Δικαιώματα καταναλωτή στο εστιατόριο: κατάλογος, κουβέρ, απόδειξη, καταγγελία

Στο εστιατόριο έχεις δικαίωμα να δεις τον τιμοκατάλογο στα ελληνικά πριν παραγγείλεις, να πληρώσεις μόνο τις τελικές τιμές του με τον ΦΠΑ, να μη χρεωθείς «κουβέρ» ή ψωμί και νερό που δεν δέχτηκες, να πάρεις απόδειξη πριν πληρώσεις και να πληρώσεις με κάρτα.

Αν κάτι στραβώσει, έχεις το φύλλο διαμαρτυρίας του μαγαζιού, τη Γραμμή Καταναλωτή 1520, την ΑΑΔΕ για την απόδειξη και τον ΕΦΕΤ για την υγιεινή. Για κάθε περίπτωση γράψαμε τη διάταξη, τι κάνεις και πού απευθύνεσαι, με τη νέα Αρχή που από τον Δεκέμβριο του 2025 πήρε τη θέση της ΔΙΜΕΑ.

Ενημερωτικό κείμενο, όχι νομική συμβουλή. Ελέγξαμε τις διατάξεις και τους συνδέσμους την 1/10/2026. Για μια συγκεκριμένη διαφορά ρώτησε δικηγόρο ή μια ένωση καταναλωτών.

Ο πίνακας: τι συμβαίνει, τι δικαιούσαι, τι κάνεις

Οι περισσότεροι κανόνες βρίσκονται στα άρθρα 69 έως 76 των Κανόνων Διακίνησης και Εμπορίας Προϊόντων και Παροχής Υπηρεσιών (Κανόνες ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ., Υ.Α. 91354/2017). Διαβάσαμε το κωδικοποιημένο κείμενο των Κανόνων ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ. (τελευταία ενημέρωση 28/9/2026).

Για τα αλλεργιογόνα υπάρχει ξεχωριστός οδηγός μας για το φαγητό έξω με τροφικές αλλεργίες. Για τη ζυγαριά και το σημείωμα, δες τι ισχύει για το ψάρι με το κιλό στην ψαροταβέρνα.

Πριν παραγγείλεις: τι πρέπει να δεις στον κατάλογο

Ό,τι γράφει ο κατάλογος, αυτό πληρώνεις. Πριν παραγγείλεις, έλεγξε:

• Τελικές τιμές. Δίπλα σε κάθε είδος γράφεται η τιμή μαζί με τον ΦΠΑ (άρθρο 71 παρ. 1). Δεν προστίθεται τίποτα στο ταμείο.
• Μερίδα ή κιλό. Όταν ένα πιάτο πουλιέται με το κιλό, η ένδειξη «με το κιλό» γράφεται δίπλα του (άρθρο 71 παρ. 2).
• Κατεψυγμένο, προτηγανισμένο. Ο κατάλογος πρέπει να σημειώνει κάθε είδος που ήταν κατεψυγμένο ή είναι προμαγειρευμένο ή προτηγανισμένο. Επίσης το λάδι που χρησιμοποιεί το μαγαζί και τα βασικά υλικά κάθε σαλάτας (άρθρο 71 παρ. 3).

Στον κατάλογο πρέπει να υπάρχει και μία φράση που λίγοι προσέχουν. Το άρθρο 1 των Κανόνων ζητά από κάθε κατάστημα λιανικής μια πινακίδα για την απόδειξη. Για την εστίαση, η ίδια φράση μπαίνει μέσα στον κατάλογο:

«Η ρύθμιση αυτή αφορά και τα καταστήματα εστίασης και αναψυχής, με την ως άνω ένδειξη να αναγράφεται σε εμφανές σημείο του τιμοκαταλόγου με κεφαλαία, ευανάγνωστα γράμματα, ίδιου μεγέθους με την γραμματοσειρά των προσφερόμενων ειδών.»

Κανόνες ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ., άρθρο 1 παρ. 3, κωδικοποιημένο κείμενο Υ.Α. 91354/2017

Η «ως άνω ένδειξη» είναι η γνωστή φράση: «Ο ΚΑΤΑΝΑΛΩΤΗΣ ΔΕΝ ΕΧΕΙ ΥΠΟΧΡΕΩΣΗ ΝΑ ΠΛΗΡΩΣΕΙ ΕΑΝ ΔΕΝ ΛΑΒΕΙ ΤΟ ΝΟΜΙΜΟ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ (ΑΠΟΔΕΙΞΗ – ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ)», μαζί με την αγγλική της εκδοχή. Αν λείπει από τον κατάλογο, είναι κι αυτό παράβαση.

