Κέρασμα στο εστιατόριο: το έθιμο, τι λέει ο νόμος και τι μπαίνει στον λογαριασμό

Το κέρασμα στο εστιατόριο είναι έθιμο φιλοξενίας και όχι δικαίωμα του πελάτη. Στους κανόνες για τα καταστήματα εστίασης δεν βρήκαμε καμία διάταξη που να υποχρεώνει το μαγαζί να κεράσει, ισχύει όμως ο κανόνας ότι κανένα προϊόν δεν προσφέρεται και χρεώνεται χωρίς τη συναίνεσή σου. Αν το γλυκό του τέλους είναι πράγματι κέρασμα, δεν πληρώνεις τίποτα. Αν το δεις με τιμή στον λογαριασμό, μπορείς να ζητήσεις να βγει.

Ο οδηγός ξεχωρίζει τρία πράγματα: τι είναι έθιμο, τι ορίζει ο νόμος για σένα ως πελάτη και τι ισχύει φορολογικά για το μαγαζί, όπως το υπενθύμισε το Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο Πειραιώς στις 29/10/2026.

Ενημερωτικό κείμενο, όχι νομική ή φορολογική συμβουλή. Ελέγξαμε τις διατάξεις και τους συνδέσμους στις 8/11/2026.

«Κέρασμα»: τρεις έννοιες σε μία λέξη

Το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής του Κέντρου Ελληνικής Γλώσσας δίνει για το κέρασμα δύο σημασίες, και η πρώτη έχει δύο μέρη:

«προσφορά ποτού ή γλυκίσματος από τον οικοδεσπότη στον επισκέπτη» και «πληρωμή του λογαριασμού ενός φίλου ή όλης της συντροφιάς σε εστιατόριο, ζαχαροπλαστείο, μπαρ κτλ.»

Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, λήμμα «κέρασμα», Πύλη για την ελληνική γλώσσα

Στο εστιατόριο συναντάς και τις τρεις. Η πρώτη είναι το κέρασμα του μαγαζιού: ο «οικοδεσπότης» είναι ο ιδιοκτήτης. Η δεύτερη είναι ο φίλος που πληρώνει, όπως στο παράδειγμα του λεξικού «Δε δέχομαι να πληρώσεις· είναι κέρασμα». Η τρίτη είναι το ίδιο το μικρό γλυκό, «καθένα από τα μικρά γλυκά που προσφέρονται ως κέρασμα και που τρώγονται συνήθ. με το χέρι».

Τα γλυκά αυτά, από το λουκούμι ώς το γλυκό του κουταλιού, τα εξηγούμε στον οδηγό για τα γλυκά του ζαχαροπλαστείου. Εδώ μας απασχολεί το κέρασμα ως πράξη: ποιος το πληρώνει και τι γράφει ο λογαριασμός.

Το έθιμο: από το σπίτι στο τραπέζι της ταβέρνας

Η ρίζα είναι η φιλοξενία του σπιτιού και των γιορτών. Το Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς του Υπουργείου Πολιτισμού γράφει για το μελεκούνι της Ρόδου ότι «είναι το κέρασμα μετά το μυστήριο της βάπτισης, αλλά και το κέρασμα στις ονομαστικές εορτές» (δελτίο «Μελεκούνι Ρόδου»). Στη βεγγέρα της Άνδρου, μια βραδινή συγκέντρωση σε σπίτι, το ίδιο Ευρετήριο καταγράφει «χειροποίητα κεράσματα, όπως γλυκά, ξηροί καρποί και μεζέδες», μαζί με σπιτικό κρασί ή ρακί.

Στην ταβέρνα το έθιμο εμφανίζεται ως κλείσιμο του γεύματος. Η εταιρεία ξεναγήσεων Pelion Culture γράφει για τα τσιπουράδικα του Βόλου: «Κάθε τσιπουροκατάνυξη τελειώνει με γλυκό κερασμένο από τον ιδιοκτήτη.» Ως συνηθισμένα αναφέρει το παγωτό το καλοκαίρι και τον σιμιγδαλένιο χαλβά τον χειμώνα, με πορτοκαλόπιτα και πανακότα. Την ίδια συνήθεια σημειώνουμε και στον οδηγό για το τι να φας στη Θεσσαλονίκη, όπου το γεύμα κλείνει συχνά με κερασμένο γλυκό.

