Είδη μαγαζιών φαγητού: ταβέρνα, μαγειρείο, ψησταριά και τα υπόλοιπα

Τα βασικά είδη ελληνικών μαγαζιών φαγητού είναι το εστιατόριο, η ταβέρνα, το μαγειρείο, το ψητοπωλείο (ή ψησταριά), το σουβλατζίδικο, το μεζεδοπωλείο με τα ξαδέρφια του, το ουζερί και το τσιπουράδικο, η ψαροταβέρνα, το κουτούκι, το πατσατζίδικο, το καφενείο και η καφετέρια, το ζαχαροπλαστείο, ο φούρνος και το γαλακτοπωλείο. Το καθένα έχει δικό του κατάλογο, δικό του τρόπο παραγγελίας και, στα χαρτιά, συχνά δική του νομική κατηγορία.

Οι λέξεις αυτές μπερδεύονται εύκολα, γιατί τις χρησιμοποιούμε χαλαρά. Μια «ταβέρνα» μπορεί να σερβίρει κυρίως ψητά, ένα «εστιατόριο» να έχει μαγειρευτά της ημέρας και ένα «καφενείο» να βγάζει μεζέ. Γι’ αυτό σε αυτόν τον οδηγό δεν μένουμε στη συνήθεια. Για κάθε είδος μαγαζιού γράφουμε τι λέει το λεξικό, σε ποια κατηγορία το βάζει η Υγειονομική Διάταξη του Υπουργείου Υγείας και πώς το γράφει η ΑΑΔΕ στους Κωδικούς Αριθμούς Δραστηριότητας (ΚΑΔ). Μετά περνάμε στην πράξη: τι τρως, πώς παραγγέλνεις και τι αξίζει να ρωτήσεις. Όλα τα κείμενα που παραθέτουμε τα ελέγξαμε στις 2/10/2026.

Ο χάρτης σε έναν πίνακα: από το μαγαζί στην παραγγελία

Ο πίνακας συνοψίζει όλο το άρθρο. Η τελευταία στήλη δείχνει την κατηγορία της Υγειονομικής Διάταξης Υ1γ/Γ.Π/οικ.47829/2017: 5.Δ.1 σημαίνει μαγαζί «πλήρους επεξεργασίας» (μαγειρεύει πλήρη γεύματα), 5.Δ.2 μαγαζί «μερικής επεξεργασίας» (πρόχειρο φαγητό, απλές διεργασίες) και 5.Γ κατάστημα λιανικής. Όπου η διάταξη δεν κατονομάζει το είδος, το γράφουμε καθαρά. Τι σημαίνουν αυτές οι κατηγορίες το εξηγούμε αμέσως μετά.

Τύπος μαγαζιού	Τι τρως	Πώς παραγγέλνεις και πληρώνεις	Τι να ζητήσεις ή να ρωτήσεις	Νομική κατηγορία
Εστιατόριο	Πλήρη γεύματα: ορεκτικά, κυρίως, συχνά και επιδόρπιο	Από κατάλογο στο τραπέζι· πιάτα ατομικά ή για το τραπέζι· λογαριασμός στο τέλος	Τον κατάλογο πριν παραγγείλεις· αν κάποιο πιάτο είναι κατεψυγμένο	5.Δ.1 (κατονομάζεται)
Ταβέρνα	Ορεκτικά, σαλάτες, μαγειρευτά, «της ώρας», κρασί χύμα	Για όλη την παρέα, όλα στη μέση· λογαριασμός στο τέλος	Τι μαγειρευτά έχει σήμερα· αν το κρασί είναι χύμα ή εμφιαλωμένο	5.Δ.1 (κατονομάζεται)
Μαγειρείο	Μαγειρευτά της ημέρας: λαδερά, κοκκινιστά, φούρνου	Από τον κατάλογο ή ρωτώντας τι έχει η μέρα· συχνά και σε πακέτο	Ποια φαγητά είναι φρέσκα σήμερα· αν δίνει μισή μερίδα	Δεν κατονομάζεται· ταιριάζει στο 5.Δ.1 (δική μας ανάγνωση)
Ψητοπωλείο / ψησταριά	Ψητά στα κάρβουνα: καλαμάκια, παϊδάκια, κοκορέτσι, κοντοσούβλι	Στο τραπέζι, με μερίδα ή με το κιλό	Αν το κρέας χρεώνεται «με το κιλό» και πόσο ζυγίζει η μερίδα	5.Δ.1 (κατονομάζεται)
Σουβλατζίδικο	Καλαμάκι, γύρος, κεμπάπ σε πίτα ή σε μερίδα	Στο τραπέζι, στον πάγκο ή μόνο σε πακέτο	«Πίτα ή μερίδα;» και τι μπαίνει μέσα στην πίτα	5.Δ.1 ως «οβελιστήριο»
Μεζεδοπωλείο	Μικρά πιάτα για μοίρασμα με κρασί, ούζο, τσίπουρο	Διαλέγεις μεζέδες από κατάλογο, σε γύρους	Πόσο μεγάλες είναι οι μερίδες, για να μην παραγγείλεις υπερβολικά	5.Δ.1 (κατονομάζεται)
Ουζερί	Ούζο με μεζέδες, συχνά θαλασσινούς	Ποτό και μεζέδες από κατάλογο	Ποιο ούζο έχει και αν σερβίρεται σε καραφάκι	5.Δ.1 (κατονομάζεται)
Τσιπουράδικο	Τσίπουρο με μεζέ	Στο βολιώτικο μοντέλο παραγγέλνεις ποτό και ο μεζές έρχεται μαζί· αλλού με κατάλογο	«Πώς χρεώνετε;» πριν καθίσεις	Δεν κατονομάζεται· ο ΚΑΔ το βάζει μαζί με ουζερί και μεζεδοπωλείο
Ψαροταβέρνα	Ψάρι, θαλασσινά, σαλάτες, χόρτα	Διαλέγεις ψάρι από τον πάγκο· ζυγίζεται ωμό μπροστά σου	Να δεις το ζύγισμα και το σημείωμα με βάρος και τιμή	5.Δ.1 (κατονομάζεται)
Κουτούκι	Μεζέδες και κρασί σε μικρή, λαϊκή ταβέρνα	Όπως στην ταβέρνα	Τι έχει η κουζίνα σήμερα· αν το κρασί είναι δικής τους παραγωγής	Καμία δική του· στα χαρτιά είναι ταβέρνα ή εστιατόριο
Πατσατζίδικο	Πατσάς και σούπες	Στο τραπέζι, με μερίδα	Ξίδι, σκόρδο και πιπέρι για να τον «φτιάξεις» όπως θέλεις	Δεν κατονομάζεται· ταιριάζει στο 5.Δ.1 (δική μας ανάγνωση)
Καφενείο	Ελληνικός, φραπέ, ούζο, απλός μεζές	Στο τραπέζι, από λίγα είδη· ο τιμοκατάλογος μπορεί να είναι μόνο αναρτημένος	Τον αναρτημένο τιμοκατάλογο· αν βγάζει μεζέ ή φαγητό	5.Δ.2· «με παρασκευαστήριο» 5.Δ.1
Καφετέρια	Όλη η οικογένεια του εσπρέσο, χυμοί, γλυκά, σνακ	Είδος και ζάχαρη μαζί, π.χ. «φρέντο σκέτο»	Ντεκαφεϊνέ ή φυτικό γάλα, αν το θέλεις	5.Δ.2 (κατονομάζεται)
Ζαχαροπλαστείο	Γλυκά ταψιού, πάστες, τούρτες, παγωτό	Με το κομμάτι ή με το κιλό, για το σπίτι ή στο τραπέζι	Αν η τούρτα ζυγίστηκε πριν μπει στο κουτί	Ως εστίαση «με παρασκευαστήριο» 5.Δ.1· πρατήριο 5.Γ
Φούρνος / αρτοποιείο	Ψωμί, κουλούρια, πίτες, μπουγάτσα, καφές στο χέρι	Στον πάγκο· το ψωμί έχει τιμή ανά κιλό	Να ζυγιστεί το ψωμί μπροστά σου	Αρτοποιητική νομοθεσία (ν. 3526/2007)· πρατήριο άρτου 5.Γ
Γαλακτοπωλείο	Γιαούρτι, γάλα, γλυκά με γάλα	Στον πάγκο για το σπίτι ή καθιστός	Τι γιαούρτι έχει και αν είναι δικής του παρασκευής	Ως εστίαση 5.Δ.2· πρατήριο 5.Γ

