματα· η εγκύκλιος του Σεπτεμβρίου δεν είναι τέτοια. Ό,τι άλλο χρειάζεται να ξέρεις πριν καθίσεις το συγκεντρώνει ο οδηγός για το φαγητό έξω.