Κρασί στο εστιατόριο: τι να παραγγείλω και πώς διαβάζω τον κατάλογο (ποτήρι, καράφα, φιάλη, χύμα)

Αν αποφασίσεις να παραγγείλεις κρασί (μόνο για ενήλικες, 18+), κοίτα στον κατάλογο τρία πράγματα: αν είναι εμφιαλωμένο ή χύμα, πόσα ml έχει η μερίδα και από πού προέρχεται. Ο νόμος δεν ορίζει πόσο είναι ένα «ποτήρι» ή μια «καράφα»· τη φιάλη όμως την ορίζει: το μη αφρώδες κρασί σε φιάλη από 100 έως 1.500 ml πωλείται μόνο σε οκτώ μεγέθη: 100, 187, 250, 375, 500, 750, 1.000 και 1.500 ml.

Εδώ δεν σου λέμε τι κρασί να πιεις ούτε με ποιο φαγητό να το ταιριάξεις. Σου λέμε πώς να διαβάσεις τον κατάλογο, πώς να συγκρίνεις ποτήρι, καράφα και φιάλη και τι να ρωτήσεις πριν παραγγείλεις. Όσα ισχύουν για τον τιμοκατάλογο γενικά τα έχουμε ήδη γράψει στον οδηγό για τον τιμοκατάλογο, και δεν τα επαναλαμβάνουμε.

Τι σημαίνει κάθε όρος στον κατάλογο κρασιών;

Οι λέξεις «ποτήρι», «καράφα», «μισόκιλο» και «χύμα» ακούγονται σαφείς, αλλά μόνο μία από αυτές έχει νομικό περιεχόμενο. Στο κείμενο των Κανόνων ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ. (Υ.Α. 91354/2017, κωδικοποιημένο κείμενο), στα άρθρα 48, 71 και 75 που διαβάσαμε στις 10/11/2026, δεν υπάρχει η λέξη «καράφα» και η λέξη «ποτήρι» εμφανίζεται μόνο στο άρθρο 75 για τα αποστάγματα. Ούτε η έκφραση «του σπιτιού» ορίζεται εκεί.

Για το τι σημαίνει «χύμα» στο λεξικό και στην ταβέρνα έχουμε την ενότητα για το κρασί χύμα ή εμφιαλωμένο στην ταβέρνα. Εδώ κρατάμε το νομικό σημείο που αλλάζει την παραγγελία: το άρθρο 75 παρ. 3 επιτρέπει ρητά τη χύμα διάθεση οίνου στον τελικό καταναλωτή.

Πόσα ποτήρια βγάζει μια καράφα ή μια φιάλη;

Η αριθμητική είναι απλή: όγκος δοχείου διά όγκο ποτηριού. Ο πίνακας δείχνει πόσα ποτήρια βγαίνουν από κάθε δοχείο για τρία μεγέθη ποτηριού. Τα 125, 175 και 250 ml είναι οι όγκοι αναφοράς του NHS· τα 150 ml είναι ένα ενδιάμεσο που βάζουμε για σύγκριση, όχι κανόνας.

Για να συγκρίνεις τιμές, μετέτρεψέ τες όλες σε τιμή ανά 100 ml: τιμή δοχείου ÷ ml × 100. Για καράφα των 500 ml είναι η τιμή διά 5, για ποτήρι των 150 ml η τιμή διά 1,5, για φιάλη των 750 ml η τιμή διά 7,5. Αν ο κατάλογος δεν γράφει τα ml του ποτηριού ή της καράφας, η σύγκριση δεν βγαίνει και η σωστή κίνηση είναι να ρωτήσεις. Για το πόσο κοστίζει συνολικά ένα τραπέζι υπάρχει ο οδηγός με τις τιμές της εστίασης, και για τις θερμίδες ενός ποτηριού ο πίνακας για το κρασί ανά ml και βαθμό.

Ποια μεγέθη φιάλης επιτρέπονται;

Η Οδηγία 2007/45/ΕΚ, που ισχύει χωρίς ημερομηνία λήξης και ενσωματώθηκε με την Υ.Α. Φ2-1750/2008 που αναφέρει το άρθρο 48 των Κανόνων ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ., ορίζει τις ονομαστικές ποσότητες για τις προσυσκευασίες κρασιού. Για το μη αφρώδες κρασί λέει:

Για το φάσμα από 100 ml έως 1 500 ml μόνον οι εξής 8 ονομαστικές ποσότητες: ml: 100 — 187 — 250 — 375 — 500 — 750 — 1 000 — 1 500