Τρία λεξικά για το ίδιο μαγαζί

Κάθε μαγαζί φαγητού στην Ελλάδα έχει ουσιαστικά τρία ονόματα. Το πρώτο είναι αυτό της ταμπέλας και της καθημερινής κουβέντας, που το καταγράφουν τα λεξικά. Εμείς χρησιμοποιούμε το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής του Ιδρύματος Τριανταφυλλίδη (ΛΚΝ), που διατίθεται ελεύθερα στην Πύλη για την ελληνική γλώσσα. Το δεύτερο είναι η κατηγορία που δηλώνει ο ιδιοκτήτης για τον υγειονομικό έλεγχο. Το τρίτο είναι ο ΚΑΔ, ο κωδικός της δραστηριότητας στην εφορία. Τα τρία δεν ταυτίζονται πάντα, και αυτό εξηγεί πολλές από τις «παρεξηγήσεις» στο τραπέζι.

Πλήρους ή μερικής επεξεργασίας: τι κοιτάει ο υγειονομικός

Η Υγειονομική Διάταξη Υ1γ/Γ.Π/οικ.47829/2017 (ΦΕΚ Β’ 2161/23.6.2017) ορίζει τους όρους λειτουργίας όλων των επιχειρήσεων τροφίμων και ποτών. Στο άρθρο 2 ονομάζει «επιχειρήσεις μαζικής εστίασης» όσες παρασκευάζουν ή προσφέρουν φαγητό και ποτό σε καθήμενους ή περαστικούς πελάτες. Τις χωρίζει σε δύο μεγάλες ομάδες. Η πρώτη, η 5.Δ.1, είναι τα μαγαζιά «πλήρους επεξεργασίας (πλήρους γεύματος)», που ετοιμάζουν φαγητά με «πολλούς και σύνθετους χειρισμούς». Η διάταξη τα απαριθμεί ένα ένα:

«Στις επιχειρήσεις αυτές ανήκουν τα εστιατόρια, ψητοπωλεία, ψαροταβέρνες, ταβέρνες, σνακ μπαρ, ουζερί, μπυραρίες, μεζεδοπωλεία, παραδοσιακά καφενεία με παρασκευαστήριο, Οβελιστήρια, πιτσαρίες, ζαχαροπλαστεία με παρασκευαστήριο.»

Υγειονομική Διάταξη Υ1γ/Γ.Π/οικ.47829/2017, άρθρο 2 §5.Δ.1, ΦΕΚ Β’ 2161/23.6.2017

Η δεύτερη ομάδα, η 5.Δ.2, είναι τα μαγαζιά «μερικής επεξεργασίας (πρόχειρου γεύματος)», με φαγητά που ετοιμάζονται «με απλές διεργασίες». Εδώ η διάταξη βάζει τα αναψυκτήρια, τα μπουγατσάδικα, τα γαλακτοπωλεία, τα λουκουματζίδικα (όταν έχουν καθήμενους πελάτες), τα κυλικεία, τα παγωτοπωλεία, τα καφενεία, τις καφετέριες, τα ιντερνέτ καφέ, τα μπαρ και τα open bar. Ξεχωριστά υπάρχουν οι χώροι εκδηλώσεων (5.Δ.3), τα κέντρα διασκέδασης (5.Δ.4) και οι καντίνες, οι πάγκοι και το street food (5.Δ.5).

Μια λέξη που θα συναντήσεις συχνά είναι το παρασκευαστήριο. Στη διάταξη είναι ο «χώρος επεξεργασίας – μεριδοποίησης και διατήρησης ετοίμων φαγητών» (άρθρο 14), δηλαδή η κουζίνα. Ένα καφενείο ή ένα ζαχαροπλαστείο «με παρασκευαστήριο» μαγειρεύει ή φτιάχνει τα προϊόντα του μέσα στο μαγαζί, και γι’ αυτό ανεβαίνει στην πιο απαιτητική κατηγορία 5.Δ.1. Τα μαγαζιά πλήρους επεξεργασίας πρέπει υποχρεωτικά να έχουν και απαγωγικό σύστημα.

Υπάρχει και τρίτη ομάδα που αφορά τον πελάτη: τα καταστήματα λιανικής (5.Γ). Εκεί είναι, μεταξύ άλλων, τα πρατήρια άρτου και τα «πρατήρια ειδών ζαχαροπλαστικής/γαλακτοπωλεία/μπουγατσάδικα με παρασκευαστήριο για ιδία χρήση». Τα αρτοποιεία, τέλος, ανήκουν στις «επιχειρήσεις αρτοποιητικής νομοθεσίας». Με απλά λόγια, το ίδιο γλυκό μπορεί να το αγοράσεις από κατάστημα λιανικής ή να το φας καθιστός σε μαγαζί εστίασης. Για τον νόμο πρόκειται για δύο διαφορετικές δραστηριότητες. Η κατηγορία που ισχύει για ένα συγκεκριμένο μαγαζί είναι αυτή που δήλωσε ο ιδιοκτήτης στη γνωστοποίηση λειτουργίας. Η διάταξη του 2017 εξακολουθεί να ισχύει: την επικαλείται και η εγκύκλιος του Υπουργείου Υγείας για τους υγειονομικούς ελέγχους της 4ης Μαρτίου 2026.

