Αλκοόλ και ανήλικοι στην εστίαση: ηλικία 18, ταυτότητα και τι ισχύει για τα καταστήματα

Στην Ελλάδα απαγορεύεται η πώληση, η προσφορά και κάθε διάθεση αλκοόλ σε όσους δεν έχουν συμπληρώσει τα 18, σε κάθε εστιατόριο, καφέ, ταβέρνα ή μπαρ: το προσωπικό οφείλει να ελέγχει την ηλικία με ταυτότητα ή άλλο δημόσιο έγγραφο και, αν η ενηλικότητα δεν αποδεικνύεται, να μη σερβίρει. Ο κανόνας ισχύει από τον ν. 5216/2025 (ΦΕΚ Α’ 118/07.07.2025), και οι κυρώσεις του αυστηροποιήθηκαν ξανά τον Μάιο του 2026.

Ο οδηγός είναι για ιδιοκτήτες, προσωπικό και γονείς εφήβων. Είναι ενημέρωση, όχι νομική συμβουλή.

Τι ισχύει σήμερα: ο κανόνας σε τρεις γραμμές

Ο ν. 5216/2025 αντικατέστησε το άρθρο 4 του ν. 3730/2008, που είναι ο βασικός νόμος για τους ανηλίκους, τον καπνό και το αλκοόλ. Από το κείμενο του ΦΕΚ κρατάμε τρία σημεία που αφορούν άμεσα την εστίαση:

• Ποιος είναι ανήλικος: όποιος δεν έχει συμπληρώσει το 18ο έτος, «με βάση το έτος γέννησης», όπως προσθέτει ο ορισμός (άρθρο 1 παρ. 2 β ν. 3730/2008).
• Τι μετρά ως αλκοόλ: κάθε αλκοολούχο ποτό «ανεξαρτήτως περιεκτικότητας σε αιθανόλη». Η μπύρα, το κρασί και το χύμα τσίπουρο του καταλόγου μετρούν όπως ένα κοκτέιλ.
• Προς τα πού ισχύει η απαγόρευση: απαγορεύεται η πώληση, η προσφορά και η διάθεση αλκοόλ «σε ανηλίκους και από ανηλίκους» (άρθρο 4 παρ. 1). Η λέξη «προσφορά» καλύπτει και το κέρασμα του καταστήματος.

Το «από ανηλίκους» αφορά όποιον απασχολεί μαθητές το καλοκαίρι: κατά τη διατύπωση, ανήλικος υπάλληλος δεν πουλά ούτε σερβίρει αλκοόλ. Οι υπόλοιπες άδειες και υποχρεώσεις ενός νέου μαγαζιού είναι στον οδηγό για ιδιοκτήτες καταστημάτων εστίασης.

Εστιατόριο, καφέ ή μπαρ: πού μπαίνει ένας ανήλικος

Άλλο το σερβίρισμα αλκοόλ και άλλο η είσοδος. Η απαγόρευση εισόδου, παραμονής και κάθε μορφής απασχόλησης ανηλίκων ισχύει μόνο για τα κέντρα διασκέδασης και τα αμιγή μπαρ (άρθρο 4 παρ. 2). Κέντρο διασκέδασης, κατά τον νόμο, είναι χώρος με καλλιτεχνικό, κυρίως μουσικό, πρόγραμμα έως 100 dB και φαγητό ή ποτό. Αμιγές μπαρ είναι η επιχείρηση που έχει άδεια λειτουργίας αμιγούς μπαρ. Ένα εστιατόριο, μια ταβέρνα ή ένα καφέ δεν ανήκει σε αυτές τις κατηγορίες, εκτός αν η άδειά του γράφει κάτι τέτοιο.

Η εξαίρεση της ιδιωτικής εκδήλωσης έχει όρους: προκαθορισμένος αριθμός καλεσμένων, εκτός της συνήθους λειτουργίας, για συγκεκριμένο λόγο και σε οριοθετημένο χώρο. Ο υπεύθυνος την αναγγέλλει ηλεκτρονικά μέσω gov.gr τουλάχιστον 48 ώρες πριν στο Αστυνομικό Τμήμα ή στη Λιμενική Αρχή της περιοχής. Ότι η συνοδεία γονέα δεν αρκεί το επιβεβαίωσε το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη στη Βουλή:

«η πρόταση για κατ’ εξαίρεση είσοδο και παραμονή των ανήλικων σε κέντρα διασκέδασης και αμιγή μπαρ, όταν συνοδεύονται από τον κηδεμόνα τους δεν γίνεται δεκτή»

Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη, απάντηση της 02/03/2026 στην ερώτηση 3032, Βουλή των Ελλήνων (PDF)

Έλεγχος ηλικίας: τι μπορεί να ζητήσει το προσωπικό

Ο σερβιτόρος, ο barista ή ο ταμίας μπορεί να ζητήσει έγγραφο ηλικίας, και το κείμενο του νόμου δεν του αφήνει περιθώριο: όποιος σερβίρει οφείλει να ελέγξει την ηλικία πριν δώσει το ποτό. Ο νόμος δέχεται έντυπο ή ψηφιακό δημόσιο έγγραφο, όπως η αστυνομική ταυτότητα, ή την ψηφιακή επαλήθευση ηλικίας που προβλέπει ο ν. 4954/2022, μαζί με την εφαρμογή KidsWallet:

«Αν υπάρχει οποιαδήποτε αμφιβολία ως προς την ταυτοπροσωπία ή δεν αποδεικνύεται η ενηλικότητα του προσώπου, ο υπόχρεος οφείλει να μην προχωρήσει στην πώληση, προσφορά ή διάθεση του προϊόντος»

Ν. 3730/2008, άρθρο 4 παρ. 5, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 5 του ν. 5216/2025, ΦΕΚ Α’ 118/07.07.2025

Η υποχρέωση βαραίνει τα φυσικά πρόσωπα που σερβίρουν, άρα όποιον δίνει το ποτό στο τραπέζι, και όχι μόνο τον ιδιοκτήτη. Τα τεχνικά βήματα του KidsWallet και της ψηφιακής επαλήθευσης ορίζονται σε υπουργικές αποφάσεις, που απαριθμεί το Υπουργείο Υγείας στην απάντηση της 28/05/2026.

Υποχρέωση ή πρακτική; Υποχρέωση είναι ο έλεγχος και η άρνηση όταν δεν αποδεικνύεται η ηλικία. Ο τρόπος είναι θέμα οργάνωσης· η δική μας πρόταση, όχι διάταξη: ίδια οδηγία για όλο το προσωπικό και ένας υπεύθυνος βάρδιας που αποφασίζει όταν ο πελάτης διαφωνεί. Για το «με βάση το έτος γέννησης» δεν βρήκαμε επίσημη ερμηνευτική εγκύκλιο. Αν σε απασχολεί μια οριακή περίπτωση, ρώτα την αρμόδια Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας της Περιφέρειας.

Οι πινακίδες που πρέπει να είναι αναρτημένες

Ο νόμος ορίζει και το κείμενο των πινακίδων (άρθρο 4 παρ. 4). Στην είσοδο κέντρων διασκέδασης και αμιγών μπαρ αναρτάται η ένδειξη «ΑΠΑΓΟΡΕΥΟΝΤΑΙ Η ΕΙΣΟΔΟΣ ΚΑΙ Η ΠΑΡΑΜΟΝΗ ΣΕ ΑΝΗΛΙΚΟΥΣ». Σε όλα τα άλλα καταστήματα και σημεία πώλησης, άρα και σε εστιατόρια και καφέ, σε εμφανές σημείο μπαίνει η ένδειξη «ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ Η ΠΩΛΗΣΗ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ ΚΑΙ ΔΙΑΘΕΣΗ ΑΛΚΟΟΛ ΣΕ ΑΝΗΛΙΚΟΥΣ – ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ Η ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΑΛΚΟΟΛ ΑΠΟ ΑΝΗΛΙΚΟΥΣ». Από τον Μάιο του 2026 η έλλειψη πινακίδας έχει δικό της πρόστιμο. Οι άλλοι κανόνες για τα ποτά, όπως το άνοιγμα της φιάλης μπροστά στον πελάτη και το χύμα κρασί, είναι στον οδηγό για το άνοιγμα εστιατορίου.

Πρόστιμα, σφράγιση και ποινική ευθύνη

Οι διοικητικές κυρώσεις είναι στο άρθρο 6 του ν. 3730/2008. Το άρθρο αυτό τροποποιήθηκε δύο φορές: με τον ν. 5216/2025 και με το άρθρο 35 του ν. 5302/2026 (ΦΕΚ Α’ 78/20.05.2026). Η δεύτερη πρόσθεσε τη σφράγιση για τα καταστήματα που λειτουργούν με γνωστοποίηση, όπως συνήθως τα καταστήματα εστίασης, και ξεχωριστό πρόστιμο για τις πινακίδες. Πολλά άρθρα του 2025 δεν τα αναφέρουν και μπερδεύουν τις δύο κλίμακες ανάκλησης.