Οδηγία 2007/45/ΕΚ, Παράρτημα, σημείο 1, EUR-Lex

Για τον αφρώδη οίνο οι ποσότητες είναι 125, 200, 375, 750 και 1.500 ml. Έξω από το φάσμα, δηλαδή κάτω από 100 ml ή πάνω από 1.500 ml, το άρθρο 48 παρ. 2 δεν βάζει περιορισμό. Η πρακτική συνέπεια είναι μικρή αλλά χρήσιμη: μια κλειστή φιάλη μη αφρώδους κρασιού μπορεί να είναι 375, 500, 750 ή 1.000 ml, αλλά όχι 700 ml. Τα 700 ml υπάρχουν στη λίστα μόνο για τα αλκοολούχα ποτά, όχι για το κρασί.

Τι πρέπει να γράφει ο κατάλογος και τι δεν ορίζει ο νόμος;

Τα βασικά τα έχουμε αναλύσει στον οδηγό για τον τιμοκατάλογο· εδώ τα συνοψίζουμε σε μία ματιά, με τα άρθρα της Υ.Α. 91354/2017:

• Εμφιαλωμένο κρασί: γράφεται η ονομασία όπως στην ετικέτα και ο όγκος σε ml (άρθρο 71 παρ. 3 Ε).
• Κρασί που δεν φαίνεται η φιάλη του: γράφεται η χώρα προέλευσης και ο παραγωγός ή ο εμφιαλωτής (άρθρο 71 παρ. 3 ΣΤ).
• «ΠΟΠ» ή «ΠΓΕ»: μόνο για προϊόντα που ανήκουν επίσημα σε αυτές τις κατηγορίες (άρθρο 71 παρ. 3 Δ).
• Φιάλη στο τραπέζι: ανοίγει μπροστά σου, σύμφωνα με το άρθρο 75 παρ. 1.

Οι προσυσκευασίες των ποτών, οίνων, ζύθου και των εμφιαλωμένων νερών που διατίθενται ακέραιες στον πελάτη εντός των μονάδων ομαδικής εστίασης, πρέπει να αποσφραγίζονται παρουσία του.

Υ.Α. 91354/2017, άρθρο 75 παρ. 1, κωδικοποιημένο κείμενο

Αυτό που δεν βρήκαμε στα άρθρα 48, 71 και 75 είναι εξίσου χρήσιμο. Δεν ορίζεται μέγεθος ποτηριού, δεν ορίζεται μέγεθος καράφας, δεν ζητείται ο βαθμός σε % vol στον κατάλογο και δεν ζητείται ποικιλία ή χρονιά. Αν διαβάσεις κάπου ότι ο νόμος ζητά «ποσότητα σερβιρίσματος» για κάθε ποτήρι, ψάξε το άρθρο: στο κείμενο που ελέγξαμε η υποχρέωση των ml αφορά τα προσυσκευασμένα ποτά. Το άρθρο 2Α της ίδιας απόφασης ζητά γενικά η πληροφορία προς τον καταναλωτή να μην παραπλανά «ως προς την τιμή ή την ποσότητα», αλλά δεν δίνει αριθμό για το ποτήρι. Για καταγγελία και πρόστιμα δες τα δικαιώματα του καταναλωτή στο εστιατόριο.

Πώς διαβάζω τους όρους ξηρό, ημίξηρο και ημίγλυκο;

Οι λέξεις αυτές έχουν όρια σακχάρων στον Εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 2019/33, Παράρτημα III. Ισχύουν για την ετικέτα και όχι ειδικά για τον κατάλογο, και στα μη αφρώδη κρασιά η αναγραφή τους είναι προαιρετική (άρθρο 52 παρ. 1: «μπορεί να αναγράφεται»). Για τα μη αφρώδη κρασιά, στο ενοποιημένο κείμενο της 18/1/2025:

Στους αφρώδεις οίνους η κλίμακα είναι άλλη: «ξηρός» σημαίνει 17 έως 32 γραμμάρια ανά λίτρο, «ημίξηρος» 32 έως 50 και «γλυκός» πάνω από 50. Αν ο κατάλογος γράφει «ημίγλυκο» ή «ξηρό», ρώτησε αν το μαγαζί αναφέρεται στη σημείωση της ετικέτας ή στη δική του περιγραφή.