Με σερβίρισμα, με κάθισμα ή στο πόδι: τι γράφει η εφορία

Ο δεύτερος επίσημος «κατάλογος» είναι οι Κωδικοί Αριθμοί Δραστηριότητας 2025 της ΑΑΔΕ, που μπορούν να επιλεγούν στο μητρώο από 1/3/2026. Οι ΚΑΔ χωρίζουν τα μαγαζιά με βάση το τι προσφέρουν, αλλά και με βάση το πώς σε εξυπηρετούν. Για ένα σουβλατζίδικο, για παράδειγμα, υπάρχουν τρεις διαφορετικοί κωδικοί, ανάλογα με το αν σε σερβίρουν στο τραπέζι, αν απλώς σου δίνουν τραπέζι ή αν παίρνεις μόνο πακέτο. Αυτός είναι στην ουσία και ο πρακτικός οδηγός για το πώς θα παραγγείλεις.

Περιγραφή στον ΚΑΔ 2025 (συντομευμένη)	Κωδικός	Τι σημαίνει για σένα
Εστιατόριο, ταβέρνα, ψαροταβέρνα, ψησταριά, χωρίς ζωντανή μουσική ή με λιγότερα από τρία όργανα, με σερβίρισμα	56110104	Κάθεσαι και σε εξυπηρετεί σερβιτόρος
Ίδιο, με ζωντανή μουσική από ορχήστρα τριών τουλάχιστον οργάνων	56110103	Ταβέρνα με μουσική· ξεχωριστή δραστηριότητα για την εφορία
Κέντρο διασκέδασης – κοσμική ταβέρνα	56110106	Το «νυχτερινό» νόημα της λέξης ταβέρνα
Οινεστιατόριο ή οινομαγειρείο (οικογενειακή επιχείρηση, χωρίς προσωπικό)	56110107	Το μικρό οικογενειακό μαγαζί με κρασί και μαγειρευτά
Ψητοπωλεία – σουβλατζίδικα, με σερβίρισμα	56110109	Παραγγέλνεις στο τραπέζι
Ψητοπωλείο – σουβλατζίδικο, με κάθισμα αλλά όχι σερβίρισμα	56110203	Παραγγέλνεις στον πάγκο και τρως στο τραπέζι
Ψητοπωλείο – σουβλατζίδικο, χωρίς κάθισμα	56110902	Μόνο πακέτο
Ουζερί, μεζεδοπωλείο, τσιπουράδικο, ζυθοπωλείο, με σερβίρισμα	56110110	Τα μαγαζιά του μεζέ έχουν κοινό κωδικό
Ζαχαροπλαστείο, γαλακτοζαχαροπλαστείο, καφεζαχαροπλαστείο, με σερβίρισμα	56110113	Τρως το γλυκό στο μαγαζί
Καφενείο (με ή χωρίς τεχνικά ή μηχανικά παιχνίδια)	56300005 / 56300006	Το καφενείο είναι για την εφορία «παροχή ποτών»
Παραδοσιακό καφενείο	56300014	Ξεχωριστός κωδικός από το απλό καφενείο
Καφετέρια / καφέ μπαρ	56300007 / 56300004	Δύο διαφορετικές δραστηριότητες στα χαρτιά

Δύο παρατηρήσεις βοηθούν να διαβάσεις τον πίνακα. Πρώτον, ο όρος «καφέ-μπαρ» δεν υπάρχει στην Υγειονομική Διάταξη, που μιλά για «καφετέριες» και «μπαρ». Υπάρχει όμως στους ΚΑΔ, και ως λήμμα στο ΛΚΝ: «μπαρ όπου σερβίρονται και καφέδες». Δεύτερον, το μαγειρείο δεν έχει δικό του κωδικό. Ο ΚΑΔ γνωρίζει μόνο το «οινομαγειρείο».

Εστιατόριο: η γενική λέξη για το μαγαζί με κουζίνα

Το ΛΚΝ ορίζει το εστιατόριο ως «κατάστημα που παρασκευάζει φαγητά και τα σερβίρει στους πελάτες σε ειδική αίθουσα». Η λέξη έρχεται από το ελληνιστικό «ἑστιατόριον», που σήμαινε «αίθουσα συμποσίων». Είναι η πιο γενική λέξη της λίστας. Το λεξικό δίνει ως παραδείγματα το «εστιατόριο πολυτελείας» και το «λαϊκό εστιατόριο». Σε αυτό το γενικό νόημα, και η ταβέρνα και το μαγειρείο είναι εστιατόρια.

Τι τρως: στην καθημερινή χρήση, «εστιατόριο» λέμε συνήθως το μαγαζί με πιο οργανωμένο κατάλογο και με πιάτα που παραγγέλνει ο καθένας για τον εαυτό του. Η κουζίνα μπορεί να είναι ελληνική, μεσογειακή, ιταλική, ασιατική ή δημιουργική. Στην εφορία, εστιατόριο, ταβέρνα, ψαροταβέρνα και ψησταριά μοιράζονται τον ίδιο κωδικό. Η διαφορά είναι θέμα ύφους, όχι νόμου.

Πώς παραγγέλνεις: ζητάς τον κατάλογο, παραγγέλνεις και πληρώνεις στο τέλος. Οι Κανόνες ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ. υποχρεώνουν «τα κάθε μορφής εστιατόρια» να έχουν αναρτημένο τον τιμοκατάλογο σε εμφανές σημείο στην είσοδο (άρθρο 70 §2). Έτσι μπορείς να δεις τις τιμές πριν καθίσεις. Αν το μαγαζί έχει ελάχιστη κατανάλωση, πρέπει να τη γράφει στον τιμοκατάλογο (άρθρο 72 §1).

Τι να ρωτήσεις: αν ένα πιάτο είναι κατεψυγμένο και αν έχει κάποιο από τα αλλεργιογόνα που σε αφορούν. Αν έχεις αλλεργία, διάβασε πρώτα τον οδηγό μας για το φαγητό έξω με τροφικές αλλεργίες.

Ταβέρνα: το τραπέζι στη μέση

Η ταβέρνα είναι το πιο αναγνωρίσιμο ελληνικό μαγαζί, και η λέξη έχει στο λεξικό δύο σημασίες.