Και το μενού με QR; Δεν βρήκαμε επίσημη ερμηνεία που να λέει ότι το QR αρκεί. Οι Κανόνες μιλούν για κατάλογο που διατίθεται σε κάθε πελάτη πριν από την παραγγελία. Αν δεν έχεις κινητό ή δεν θέλεις να σκανάρεις, ζήτα έντυπο κατάλογο. Το ίδιο ισχύει αν το ψηφιακό μενού δεν έχει τιμές. Οι υποχρεώσεις του μαγαζιού εξηγούνται αναλυτικά στον οδηγό μας για τον τιμοκατάλογο καταστήματος εστίασης.

Ψωμί, νερό και «κουβέρ»: τι πληρώνεις και τι όχι

Η διάταξη είναι σύντομη και σαφής. Το άρθρο 72 παρ. 5 απαγορεύει κάθε χρέωση για «κουβέρ», δηλαδή για σερβίτσια, μαχαιροπίρουνα και πετσέτες. Την ίδια στιγμή ορίζει ότι κανένα προϊόν, όπως το εμφιαλωμένο νερό ή το ψωμί, δεν προσφέρεται και χρεώνεται χωρίς να συμφωνήσεις πρώτα.

Στην πράξη αυτό σημαίνει τρία πράγματα:

• Το ψωμί μπορεί να χρεωθεί, αλλά μόνο αν το δεχτείς. Αν το καλάθι έρθει χωρίς να ρωτήσουν, μπορείς να πεις «δεν θα πάρουμε, ευχαριστώ» και να το επιστρέψεις. Αν όμως το φας, θα είναι δύσκολο να υποστηρίξεις ότι δεν το δέχτηκες. Η τιμή του πρέπει να γράφεται στον κατάλογο.
• Το κουβέρ δεν νομιμοποιείται επειδή γράφεται στον κατάλογο. Η απαγόρευση ισχύει ό,τι κι αν γράφει το μενού.
• Το «σέρβις» δεν προβλέπεται. Στους Κανόνες δεν βρήκαμε διάταξη για χρέωση σέρβις ή για ποσοστό πάνω στον λογαριασμό. Το φιλοδώρημα είναι πάντα προαιρετικό· δες τον οδηγό μας για το φιλοδώρημα στο εστιατόριο.

Νερό της βρύσης δωρεάν; Δεν βρήκαμε ελληνική διάταξη που να υποχρεώνει το εστιατόριο να δίνει δωρεάν νερό βρύσης. Η ευρωπαϊκή Οδηγία (ΕΕ) 2020/2184 για το πόσιμο νερό λέει στο άρθρο 16 ότι τα κράτη «μπορούν» να προωθούν την παροχή του στους πελάτες εστιατορίων, «δωρεάν ή με καταβολή χαμηλού αντιτίμου εξυπηρέτησης». Είναι δυνατότητα, όχι υποχρέωση του μαγαζιού. Το ίδιο ισχύει για το επιπλέον ελαιόλαδο: αν το μαγαζί το χρεώνει, η τιμή πρέπει να γράφεται στον κατάλογο (άρθρο 71 παρ. 2).

Η απόδειξη: τι δικαιούσαι και τι σημαίνει «δεν πληρώνω χωρίς απόδειξη»

Τι λέει ο νόμος

Ο ν. 4308/2014 (άρθρο 12 παρ. 7) βάζει την ευθύνη στο μαγαζί: για κάθε πώληση σε καταναλωτή πρέπει να εκδίδεται απόδειξη ή τιμολόγιο. Οι Κανόνες ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ. (άρθρο 73) ορίζουν ότι το κατάστημα εστίασης σου παραδίδει απόδειξη με την αξία των ειδών που καλείσαι να πληρώσεις. Αυτό ισχύει για σερβίρισμα, πακέτο και ντελίβερι. Αν η απόδειξη δεν γράφει αναλυτικά τα είδη και τις τιμές, το μαγαζί πρέπει να σου δώσει και «Αναλυτικό λογαριασμό πελατών» από αριθμημένο μπλοκ.