«ΠΟΠ», «ΠΓΕ» ή απλώς «οίνος»: τι μπορεί να γράφει ο κατάλογος;

Ο Κανονισμός (ΕΕ) 1308/2013 (ενοποιημένο κείμενο 18/8/2026) ορίζει ότι η ονομασία προέλευσης προέρχεται από σταφύλια αποκλειστικά της περιοχής, ενώ η γεωγραφική ένδειξη χρειάζεται τουλάχιστον το 85% (άρθρο 93). Στην ετικέτα του κρασιού απαιτούνται, μεταξύ άλλων, η κατηγορία, ο αλκοολικός τίτλος, η ένδειξη προέλευσης και ο εμφιαλωτής, με τις λέξεις «προστατευόμενη ονομασία προέλευσης» ή «προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη» όταν υπάρχουν (άρθρο 119 παρ. 1).

Ένα κοινό λάθος είναι ο όρος «επιτραπέζιο κρασί». Στον Κανονισμό 1308/2013 και στον 2019/33, όπως τους διαβάσαμε, η λέξη «επιτραπέζιος» αναφέρεται μόνο σε ελιές και σταφύλια και όχι σε κατηγορία κρασιού· η κατηγορία είναι απλώς «Οίνος». Για τους ελληνικούς ΠΟΠ και ΠΓΕ δες το μητρώο eAmbrosia, και τον οδηγό μας για τα ελληνικά προϊόντα ΠΟΠ και ΠΓΕ, που καταγράφει και τις ονομασίες κρασιού όπως ήταν στο μητρώο στις 4/11/2026. Για τον κατάλογο ισχύει αυτό που λέει το άρθρο 71: ο όρος «ΠΟΠ» ή «ΠΓΕ» απαγορεύεται όταν το προϊόν δεν είναι τέτοιο.

Τι να ρωτήσω για θειώδη και αλλεργιογόνα;

Το διοξείδιο του θείου και οι θειώδεις ενώσεις είναι το σημείο 12 του Παραρτήματος ΙΙ του Κανονισμού (ΕΕ) 1169/2011 και μετράνε ως αλλεργιογόνο όταν ξεπερνούν τα 10 mg/kg ή 10 mg/λίτρο. Για τα μη προσυσκευασμένα τρόφιμα σε μονάδες ομαδικής εστίασης, το άρθρο 44 παρ. 1 α του ίδιου κανονισμού κάνει υποχρεωτική την πληροφορία για τα αλλεργιογόνα. Δεν ελέγξαμε στο κείμενο της ΚΥΑ 1412/31883/2019 αν το χύμα κρασί καλύπτεται ρητά, γι’ αυτό η πρακτική συμβουλή είναι να ρωτήσεις τον σερβιτόρο. Η γενική εξαίρεση για ποτά πάνω από 1,2% vol (άρθρο 16 παρ. 4) δεν εφαρμόζεται αυτούσια στο κρασί, αφού ο Κανονισμός 1308/2013 ζητά πλέον διατροφική δήλωση και κατάλογο συστατικών, με δυνατότητα ηλεκτρονικής παροχής. Τι ισχύει για τα αλλεργιογόνα στο τραπέζι το εξηγούμε στον οδηγό για τις αλλεργίες στο φαγητό έξω. Είναι ενημερωτικό κείμενο και όχι ιατρική συμβουλή· αν έχεις αλλεργία, ρώτα το γιατρό σου.

Ποιες ερωτήσεις κάνω στον σερβιτόρο;

Έξι σύντομες ερωτήσεις καλύπτουν όλα τα παραπάνω και δεν απαιτούν γνώσεις κρασιού:

1. Είναι χύμα ή εμφιαλωμένο;
2. Πόσα ml έχει το ποτήρι ή η καράφα;
3. Από ποια χώρα είναι και ποιος είναι ο παραγωγός ή ο εμφιαλωτής;
4. Είναι ξηρό, ημίξηρο ή γλυκό, και το λέει η ετικέτα ή το μαγαζί;
5. Θα ανοιχτεί η φιάλη μπροστά μου;
6. Περιέχει θειώδη, αν έχω αλλεργία;

Δεν είσαι υποχρεωμένος να παραγγείλεις κρασί, ούτε κάποιο ποτό. Για το νερό στο τραπέζι δες τι ισχύει στον οδηγό για το δωρεάν νερό στο εστιατόριο.

Τι ισχύει για την ηλικία;

Το αλκοόλ σερβίρεται μόνο σε ενήλικες. Ο ορισμός, ο έλεγχος ταυτότητας και τα πρόστιμα εξηγούνται στον οδηγό για το αλκοόλ και τους ανηλίκους στην εστίαση. Ως ενήλικας, η υπεύθυνη επιλογή είναι να μην πιεις αν οδηγείς ή αν υπάρχει λόγος υγείας, και να ζητήσεις συμβουλή από γιατρό όταν έχεις αμφιβολία.