«λαϊκό εστιατόριο όπου πουλούν και κρασί χύμα, παλαιότερα δικής τους παραγωγής· οινομαγειρείο»

Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής, λήμμα «ταβέρνα» (σημασία β), Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη

Η πρώτη σημασία στο ΛΚΝ είναι διαφορετική: «κέντρο διασκεδάσεως, με ελληνική μουσική, που προσφέρει φαγητά και ποτά». Από εκεί βγαίνει η «κοσμική ταβέρνα», που έχει δικό της ΚΑΔ ως κέντρο διασκέδασης. Η λέξη υπάρχει ήδη στα ελληνιστικά χρόνια. Ο «ταβερνιάρης», που το λεξικό περιγράφει ως «ιδιοκτήτης και συχνά και σερβιτόρος ταβέρνας», κατάγεται κατά το ΛΚΝ από το λατινικό tabernarius.

Ταβέρνα ή εστιατόριο; Νομικά είναι το ίδιο πράγμα: και τα δύο είναι 5.Δ.1 και έχουν τον ίδιο ΚΑΔ. Η διαφορά βρίσκεται στο τραπέζι. Στην ταβέρνα ο κατάλογος είναι συνήθως ελληνικός και σταθερός, το κρασί συχνά χύμα και η παραγγελία γίνεται για όλη την παρέα. Όλα μπαίνουν στη μέση και κανείς δεν τρώει «το δικό του» πιάτο.

Τι τρως: αλοιφές και ορεκτικά, σαλάτες, μαγειρευτά που είναι έτοιμα από το πρωί, και πιάτα «της ώρας» που ψήνονται ή τηγανίζονται αφού παραγγείλεις. Πώς διαβάζεται ένας κατάλογος ταβέρνας και πόσα πιάτα παίρνει μια παρέα το εξηγούμε αναλυτικά στον οδηγό τι να παραγγείλεις σε ταβέρνα.

Τι να ρωτήσεις: «Τι μαγειρευτά έχετε σήμερα;», γιατί τα μαγειρευτά μπορεί να τελειώσουν. Ρώτα και αν το κρασί είναι χύμα ή εμφιαλωμένο. Για το χύμα κρασί ο κατάλογος πρέπει να γράφει χώρα προέλευσης και παραγωγό ή εμφιαλωτή. Αν νηστεύεις, η ταβέρνα είναι από τα πιο εύκολα μαγαζιά, χάρη στα λαδερά. Δες τις επιλογές στον οδηγό για τα νηστίσιμα σε ταβέρνα. Για το πόσο «βαραίνει» ένα τραπέζι ταβέρνας υπάρχει ο πίνακάς μας με τις θερμίδες στα πιάτα της ταβέρνας.

Μαγειρείο: το φαγητό της ημέρας

Στο ΛΚΝ το μαγειρείο έχει δύο σημασίες. Είναι ο χώρος όπου μαγειρεύουν, π.χ. «το μαγειρείο του νοσοκομείου», αλλά και το «λαϊκό εστιατόριο». Το λεξικό το εξισώνει με το «μαγέρικο», που χαρακτηρίζει επίσης «λαϊκό εστιατόριο», σε πιο οικείο ύφος. Συγγενικό είναι το «οινομαγειρείο», το «είδος λαϊκού εστιατορίου» που το ΛΚΝ παραπέμπει στην ταβέρνα. Είναι και η μόνη μορφή της λέξης που υπάρχει στους ΚΑΔ, ως «οινεστιατόριο ή οινομαγειρείο (οικογενειακή επιχείρηση, χωρίς προσωπικό)».

Τι τρως: μαγειρευτά. Λαδερά όπως φασολάκια, αρακάς και μπριάμ, όσπρια, κοκκινιστά, γεμιστά, μουσακάς και παστίτσιο. Το μαγειρείο δεν είναι μαγαζί για ψητά της ώρας, αλλά για φαγητά που μαγειρεύονται σε κατσαρόλα ή ταψί και σερβίρονται έτοιμα. Γι’ αυτό συχνά τρως γρήγορα και, σε πολλά, μπορείς να πάρεις και σε πακέτο.

Πώς παραγγέλνεις: σε κάποια μαγειρεία τα φαγητά της ημέρας φαίνονται στη βιτρίνα ή γράφονται σε πίνακα. Σε άλλα υπάρχει κανονικός κατάλογος. Ο κανόνας για τον τιμοκατάλογο είναι ίδιος με κάθε εστιατόριο: στα ελληνικά, με τελικές τιμές μαζί με τον ΦΠΑ, πριν από την παραγγελία.

Τι να ρωτήσεις: ποια φαγητά μαγειρεύτηκαν σήμερα, αν δίνει μισή μερίδα και αν κάποιο είναι κατεψυγμένο. Αν ναι, αυτό πρέπει να σημειώνεται στον κατάλογο, δίπλα στο πιάτο ή στην ομάδα πιάτων (δείτε μαγειρευτά και «της ώρας»). Η Υγειονομική Διάταξη δεν κατονομάζει το «μαγειρείο». Ένα μαγαζί όμως που μαγειρεύει πλήρη γεύματα με «σύνθετους χειρισμούς» ταιριάζει στον ορισμό του 5.Δ.1. Αυτό είναι δική μας ανάγνωση, όχι ρητή διάταξη.

Ψητοπωλείο ή ψησταριά: το ίδιο μαγαζί με δύο ονόματα

Αν αναρωτιέσαι ποια η διαφορά, το λεξικό απαντά ότι δεν υπάρχει. Το ΛΚΝ ορίζει το ψητοπωλείο ως «κατάστημα που παρασκευάζει και σερβίρει ψητά κρέατα· ψησταριά». Για την ψησταριά δίνει δύο σημασίες: τη συσκευή για το ψήσιμο στα κάρβουνα και το «εστιατόριο όπου σερβίρονται φαγητά παρασκευασμένα σε ψησταριά· ψητοπωλείο». Γι’ αυτό, όταν ψάχνεις «ψησταριά» στο ίντερνετ, βρίσκεις και μαγαζιά και σχάρες υγραερίου.

Τι τρως: καλαμάκια, μπιφτέκια, σουτζουκάκια, λουκάνικα, παϊδάκια, μπριζόλες, κοτόπουλο, κοκορέτσι και κοντοσούβλι, με πατάτες, σαλάτα και τζατζίκι. Πολλά ψητοπωλεία έχουν και τύλιγμα σε πίτα, οπότε τα όρια με το σουβλατζίδικο είναι θολά. Ο ΚΑΔ τα βάζει άλλωστε μαζί, ως «ψητοπωλείο – σουβλατζίδικο».

Πώς παραγγέλνεις: στο τραπέζι, με μερίδα ή με το κιλό. Οι κανόνες για τους τιμοκαταλόγους επιτρέπουν να προσφέρεται ένα φαγητό με το κιλό, αλλά τότε πρέπει να γράφεται υποχρεωτικά η ένδειξη «με το κιλό» δίπλα στο είδος (ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ., άρθρο 71 §2).