Δελτίο παραγγελίας: χρήσιμο χαρτί, αλλά όχι απόδειξη

Πολλά μαγαζιά εκδίδουν «δελτίο παραγγελίας εστίασης» όσο το τραπέζι είναι ανοιχτό. Για όσα το εκδίδουν μέσω παρόχου ηλεκτρονικής τιμολόγησης, η απόφαση Α.1126/2024 της ΑΑΔΕ ορίζει ότι το δελτίο διαβιβάζεται στο myDATA, αλλά δεν είναι απόδειξη. Απαγορεύει μάλιστα να τυπώνεται πάνω του το συνολικό ποσό, ώστε να μην το περάσεις για απόδειξη (§7Α.2). Το δελτίο πρέπει να γράφει ρητά:

«ΤΟ ΠΑΡΟΝ ΕΙΝΑΙ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΑΚΟ ΣΤΟΙΧΕΙΟ ΚΑΙ ΔΕΝ ΑΠΟΤΕΛΕΙ ΝΟΜΙΜΗ ΦΟΡΟΛΟΓΙΚΗ ΑΠΟΔΕΙΞΗ/ΤΙΜΟΛΟΓΙΟ.»

ΑΑΔΕ, απόφαση Α.1126/2024, §7Α.3, ΦΕΚ Β’ 4557/5.8.2024

Η ίδια απόφαση (§7Α.7) λέει ότι το δελτίο «κλείνει» με απόδειξη λιανικής πώλησης. Αν λοιπόν σου φέρουν χαρτί με αυτή τη φράση, ζήτα την απόδειξη πριν πληρώσεις.

Έλεγξε την απόδειξη με το appodixi

Τις αποδείξεις με QR τις ελέγχεις με την εφαρμογή appodixi της ΑΑΔΕ. Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ, σκανάρεις την απόδειξη. Αν δεις ότι δεν διαβιβάστηκε ή ότι τα στοιχεία της δεν συμφωνούν, τη στέλνεις στην ΑΑΔΕ για έλεγχο, ανώνυμα ή επώνυμα.

Χειρόγραφη απόδειξη: πότε είναι εντάξει

Αν «έπεσε το σύστημα», το μαγαζί μπορεί νόμιμα να σου δώσει χειρόγραφη απόδειξη. Ο ν. 4308/2014 (άρθρο 12 παρ. 13) το επιτρέπει όταν κόβεται το ρεύμα ή όταν χαλάσει το μέσο έκδοσης λόγω τεχνικού προβλήματος. Δεν επιτρέπεται όμως να μην πάρεις καμία απόδειξη.

Αν δεν σου δίνουν απόδειξη

Η φράση «ο καταναλωτής δεν έχει υποχρέωση να πληρώσει» σημαίνει στην πράξη ότι μπορείς να ζητήσεις πρώτα την απόδειξη και μετά να πληρώσεις. Δεν σημαίνει ότι σηκώνεσαι και φεύγεις χωρίς να πληρώσεις αυτά που έφαγες. Αν σου αρνηθούν την απόδειξη:

1. Ζήτα την ήρεμα: «θα πληρώσω μόλις βγει η απόδειξη».
2. Αν επιμείνουν, δείξε τη φράση στον κατάλογο.
3. Αν δεν βγει απόδειξη, κράτησε ό,τι έχεις: δελτίο παραγγελίας, φωτογραφία του καταλόγου, ώρα και ποσό. Κάνε μετά καταγγελία στην πλατφόρμα «Καταγγελίες Πολιτών» της ΑΑΔΕ, ανώνυμα ή επώνυμα.

Πληρωμή με κάρτα: μπορεί να σου πουν «μόνο μετρητά»;

Όχι. Ο ν. 4446/2016 (άρθρο 65) υποχρεώνει τις επιχειρήσεις να δέχονται κάρτες ανάλογα με τον ΚΑΔ τους. Η απόφαση που ορίζει ποιες είναι (ΚΥΑ 45231/2017, που αντικαταστάθηκε από την 119899/2023) περιλαμβάνει ρητά την εστίαση. Στη λίστα είναι τα εστιατόρια (ΚΑΔ 56.10), η τροφοδοσία εκδηλώσεων (56.21), οι άλλες υπηρεσίες εστίασης (56.29) και τα μαγαζιά που σερβίρουν ποτά (56.30). Το πρόστιμο για όποιον δεν δέχεται κάρτα είναι 1.500 € (άρθρο 5 της ΚΥΑ). Στο κείμενο που διαβάσαμε δεν υπάρχει ελάχιστο ποσό κάτω από το οποίο το μαγαζί μπορεί να αρνηθεί την κάρτα.