Δύο επιφυλάξεις. Πρώτη, δεν βρήκαμε επίσημη πηγή για το πότε το έθιμο πέρασε στα μαγαζιά· οι περιγραφές για την ταβέρνα είναι από τουριστικούς οδηγούς. Δεύτερη, το «συχνά» δεν είναι «πάντα»: κάθε μαγαζί αποφασίζει μόνο του, και η απουσία κεράσματος δεν είναι παράπονο ούτε παράβαση. Το φιλοδώρημα μένει πάντα προαιρετικό, όπως εξηγεί ο οδηγός για το φιλοδώρημα στο εστιατόριο.

Τι κερνάνε συνήθως και τι να προσέξεις στο πιάτο

Έθιμο ή νόμος: ο πίνακας

Οι κανόνες για εστιατόρια, ταβέρνες, καφετέριες και παραδοσιακά καφενεία βρίσκονται στους Κανόνες ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ. (Υ.Α. 91354/2017, άρθρα 69–76). Διαβάσαμε το κωδικοποιημένο κείμενο, με τελευταία ενημέρωση στις 28/9/2026, και αναζητήσαμε τη λέξη «κέρασμα»: δεν υπάρχει πουθενά. Όσα ακολουθούν είναι δική μας ανάγνωση των διατάξεων, όχι επίσημη ερμηνεία.

Δεν χρεώνεται χωρίς τη συναίνεσή σου

Το άρθρο 72 παρ. 5 είναι ο κανόνας που σε προστατεύει. Δίνει παράδειγμα το ψωμί και το νερό, αλλά λέει «κανένα προϊόν»:

«Κανένα προϊόν (όπως π.χ. εμφιαλωμένο νερό, ψωμί) δεν προσφέρεται και χρεώνεται χωρίς προηγούμενη συναίνεση του καταναλωτή.»

Κανόνες ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ., άρθρο 72 παρ. 5, Υ.Α. 91354/2017, κωδικοποιημένο κείμενο

Πρακτικά: αν ένα πιάτο φτάσει χωρίς να το ζητήσεις και δεν σου πουν τι είναι, ρώτα πριν το αγγίξεις: «Είναι κέρασμα;». Αν χρεωθεί χωρίς να έχεις συμφωνήσει, τα βήματα (φύλλο διαμαρτυρίας, Γραμμή 1520) είναι στον οδηγό για τα δικαιώματα του καταναλωτή στο εστιατόριο.

Τι μπαίνει στην απόδειξη και στον τιμοκατάλογο

Το άρθρο 73 παρ. 1 ορίζει ότι το κατάστημα παραδίδει την απόδειξη

«με την αξία των ειδών που καλείται να πληρώσει ο πελάτης»

Κανόνες ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ., άρθρο 73 παρ. 1, Υ.Α. 91354/2017

Ένα κέρασμα που δεν πληρώνεις δεν είναι είδος που «καλείσαι να πληρώσεις», άρα δεν χρειάζεται να εμφανίζεται ως χρέωση. Ο τιμοκατάλογος, από την πλευρά του, αφορά τα είδη «αλά-κάρτ» με την τιμή τους (άρθρο 71 παρ. 1). Οι Κανόνες ξέρουν πάντως ότι κάτι μπορεί να δίνεται δωρεάν: για το επιπλέον ελαιόλαδο γράφουν ότι σε περίπτωση «μη δωρεάν διάθεσης» η τιμή αναγράφεται στον κατάλογο. Τι πρέπει να έχει ο κατάλογος, το εξηγεί ο οδηγός για τον τιμοκατάλογο καταστήματος εστίασης.

Όταν ο φίλος σου κεράσει τον λογαριασμό

Στη δεύτερη έννοια του λεξικού η απόδειξη βγαίνει όπως πάντα, με την αξία των ειδών. Εδώ «κέρασμα» σημαίνει ότι πληρώνει άλλος, όχι ότι το μαγαζί χαρίζει κάτι.