Τι να ρωτήσεις: αν βλέπεις «με το κιλό», ρώτα πόσο ζυγίζει περίπου η μερίδα για την παρέα σου. Ρώτα επίσης αν το κοκορέτσι ή το κοντοσούβλι ψήνεται εκείνη τη μέρα. Είναι φαγητά που ψήνονται σε σούβλα για ώρες και συνήθως δεν υπάρχουν κάθε μέρα. Τι είναι ακριβώς και τι ισχύει για τα εντόσθια το εξηγούμε στον οδηγό τι είναι το κοκορέτσι.

Σουβλατζίδικο: στο τραπέζι, στον πάγκο ή στο χέρι

Το ΛΚΝ ορίζει το σουβλατζίδικο απλά: «το κατάστημα του σουβλατζή», δηλαδή του «επαγγελματία που ψήνει και πουλά σουβλάκια». Η Υγειονομική Διάταξη χρησιμοποιεί την πιο λόγια λέξη «οβελιστήρια» και τα βάζει στο 5.Δ.1, μαζί με τα εστιατόρια.

Τι τρως: καλαμάκι, γύρο, κεμπάπ, μπιφτέκι ή λουκάνικο, σε πίτα ή σε μερίδα με πατάτες και σαλάτα. Το τι σημαίνει «σουβλάκι» αλλάζει από πόλη σε πόλη. Στην Αθήνα είναι συνήθως το τυλιχτό με πίτα, ενώ στη Θεσσαλονίκη και στην Πάτρα είναι το κρέας στο ξυλάκι. Τις ονομασίες ανά πόλη και τη διαφορά γύρου και ντονέρ θα τις βρεις στον οδηγό σουβλάκι, καλαμάκι ή γύρος.

Πώς παραγγέλνεις: εδώ ο ΚΑΔ είναι ο καλύτερος οδηγός. Αν το μαγαζί έχει σερβίρισμα, παραγγέλνεις στο τραπέζι και πληρώνεις στο τέλος. Αν έχει τραπέζια αλλά όχι σερβίρισμα, παραγγέλνεις και συχνά πληρώνεις στον πάγκο και μετά κάθεσαι. Αν δεν έχει τραπέζια, όλα γίνονται στον πάγκο και φεύγεις με το πακέτο. Όταν παραγγέλνεις πακέτο ή ντελίβερι, πρέπει να υπάρχει τιμοκατάλογος εκεί όπου γίνεται η παραγγελία, στο μαγαζί ή στο διαδίκτυο (ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ., άρθρο 72).

Τι να ρωτήσεις: «Πίτα ή μερίδα;» και τι μπαίνει μέσα στην πίτα. Πατάτα, κρεμμύδι, ντομάτα και σως διαφέρουν από μαγαζί σε μαγαζί, και μπορείς να ζητήσεις να βγει κάτι. Αν δεν ξέρεις πώς λέγεται κάτι στην πόλη που βρίσκεσαι, περίγραψέ το: «κρέας στο ξυλάκι» ή «τυλιγμένο σε πίτα».

Μεζεδοπωλείο, ουζερί, τσιπουράδικο: εκεί που το ποτό έχει λόγο

Ένα μικρό εύρημα από το λεξικό: το ΛΚΝ έχει λήμμα για το «ουζερί», όχι όμως για το «μεζεδοπωλείο» ή το «τσιπουράδικο». Το ουζερί ορίζεται ως «κατάστημα στο οποίο προσφέρονται οινοπνευματώδη ποτά (ούζο, τσίπουρο κτλ.) και μεζέδες», με συνώνυμο το «ουζάδικο». Ο ίδιος ο μεζές είναι, κατά το ΛΚΝ, «κάθε φαγώσιμο που συνήθ. έχει πικάντικη γεύση και προσφέρεται σε μικρά κομμάτια, εκτός κανονικού γεύματος, με οινοπνευματώδη ποτά». Η Υγειονομική Διάταξη κατονομάζει τα ουζερί και τα μεζεδοπωλεία στο 5.Δ.1. Ο ΚΑΔ βάζει ουζερί, μεζεδοπωλείο, τσιπουράδικο και ζυθοπωλείο στον ίδιο κωδικό.

Στην πράξη, οι τρεις τύποι διαφέρουν κυρίως στο πώς χρεώνουν:

• Μεζεδοπωλείο: διαλέγεις μεζέδες από κατάλογο και πίνεις ό,τι θέλεις. Οι μερίδες είναι μικρές και η παραγγελία γίνεται σε γύρους.
• Ουζερί: το ούζο είναι στο κέντρο του τραπεζιού, συχνά με θαλασσινούς μεζέδες.
• Τσιπουράδικο: στο βολιώτικο μοντέλο παραγγέλνεις μόνο ποτό. Κάθε γύρα φέρνει μεζέ που διαλέγει η κουζίνα και χρεώνεται μόνο το ποτό. Εκτός Βόλου πολλά τσιπουράδικα δουλεύουν με κατάλογο.

Επειδή το τσιπουράδικο δεν δουλεύει παντού με τον ίδιο τρόπο, η πιο χρήσιμη ερώτηση είναι «πώς χρεώνετε;», πριν καθίσεις. Τη γύρα, τη σειρά των μεζέδων, τις τοπικές συνήθειες σε Βόλο, Λέσβο και Θεσσαλονίκη και τη διαφορά τσίπουρου και ούζου τις έχουμε σε ξεχωριστό οδηγό: μεζεδοπωλείο, τσιπουράδικο ή ουζερί. Αν βρεθείς στην Κρήτη, εκεί πίνεις τσικουδιά (ρακή). Ο οδηγός μας για τα παραδοσιακά φαγητά της Κρήτης εξηγεί τι τη συνοδεύει.

Ψαροταβέρνα: το ψάρι ζυγίζεται μπροστά σου

Το ΛΚΝ ορίζει την ψαροταβέρνα ως «ταβέρνα όπου σερβίρονται κυρίως ψάρια και θαλασσινά». Είναι 5.Δ.1, όπως η ταβέρνα. Η μεγάλη πρακτική διαφορά είναι ο τρόπος χρέωσης. Τα «μερίδας» ψάρια, όπως γαύρος, σαρδέλα ή καλαμαράκι, έχουν σταθερή τιμή. Τα μεγαλύτερα ψάρια χρεώνονται συνήθως με το κιλό.

Πώς παραγγέλνεις: διαλέγεις το ψάρι από τον πάγκο ή το ψυγείο. Όταν χρεώνεται με το κιλό, πρέπει να ζυγιστεί ωμό μπροστά σου και να έρθει στο τραπέζι με σημείωμα που γράφει βάρος και τελική τιμή. Ο λογαριασμός είναι απλή πράξη: βάρος επί τιμή κιλού. Ψάρι 500 γραμμαρίων κοστίζει τη μισή τιμή του κιλού.