Δύο ακόμη πράγματα που αξίζει να ξέρεις:

• Σήμανση. Το μαγαζί πρέπει να γράφει καθαρά στην είσοδο και στο ταμείο ότι δέχεται κάρτες (ν. 4446/2016, άρθρο 66).
• Κάρτα σημαίνει απόδειξη. Το τερματικό POS συνδέεται υποχρεωτικά με τη φορολογική ταμειακή μηχανή ή απευθείας με την ΑΑΔΕ (Κώδικας Φορολογικής Διαδικασίας, ν. 5104/2024, άρθρο 17). Γι’ αυτό η πληρωμή με κάρτα συνδέεται με την έκδοση απόδειξης.

Κράτηση, προκαταβολή και no-show

Για τις κρατήσεις δεν βρήκαμε ειδικό κανόνα για εστιατόρια. Οι Κανόνες ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ. δεν ρυθμίζουν προκαταβολές ούτε χρεώσεις όταν δεν εμφανιστείς. Αν ένα μαγαζί ζητά προκαταβολή ή στοιχεία κάρτας, αυτό είναι ιδιωτική συμφωνία. Δεν είναι όμως ανεξέλεγκτη: ο Αστικός Κώδικας ρυθμίζει τον αρραβώνα και την ποινική ρήτρα (άρθρα 402–409), και ο ν. 2251/1994 θεωρεί καταχρηστικούς τους υπερβολικούς όρους. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη το εξηγούμε στον οδηγό για την κράτηση τραπεζιού. Πριν δεχτείς, ζήτα γραπτά τους όρους: πόσα πληρώνεις, αν συμψηφίζονται στον λογαριασμό, μέχρι πότε ακυρώνεις χωρίς χρέωση.

Να ξέρεις κι αυτό: για μια κράτηση που κάνεις online δεν έχεις το γνωστό δικαίωμα υπαναχώρησης των 14 ημερών. Η Οδηγία 2011/83/ΕΕ για τα δικαιώματα των καταναλωτών (άρθρο 16 περ. ιβ) εξαιρεί την εστίαση όταν η σύμβαση έχει συγκεκριμένη ημερομηνία. Η Οδηγία ισχύει στην Ελλάδα μέσω του ν. 2251/1994, άρα μετράνε οι όροι που δέχτηκες.

Κάτι πήγε στραβά: τα βήματα με τη σειρά

1. Μίλα πρώτα με το μαγαζί

Τα περισσότερα λάθη διορθώνονται επί τόπου. Ζήτα τον υπεύθυνο και δείξε στον κατάλογο τι δεν συμφωνεί. Κράτα την απόδειξη, φωτογράφισε τη σελίδα του καταλόγου και, αν υπάρχει, το σημείωμα ζυγίσματος. Αυτά θα χρειαστείς σε κάθε επόμενο βήμα.

2. Το φύλλο διαμαρτυρίας: πώς δουλεύει

Κάθε κατάστημα εστίασης πρέπει να έχει το έντυπο «ΦΥΛΛΟ ΔΙΑΜΑΡΤΥΡΙΑΣ» σε θήκη δίπλα στην έξοδο. Ο κατάλογος πρέπει να το λέει σε τέσσερις γλώσσες: ελληνικά, αγγλικά, γαλλικά και γερμανικά (άρθρο 76). Είναι αριθμημένο τριπλότυπο, με σφραγίδα της Διεύθυνσης Ανάπτυξης της Περιφέρειας στην οποία ανήκει το μαγαζί. Η διαδικασία, όπως την περιγράφουν οι παράγραφοι 5 έως 9:

• Συμπληρώνεις μόνος σου την ημερομηνία, τα στοιχεία σου και τη διαμαρτυρία, και υπογράφεις.
• Το ανοιχτό κόκκινο φύλλο μένει στο μαγαζί. Εσύ κρατάς το λευκό και το ανοιχτό πράσινο.
• Αν θέλεις να προχωρήσει η υπόθεση, στέλνεις το λευκό στην υπηρεσία που γράφει η σφραγίδα («ΠΡΟΣ…») και κρατάς το πράσινο.
• Η υπηρεσία το πρωτοκολλεί, το διαβιβάζει αν χρειάζεται στην αρμόδια αρχή (π.χ. υγειονομική) και σε ενημερώνει.

Αν η θήκη είναι άδεια ή δεν υπάρχει, και αυτό είναι παράβαση που μπορείς να αναφέρεις.

3. Γραμμή 1520 και καταγγελία online

Για τιμές, κατάλογο, κουβέρ, κάρτα και ζύγισμα, η καταγγελία πάει στη Γραμμή Καταναλωτή 1520 ή στην πλατφόρμα καταγγελιών καταναλωτών (e-kataggelies). Σύμφωνα με τον ιστότοπο, το 1520 λειτουργεί τις εργάσιμες ημέρες από 09:00 έως 15:00. Η κλήση χρεώνεται με τον τιμοκατάλογο του παρόχου σου. Γράψε όνομα και διεύθυνση του μαγαζιού, ημερομηνία και ώρα, και επισύναψε φωτογραφίες.