Αν έχεις μαγαζί: τι ισχύει φορολογικά

Για τον ιδιοκτήτη το ερώτημα είναι άλλο, και έγινε επίκαιρο με την ενημέρωση του Εμπορικού και Βιομηχανικού Επιμελητηρίου Πειραιώς (29/10/2026). Τη μετέδωσαν το euro2day και το newpost.gr· τη σελίδα του Επιμελητηρίου δεν μπορέσαμε να την ανοίξουμε. Σύμφωνα με αυτά:

• Το κέρασμα δεν απαλλάσσεται αυτομάτως από ΦΠΑ. Η δωρεάν προσφορά καφέ, φαγητού ή ποτού «χρειάζεται διακριτή εξέταση».
• Η ένδειξη «κέρασμα» δεν αρκεί, και το όριο των 10 ευρώ δεν είναι γενική εξαίρεση από την απόδειξη ή το στοιχείο αυτοπαράδοσης.
• Άλλο κέρασμα, άλλη έκπτωση. Πρέπει να ξεχωρίζει από πραγματική εμπορική έκπτωση και από παροχή που περιλαμβάνεται σε πληρωμένο μενού.
• Τεκμηρίωση. Το Επιμελητήριο συστήνει να καταγράφονται είδος, ποσότητα, αξία, ημερομηνία και σκοπός, και να αποφασίζει ο λογιστής για το σωστό παραστατικό.

Στον νόμο, ο Κώδικας ΦΠΑ (ν. 5144/2024, άρθρο 9 παρ. 2β) θεωρεί παράδοση αγαθών, μεταξύ άλλων, «η δωρεάν διάθεση αγαθών για σκοπούς ξένους προς την άσκηση της επιχείρησης», εφόσον η αγορά τους είχε δώσει δικαίωμα έκπτωσης ΦΠΑ. Εξαιρούνται «τα δώρα αξίας μέχρι δέκα (10) ευρώ και τα δείγματα». Επίσημη ερμηνεία της ΑΑΔΕ για το κέρασμα τραπεζιού δεν βρήκαμε. Για τον πελάτη αυτό δεν αλλάζει τίποτα· για το μαγαζί είναι ερώτημα για τον λογιστή.

Ένα ακόμα όριο: μην ανταλλάσσεις κέρασμα με κριτική. Η Google το απαγορεύει, όπως δείχνει ο οδηγός πώς να βάλω το μαγαζί μου στο Google.

Ρακή και αλλεργιογόνα: δύο προσοχές

Αλκοόλ. Στο τέλος του γεύματος το κέρασμα μπορεί να είναι τσίπουρο ή ρακή. Ο ν. 3730/2008, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 5 του ν. 5216/2025 (ΦΕΚ Α’ 118/7.7.2025), ορίζει: «Απαγορεύονται η πώληση, προσφορά, καθώς και η με οποιονδήποτε τρόπο διάθεση αλκοολούχων ποτών σε ανηλίκους και από ανηλίκους.» Ανήλικοι είναι όσοι δεν έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος «με βάση το έτος γέννησης». Η λέξη «προσφορά» δεν ξεχωρίζει αν το ποτό χρεώνεται ή όχι. Όποιος σερβίρει ελέγχει την ηλικία με έγγραφο ή με το Kids Wallet, και αν δεν αποδεικνύεται, δεν σερβίρει (παρ. 5). Για το μαγαζί το πρόστιμο είναι 500 έως 10.000 €, με προσωρινή ανάκληση της άδειας ή σφράγιση για 5 έως 10 ημέρες (άρθρο 6 παρ. 4 του ν. 3730/2008, όπως ισχύει μετά τον ν. 5302/2026). Για ενήλικες ισχύει η υπεύθυνη κατανάλωση, και ποτέ δεν είσαι υποχρεωμένος να το δεχτείς. Τι είναι το τσίπουρο και η ρακή το εξηγεί ο οδηγός για τσίπουρο, ρακή και τσικουδιά.

Αλλεργιογόνα. Τα κεράσματα έχουν συχνά καρπούς με κέλυφος, σουσάμι, γάλα ή σιτάρι. Η ΚΥΑ 1412/31883/2019 (ΦΕΚ Β’ 650/2019) κάνει υποχρεωτική την πληροφορία για τα αλλεργιογόνα, και για τα πιθανά ίχνη, σε τρόφιμα μη προσυσκευασμένα «για πώληση / διάθεση στον τελικό καταναλωτή» (άρθρο 3). Η «διάθεση» δεν περιορίζεται στην πώληση, οπότε κατά την ανάγνωσή μας καλύπτει και το κερασμένο γλυκό· επίσημη ερμηνεία δεν βρήκαμε. Στην πράξη, ρώτα πριν φας. Πώς ρωτάς και τι δικαιούσαι, στον οδηγό για το φαγητό έξω με τροφικές αλλεργίες.

Το επόμενο βήμα

Όλη την επίσκεψη, από το τραπέζι ώς τον λογαριασμό, τη βρίσκεις στον οδηγό για το φαγητό έξω στην Ελλάδα.