Τι να ρωτήσεις: αν το ψάρι είναι φρέσκο ή κατεψυγμένο, αν είναι αλιείας ή ιχθυοτροφείου, και να δεις το ζύγισμα. Πώς καταλαβαίνεις αν ένα ψάρι είναι φρέσκο, τι σημαίνει «κατεψυγμένο» στον κατάλογο και τι κάνεις αν δεν έρθει σημείωμα, τα γράφουμε στον οδηγό για την ψαροταβέρνα και την τιμή με το κιλό.

Κουτούκι: χαρακτηρισμός, όχι κατηγορία

Το κουτούκι δεν είναι ξεχωριστό είδος μαγαζιού στα χαρτιά. Ούτε η Υγειονομική Διάταξη ούτε οι ΚΑΔ το αναφέρουν. Το ΛΚΝ το περιγράφει ως «χαρακτηρισμός μικρής λαϊκής ταβέρνας», με ένα παράδειγμα που λέει πολλά: κάποιος που αποφεύγει τα κοσμικά στέκια «συχνάζει σε συμπαθητικά κουτούκια με εκλεκτούς μεζέδες και καλό κρασί». Η ετυμολογία είναι ενδιαφέρουσα. Το λεξικό τη συνδέει με το τουρκικό kütük («κούτσουρο») και με τη φράση «σαν κούτσουρο από το μεθύσι».

Τι τρως και πώς παραγγέλνεις: όπως σε μια μικρή ταβέρνα, με λίγα πιάτα, μεζέδες και κρασί. Νομικά, ένα μαγαζί που αυτοαποκαλείται κουτούκι έχει δηλώσει μία από τις κατηγορίες εστίασης, συνήθως ταβέρνα ή εστιατόριο. Ισχύουν λοιπόν όλοι οι κανόνες για τιμοκατάλογο, απόδειξη και κάρτα.

Τι να ρωτήσεις: τι μαγείρεψε η κουζίνα σήμερα, γιατί ο κατάλογος σε ένα μικρό μαγαζί αλλάζει συχνά, και αν το κρασί είναι χύμα. Η λέξη «κουτούκι» στην ταμπέλα περιγράφει ατμόσφαιρα. Δεν σου λέει τίποτα για τις τιμές.

Πατσατζίδικο: σούπα για το ξημέρωμα

Κατά το ΛΚΝ, το πατσατζίδικο είναι «το κατάστημα του πατσατζή, όπου παρασκευάζεται και σερβίρεται κυρίως πατσάς». Ο πατσάς, πάλι κατά το λεξικό, είναι «το φαγητό που γίνεται με βράσιμο της κοιλιάς, του στομάχου και των ποδιών σφαγμένων ζώων». Το ΛΚΝ δίνει και ένα πολύ ελληνικό παράδειγμα: «Έφαγα πατσά με μπόλικο ξίδι και πιπέρι».

Τι τρως: πατσά, συνήθως και άλλες σούπες, με ψωμί. Στη Θεσσαλονίκη ο πατσάς είναι κλασικό φαγητό για το ξημέρωμα, όπως γράφουμε στον οδηγό τι να φάω στη Θεσσαλονίκη.

Τι να ρωτήσεις: ζήτα ξίδι, σκόρδο και πιπέρι στο πλάι, για να τον φτιάξεις όπως σου αρέσει. Ρώτα και από ποιο ζώο είναι, αν σε ενδιαφέρει. Η Υγειονομική Διάταξη δεν κατονομάζει το πατσατζίδικο. Αφού όμως μαγειρεύει στον χώρο του, ταιριάζει στον ορισμό του 5.Δ.1. Και αυτό είναι δική μας ανάγνωση.

Καφενείο ή καφετέρια: η διαφορά υπάρχει και στα χαρτιά

Το ΛΚΝ ορίζει το καφενείο ως «χώρο αναψυχής και συναντήσεων, κυρίως για άνδρες», με καφέ, αναψυκτικά, γλυκά του κουταλιού και επιτραπέζια παιχνίδια, «κυρίως χαρτιά και τάβλι». Την καφετέρια την ορίζει ως «χώρο αναψυχής και συναντήσεων, κυρίως για νέους», με διάφορα είδη καφέδων, αναψυκτικά και γλυκά. Η καφετέρια ήρθε στα ελληνικά από το αγγλικό cafeteria. Οι ορισμοί αυτοί καταγράφουν πώς ήταν τα πράγματα όταν γράφτηκε το λεξικό. Σήμερα στα καφενεία κάθονται άνδρες και γυναίκες, και στις καφετέριες κάθε ηλικία.

Τι αλλάζει στο τραπέζι το εξηγήσαμε στον οδηγό για τα είδη καφέ και πώς τα παραγγέλνεις. Το καφενείο έχει λίγα είδη, όπως ελληνικό, φραπέ και ούζο, και κανείς δεν σε βιάζει. Η καφετέρια έχει όλη την οικογένεια του εσπρέσο. Η διαφορά όμως είναι και νομική, σε τρία σημεία:

• Τιμοκατάλογος: τα παραδοσιακά καφενεία, όπως τα ορίζει η νομοθεσία του Υπουργείου Οικονομικών, δεν χρειάζεται να δίνουν κατάλογο σε κάθε πελάτη. Αρκεί ένας τιμοκατάλογος αναρτημένος σε εμφανές σημείο, με τα είδη και τις τιμές τους μαζί με τον ΦΠΑ (ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ., άρθρο 70 §3). Η καφετέρια ακολουθεί τον γενικό κανόνα: κατάλογος σε κάθε πελάτη πριν από την παραγγελία.
• ΚΑΔ: το παραδοσιακό καφενείο, το απλό καφενείο, η καφετέρια και το καφέ μπαρ έχουν το καθένα δικό του κωδικό.
• Κουζίνα: για τον υγειονομικό έλεγχο, καφενεία και καφετέριες είναι 5.Δ.2 (μερικής επεξεργασίας). Τα «παραδοσιακά καφενεία με παρασκευαστήριο» όμως είναι 5.Δ.1, όπως τα εστιατόρια. Γι’ αυτό σε κάποια καφενεία χωριών τρως κανονικό μαγειρευτό και σε άλλα μόνο μεζέ.

Πώς παραγγέλνεις στην καφετέρια: λες είδος και ζάχαρη μαζί, π.χ. «φρέντο εσπρέσο σκέτο» ή «ελληνικό μέτριο». Στον ελληνικό, στον φραπέ και στον φρέντο η ζάχαρη μπαίνει την ώρα που φτιάχνεται ο καφές, γι’ αυτό σε ρωτούν από την αρχή.