Η αλλαγή επωνυμίας ή νομικής μορφής δεν σταματά τις κυρώσεις, αν στον ίδιο χώρο συνεχίζει επιχείρηση με παρόμοιο αντικείμενο και συμμετέχουν τα ίδια πρόσωπα ή σύζυγοι, γονείς και παιδιά τους (παρ. 4β). Παράλληλα, το άρθρο 6Α προβλέπει φυλάκιση έως τρία έτη και χρηματική ποινή για όποιον πουλά, προσφέρει ή διαθέτει αλκοόλ σε ανήλικο. Στα αδικήματα αυτά εφαρμόζεται πάντα η αυτόφωρη διαδικασία (άρθρα 417 έως 427 του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας).

Το Ψηφιακό Μητρώο για όσους πουλούν αλκοόλ

Το άρθρο 38 του ν. 5216/2025 δημιούργησε το Ψηφιακό Μητρώο Ελέγχου Προϊόντων Καπνού, Αλκοόλ και λοιπών μη καπνικών προϊόντων. Στο μητρώο εγγράφονται υποχρεωτικά τα πρόσωπα που πωλούν και διαθέτουν αλκοόλ, μαζί με κάθε σημείο λιανικής πώλησης. Όποιος δεν έχει εγγραφεί δεν επιτρέπεται να πουλά αλκοόλ· αν πουλήσει, ανακαλείται η άδεια πώλησης ή, όπου δεν υπάρχει, ο σχετικός ΚΑΔ. Η εγγραφή γίνεται με κωδικούς Taxisnet, και τις λεπτομέρειες τις ρυθμίζει η ΚΥΑ 5157/ΕΞ/2026, που αναφέρει το Υπουργείο Υγείας στις 28/05/2026. Προθεσμίες και βήματα δεν τα επαληθεύσαμε στο κείμενο της ΚΥΑ· ρώτα τον λογιστή σου. Για ένα νέο καφέ, το θέμα μπαίνει δίπλα στα υπόλοιπα του οδηγού για το άνοιγμα καφετέριας.

Για γονείς: τι να περιμένεις στο τραπέζι

Ένας έφηβος κάτω των 18 μπαίνει κανονικά με την οικογένεια σε εστιατόριο, ταβέρνα ή καφέ. Αν όμως η παρέα παραγγείλει αλκοόλ, ο σερβιτόρος μπορεί να ζητήσει ταυτότητα από όποιον φαίνεται νέος και να αρνηθεί να του σερβίρει: εφαρμόζει τον νόμο, που απαγορεύει τη διάθεση «με οποιονδήποτε τρόπο» και δεν προβλέπει εξαίρεση όταν ο ανήλικος είναι με τους γονείς του. Πρακτικά θέματα για τις εξόδους με παιδιά, από το μενού ως το κάπνισμα στην αυλή, είναι στον οδηγό για φαγητό έξω με παιδιά.

Πού κάνεις καταγγελία ή ρωτάς επίσημα

Ο έλεγχος δεν ανήκει στον ΕΦΕΤ, που ασχολείται με την υγιεινή των τροφίμων, όπως εξηγούμε στον οδηγό για τους ελέγχους του ΕΦΕΤ στην εστίαση. Κατά το άρθρο 5 παρ. 3 του ν. 3730/2008, όπως το παραθέτει το Υπουργείο Υγείας (απάντηση της 28/05/2026), αρμόδιες για τον έλεγχο και τα πρόστιμα είναι:

• οι Διευθύνσεις Δημόσιας Υγείας των Περιφερειών,
• η Ελληνική Αστυνομία,
• η Δημοτική Αστυνομία,
• οι Λιμενικές Αρχές στην περιοχή τους.

Στα όργανα ελέγχου ο νόμος βάζει, μεταξύ άλλων, τους επόπτες δημόσιας υγείας του Υπουργείου Υγείας και το προσωπικό της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, και οι έλεγχοι μπορούν να γίνουν και από μικτά κλιμάκια. Ο γονιός που βλέπει να σερβίρεται αλκοόλ σε ανήλικο απευθύνεται στο τοπικό Αστυνομικό Τμήμα ή στη Δημοτική Αστυνομία. Ο ιδιοκτήτης που θέλει γραπτή απάντηση, π.χ. αν το μαγαζί του λογίζεται κέντρο διασκέδασης, ρωτά τη Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας της Περιφέρειας. Για λογαριασμό, τιμές ή εξυπηρέτηση, δες τα δικαιώματα του καταναλωτή στο εστιατόριο.

Για όσους είναι ενήλικοι: αν πίνεις, πίνε με μέτρο και με φαγητό, και αν οδηγείς, μην πιεις καθόλου.