4. Υγιεινή και ασφάλεια τροφίμων: ΕΦΕΤ

Αν το φαγητό ήταν χαλασμένο, αν βρήκες ξένο σώμα ή αν ο χώρος ήταν βρόμικος, το θέμα ανήκει στον Ενιαίο Φορέα Ελέγχου Τροφίμων. Στον ΕΦΕΤ μπορείς να κάνεις επώνυμη ή ανώνυμη αναφορά μέσω gov.gr για την υγιεινή των επιχειρήσεων τροφίμων και την καταλληλότητα των τροφίμων. Αν αισθανθείς άσχημα μετά το φαγητό, πρώτα πήγαινε σε γιατρό. Η καταγγελία έρχεται μετά.

5. Φιλική επίλυση: ο Συνήγορος του Καταναλωτή

Αν θέλεις πίσω χρήματα και το μαγαζί αρνείται, υπάρχει η εξωδικαστική επίλυση. Από τον ν. 5255/2025 ο Συνήγορος είναι τμήμα της νέας Ανεξάρτητης Αρχής (δες παρακάτω) και λειτουργεί κανονικά. Η αναφορά γίνεται μέσα σε ένα χρόνο και αφού έχεις μιλήσει πρώτα με το μαγαζί. Ο ρόλος του φορέα είναι μεσολαβητικός:

«Ο ΣτΚ έχει αρμοδιότητα και ρόλο διαμεσολαβητή μεταξύ καταναλωτών και προμηθευτών και δεν επιβάλλει κυρώσεις.»

Συνήγορος του Καταναλωτή, Υποβολή αναφοράς

Η ίδια σελίδα αναφέρει ότι η αναφορά σου διαβιβάζεται αυτούσια στο μαγαζί. Δεν εξετάζονται υποθέσεις για τις οποίες έχει ήδη ξεκινήσει δίκη. Για αποζημίωση σε μεγαλύτερη διαφορά, μίλα με δικηγόρο.

Ποια υπηρεσία για τι

Τι άλλαξε το 2025–2026: η νέα Ανεξάρτητη Αρχή

Τα περισσότερα άρθρα για το θέμα που βρήκαμε γράφτηκαν πριν από το 2018 και παραπέμπουν σε υπηρεσίες που άλλαξαν. Με τον ν. 5255/2025 ιδρύθηκε η Ανεξάρτητη Αρχή Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή. Λειτουργεί από τις 24/12/2025 (απόφαση 102633, ΦΕΚ Β’ 7022/24.12.2025). Το άρθρο 3 του νόμου ορίζει ότι καταργούνται και μεταφέρονται σε αυτήν η Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου Αγοράς (ΔΙΜΕΑ), η Διεύθυνση Προστασίας Καταναλωτή και ο Συνήγορος του Καταναλωτή.

Σύμφωνα με τον Οργανισμό της Αρχής (απόφαση 70498/2026, ΦΕΚ Β’ 5353/31.8.2026):

• Η Γραμμή 1520 και το e-kataggelies ανήκουν πλέον στο Τμήμα Διαχείρισης Καταγγελιών της Αρχής, που διαβιβάζει τις καταγγελίες στους ελεγκτές.
• Ο Συνήγορος του Καταναλωτή συνεχίζει ως «Υποδιοίκηση» της Αρχής, με Γενική Διεύθυνση Εξωδικαστικής Επίλυσης Διαφορών. Μία από τις διευθύνσεις της καλύπτει τις υπηρεσίες τουρισμού και αναψυχής.

Την 1/10/2026 το 1520, το e-kataggelies και ο ιστότοπος του Συνηγόρου λειτουργούσαν ακόμη με τα παλιά τους ονόματα. Χρησιμοποίησέ τα κανονικά.

Το επόμενο βήμα

Κράτα τον πρώτο πίνακα στο κινητό σου: κατάλογος πριν παραγγείλεις, «όχι» σε ό,τι δεν θέλεις, απόδειξη πριν πληρώσεις. Όλη την επίσκεψη θα τη βρεις στον οδηγό για το φαγητό έξω στην Ελλάδα. Αν έχεις μαγαζί, δες τον οδηγό για τον τιμοκατάλογο εστίασης.