Ζαχαροπλαστείο: με το κομμάτι ή με το κιλό

Το ΛΚΝ ορίζει το ζαχαροπλαστείο ως «κατάστημα στο οποίο παρασκευάζονται, πωλούνται ή και σερβίρονται γλυκά». Ο ορισμός καλύπτει τρεις δουλειές: παραγωγή, πώληση και σερβίρισμα. Το ίδιο κάνει και ο νόμος. Ζαχαροπλαστείο με δικό του εργαστήριο, όπου μπορείς και να καθίσεις, είναι 5.Δ.1 («ζαχαροπλαστεία με παρασκευαστήριο»). Το μαγαζί που απλώς πουλά γλυκά για το σπίτι είναι κατάστημα λιανικής (5.Γ), ακόμη κι αν τα φτιάχνει μόνο του. Στους ΚΑΔ θα βρεις και το γαλακτοζαχαροπλαστείο και το καφεζαχαροπλαστείο. Το πρώτο το ΛΚΝ το ορίζει ως κατάστημα όπου «πωλούνται ή σερβίρονται γαλακτοκομικά προϊόντα και γλυκά».

Τι τρως: σιροπιαστά ταψιού (μπακλαβά, κανταΐφι, γαλακτομπούρεκο), πάστες, τούρτες, κουλουράκια, γλυκά του κουταλιού και, το καλοκαίρι, παγωτό. Τα τοπικά γλυκά διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή. Για τη Θεσσαλονίκη, για παράδειγμα, δες τα τρίγωνα και τα πολίτικα σιροπιαστά στον οδηγό της πόλης.

Πώς αγοράζεις: με το κομμάτι ή με το κιλό. Για την τούρτα υπάρχει ειδικός κανόνας. Όταν πωλείται χύμα, πωλείται σε καθαρό βάρος και ζυγίζεται πριν μπει στο κουτί. Μπορεί να πωλείται και με το τεμάχιο (ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ., άρθρο 4 §7). Το καθαρό βάρος περιλαμβάνει τη βάση στήριξης μόνο μέχρι ορισμένα όρια βάρους, ανάλογα με το μέγεθος της τούρτας.

Τι να ρωτήσεις: αν τα γλυκά είναι δικής τους παραγωγής και αν η τούρτα ζυγίστηκε πριν από τη συσκευασία. Αν έχεις αλλεργία σε ξηρούς καρπούς, γάλα ή αυγό, ρώτα πάντα πριν αγοράσεις. Στα γλυκά αυτά τα αλλεργιογόνα είναι πολύ συχνά.

Φούρνος και αρτοποιείο: το ψωμί έχει τιμή ανά κιλό

Ο φούρνος, στη σημασία του μαγαζιού, είναι για το ΛΚΝ «κατάστημα όπου παρασκευάζεται αλλά και πουλιέται ψωμί ή άλλα αρτοσκευάσματα και όπου ψήνονται φαγητά· αρτοποιείο». Το παράδειγμα του λεξικού θυμίζει μια παλιά συνήθεια της γειτονιάς: «Έστειλα το φαΐ / τα τσουρέκια στο φούρνο». Το αρτοποιείο, για το ΛΚΝ, είναι εργαστήριο ή εργοστάσιο «όπου παρασκευάζεται ή και πουλιέται το ψωμί», με συνώνυμα το «ψωμάδικο» και τον «φούρνο».

Ο νόμος για την αρτοποιία κάνει πιο λεπτές διακρίσεις από την καθημερινή γλώσσα. Ο ν. 3526/2007 (άρθρο 1) ξεχωρίζει τρία πράγματα. Το αρτοποιείο είναι η μονάδα που φτιάχνει ψωμί. Το πρατήριο άρτου είναι «αυτοτελές και ανεξάρτητο κατάστημα» που πουλά προϊόντα αρτοποιίας χωρίς να τα παράγει. Η εγκατάσταση περάτωσης έψησης είναι ο χώρος όπου ολοκληρώνεται το ψήσιμο, συνήθως από έτοιμη ζύμη. Και τα τρία τα λέμε «φούρνο». Στον ΚΑΔ η διαφορά φαίνεται καθαρά: η «παραγωγή φρέσκου ψωμιού» (10711100) είναι άλλη δραστηριότητα από το «λιανικό εμπόριο (πρατήριο) ψωμιού» (47240101).

Τι αγοράζεις: ψωμί, κουλούρια, τυρόπιτες και άλλες πίτες, μπουγάτσα, κουλουράκια και, όλο και πιο συχνά, καφέ στο χέρι. Η Υγειονομική Διάταξη προβλέπει ρητά την «πώληση καφέ πάσης φύσεως σε διερχόμενους πελάτες» από τα πρατήρια των αρτοποιείων. Η μπουγάτσα έχει και δικά της μαγαζιά, τα μπουγατσατζίδικα («κατάστημα που φτιάχνει και πουλάει μπουγάτσες», κατά το ΛΚΝ). Ως μαγαζιά εστίασης η διάταξη τα βάζει στο 5.Δ.2, ενώ όσα πουλούν μόνο για το σπίτι είναι λιανική (5.Γ). Τι παραγγέλνεις εκεί, το εξηγούμε στον οδηγό για την μπουγάτσα.

Τι να ζητήσεις: το ψωμί πρέπει να έχει γραμμένη την τιμή του ανά κιλό, ό,τι σχήμα κι αν έχει. Όταν πωλείται με το τεμάχιο, πρέπει να έχει ζυγιστεί από πριν και να γράφει βάρος και τιμή τεμαχίου. Μπορείς επίσης να ζητήσεις να το ζυγίσουν ξανά μπροστά σου. Ο φούρνος είναι υποχρεωμένος να έχει αναρτημένη πινακίδα που το λέει:

«Το κατάστημα υποχρεούται να ζυγίζει τον άρτο και τα αρτοπαρασκευάσματα ενώπιον του καταναλωτή, εφόσον ζητηθεί από τον καταναλωτή».

Κανόνες ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ. (Υ.Α. 91354/2017), άρθρο 26 §3, ΦΕΚ Β’ 2983/30.8.2017

Αν το προϊόν είναι προσυσκευασμένο και φτιάχτηκε από κατεψυγμένη ζύμη, η συσκευασία πρέπει να το γράφει (ίδιο άρθρο, §4). Ρώτα λοιπόν αν το ψωμί ζυμώθηκε εκεί ή ψήθηκε από έτοιμη ζύμη, αν σε ενδιαφέρει.

Γαλακτοπωλείο: γιαούρτι και γλυκά με γάλα

Το γαλακτοπωλείο είναι για το ΛΚΝ «ειδικό κατάστημα, όπου πουλούν ή σερβίρουν κυρίως γάλα και γαλακτοκομικά προϊόντα», με λαϊκό συνώνυμο το «γαλατάδικο». Σήμερα είναι πιο σπάνιο από τα άλλα μαγαζιά της λίστας. Πολλά έχουν γίνει γαλακτοζαχαροπλαστεία, με γλυκά και παγωτό δίπλα στο γιαούρτι.

Τι τρως: γιαούρτι, συχνά με μέλι ή γλυκό του κουταλιού, και γλυκά με βάση το γάλα, όπως το ρυζόγαλο και η κρέμα. Στη νομοθεσία το γαλακτοπωλείο εμφανίζεται δύο φορές. Ως μαγαζί εστίασης, εκεί όπου κάθεσαι και τρως, είναι μερικής επεξεργασίας (5.Δ.2). Αν πουλά μόνο για το σπίτι, φτιάχνοντας τα προϊόντα του, είναι κατάστημα λιανικής (5.Γ, «πρατήρια ειδών ζαχαροπλαστικής/γαλακτοπωλεία/μπουγατσάδικα με παρασκευαστήριο για ιδία χρήση»).

Τι να ρωτήσεις: αν το γιαούρτι είναι δικής τους παρασκευής και από τι γάλα είναι, π.χ. αγελαδινό ή πρόβειο.

Ό,τι κι αν διαλέξεις: οι κανόνες που ισχύουν παντού

Οι Κανόνες ΔΙ.Ε.Π.Π.Υ. για την εστίαση (άρθρα 69–76) καλύπτουν «εστιατόρια, καταστήματα γρήγορης εστίασης, ταβέρνες, καφετέριες, κέντρα διασκέδασης και λοιπά παρόμοια καταστήματα». Ισχύουν δηλαδή για σχεδόν όλα τα μαγαζιά αυτού του οδηγού. Τα βασικά:

1. Κατάλογος πριν από την παραγγελία, στα ελληνικά (οι ξένες γλώσσες είναι προαιρετικές), με τελικές τιμές μαζί με τον ΦΠΑ. Εξαίρεση είναι το παραδοσιακό καφενείο, όπου αρκεί αναρτημένος τιμοκατάλογος.
2. Χωρίς κουβέρ. Η χρέωση για σερβίτσια και μαχαιροπίρουνα απαγορεύεται. Ψωμί και εμφιαλωμένο νερό χρεώνονται μόνο αν τα δεχτείς (άρθρο 72 §5).
3. Απόδειξη πριν πληρώσεις. Το «δελτίο παραγγελίας» δεν είναι απόδειξη.
4. Κάρτα. Η εστίαση και τα μαγαζιά που σερβίρουν ποτά είναι στη λίστα των επιχειρήσεων που πρέπει να δέχονται κάρτες (ν. 4446/2016, άρθρο 65).
5. Αλλεργιογόνα. Το μαγαζί πρέπει να μπορεί να σου πει αν ένα πιάτο περιέχει κάποιο από τα αλλεργιογόνα που ορίζει η νομοθεσία της ΕΕ.

Αναλυτικά, με τις διατάξεις και το πού απευθύνεσαι αν κάτι στραβώσει, τα γράφουμε στον οδηγό για τα δικαιώματα του καταναλωτή στο εστιατόριο. Για το αν και πόσο φιλοδώρημα αφήνεις σε ταβέρνα, εστιατόριο ή καφετέρια, δες τον οδηγό για το φιλοδώρημα στην Ελλάδα.

Αν έχεις μαγαζί: ποιο είδος είσαι στα χαρτιά

Ενημερωτικό κείμενο, όχι νομική ή φορολογική συμβουλή. Για το δικό σου μαγαζί ρώτα λογιστή και μηχανικό.

Η ταμπέλα σου μπορεί να γράφει ό,τι θέλεις: «κουτούκι», «μεζεδοπωλείο», «γαστροταβέρνα». Στα χαρτιά όμως δηλώνεις δύο πράγματα. Το πρώτο είναι ο ΚΑΔ στην ΑΑΔΕ. Οι κωδικοί άλλαξαν από 1/3/2026, και οι παλιοί αριθμοί των οδηγών δεν ισχύουν πια. Το δεύτερο είναι η δραστηριότητα στη γνωστοποίηση λειτουργίας, δηλαδή αν είσαι πλήρους ή μερικής επεξεργασίας. Από αυτήν εξαρτώνται οι απαιτήσεις για κουζίνα, απαγωγό και χώρους. Αν, για παράδειγμα, ένα καφενείο αρχίσει να μαγειρεύει πλήρη γεύματα, αυτό ταιριάζει στον ορισμό της «αλλαγής δραστηριότητας» της διάταξης: προσφέρει πια προϊόντα άλλης κατηγορίας από αυτή που δήλωσε. Τα βήματα για μια καφετέρια, μαζί με τους νέους ΚΑΔ, θα τα βρεις στον οδηγό πώς να ανοίξεις καφετέρια. Για την υγιεινή στην κουζίνα υπάρχει ο οδηγός για το HACCP στα εστιατόρια και για τον κατάλογο ο οδηγός για τον τιμοκατάλογο καταστήματος εστίασης.

Ένα πρακτικό συμπέρασμα από όλο αυτό: γράψε στη σελίδα του μαγαζιού σου καθαρά τι είδος είσαι και πώς δουλεύεις. Γράψε αν έχεις σερβίρισμα ή παραγγελία στον πάγκο, αν το ψάρι ή το κρέας πάει με το κιλό, και αν ο μεζές έρχεται με το ποτό. Έτσι ο πελάτης ξέρει τι να περιμένει πριν μπει.

Συμπέρασμα

Η ονομασία του μαγαζιού σού δείχνει τι να περιμένεις. Η ταβέρνα έχει τραπέζι για μοίρασμα, το μαγειρείο φαγητό της ημέρας, η ψησταριά κάρβουνα και το τσιπουράδικο ποτό που φέρνει μεζέ. Ο ακριβής τρόπος όμως διαφέρει από μαγαζί σε μαγαζί. Γι’ αυτό οι δύο πιο χρήσιμες ερωτήσεις, σε όποιο από αυτά κι αν μπεις, είναι «πώς δουλεύετε;» και «τι έχετε σήμερα;». Αν θέλεις να πας ένα βήμα παραπέρα, διάλεξε το είδος που σε ενδιαφέρει και άνοιξε τον αντίστοιχο οδηγό μας: ταβέρνα, σουβλατζίδικο, μεζεδοπωλείο και τσιπουράδικο, ψαροταβέρνα ή καφές. Πώς ελέγχουμε τις πηγές μας το εξηγούμε στην πολιτική σύνταξης.