Κάπνισμα σε εστιατόρια και καφέ: τι ισχύει και ποια τα πρόστιμα

Στην Ελλάδα απαγορεύεται κάθε κάπνισμα, μαζί με ηλεκτρονικό τσιγάρο και θερμαινόμενο καπνό, στους εσωτερικούς χώρους εστιατορίων, καφέ, μπαρ και κέντρων διασκέδασης. Επιτρέπεται μόνο σε εξωτερικό χώρο ανοιχτό σε δύο πλευρές τουλάχιστον. Ο πελάτης που καπνίζει μέσα πληρώνει 100 € και ο υπεύθυνος του μαγαζιού από 500 έως 10.000 €. Στην πέμπτη παράβαση η άδεια ανακαλείται.

Σε αυτόν τον οδηγό μαζέψαμε το ισχύον κείμενο του νόμου μαζί με τις αλλαγές του 2025 και του 2026, όπως τις διαβάσαμε στο ΦΕΚ. Θα βρεις τον πίνακα προστίμων ανά τετραγωνικά, τις υποχρεώσεις του ιδιοκτήτη και τον επίσημο τρόπο να κάνεις καταγγελία. Είναι γραμμένος για ιδιοκτήτες και προσωπικό καταστημάτων εστίασης, αλλά και για πελάτες που θέλουν να ξέρουν τι ισχύει.

Ποιοι νόμοι ισχύουν σήμερα

Ο κορμός είναι ο ν. 3730/2008 για την προστασία των ανηλίκων από τον καπνό και το αλκοόλ. Η απαγόρευση στην εστίαση βρίσκεται στο άρθρο 3. Ήρθε το 2010 με τον ν. 3868/2010, το άρθρο αντικαταστάθηκε με το άρθρο 16 του ν. 4633/2019 και πήρε τη σημερινή του μορφή με το άρθρο 7 του ν. 5216/2025 (ΦΕΚ Α’ 118/07.07.2025). Οι κυρώσεις βρίσκονται στο άρθρο 6, το οποίο άλλαξε τελευταία φορά με το άρθρο 35 του ν. 5302/2026 (ΦΕΚ Α’ 78/20.05.2026).

Τα ποσά ανά περίπτωση και τη διαδικασία του ελέγχου τα ορίζει η κοινή υπουργική απόφαση Δ2β/Γ.Π.οικ. 80727/2019 (ΦΕΚ Β’ 4177/15.11.2019). Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας την αναφέρει ακόμη ως ισχύουσα, και σε έρευνά μας στις 3/11/2026 δεν βρήκαμε νεότερη απόφαση που να την αντικαθιστά.

Ο νόμος απαγορεύει πλήρως το κάπνισμα «σε όλα τα καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος». Ονομαστικά αναφέρει όσα παρασκευάζουν και προσφέρουν φαγητά, ποτά, γλυκίσματα και παρασκευάσματα γάλακτος, τα μικτά καταστήματα και τα κέντρα διασκέδασης. Στην ίδια κατηγορία ανήκουν το εστιατόριο, η ταβέρνα, η καφετέρια, το καφενείο, το ζαχαροπλαστείο και το μπαρ. Χωριστός χώρος καπνιζόντων στη σάλα δεν προβλέπεται: η μόνη εξαίρεση είναι ο εξωτερικός χώρος.

Μέσα ή έξω: πού ακριβώς μπαίνει η γραμμή

Το κάπνισμα επιτρέπεται στον εξωτερικό χώρο μόνο αν είναι «περιμετρικά ανοικτός σε δύο πλευρές τουλάχιστον». Ο νόμος λέει ρητά ότι ως εσωτερικός χώρος μετρά και το αίθριο, ο χώρος με συρόμενη ή αποσπώμενη οροφή, και κάθε χώρος που έχει σκέπαστρο και ταυτόχρονα είναι κλεισμένος περιμετρικά με οποιονδήποτε τρόπο. Η Εθνική Αρχή Διαφάνειας, που επιβλέπει την τήρηση του νόμου, εξηγεί τι σημαίνει «με οποιονδήποτε τρόπο»: τζαμαρία, μουσαμάς, νάιλον ή διαχωριστικά.

Στην ίδια σελίδα η Αρχή απαριθμεί και τους χώρους όπου το κάπνισμα επιτρέπεται, με βάση την εγκύκλιο του Υπουργείου Υγείας Γ.Π. 120995/30.09.2010:

«Το κάπνισμα επιτρέπεται στους εξωτερικούς χώρους των καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος και όλων των δημόσιων και ιδιωτικών χώρων που είναι ανοιχτοί περιμετρικά από δύο τουλάχιστον πλευρές, στους εξωτερικούς χώρους των καταστημάτων και των κτιρίων που έχουν ομπρέλες ή σκίαστρα – τέντες»

Εθνική Αρχή Διαφάνειας, Νομοθεσία για το κάπνισμα

Για τα τραπεζοκαθίσματα σε πεζοδρόμιο ή πλατεία χρειάζεσαι και άδεια κοινόχρηστου χώρου από τον δήμο. Αυτό είναι άλλο θέμα και το εξηγούμε στον οδηγό για το άνοιγμα εστιατορίου. Αν θέλεις να κλείσεις τον εξωτερικό χώρο τον χειμώνα, υπολόγισε ότι από εκείνη τη στιγμή ο χώρος γίνεται χώρος χωρίς τσιγάρο.

Ηλεκτρονικό τσιγάρο, θερμαινόμενος καπνός και ναργιλές

Από τον Ιούλιο του 2025 ο ορισμός των «προϊόντων καπνού» στον ίδιο τον νόμο περιλαμβάνει ρητά και το ηλεκτρονικό τσιγάρο:

«Με τα προϊόντα καπνού εξομοιώνονται τα νέα προϊόντα καπνού, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, οι περιέκτες επαναπλήρωσης και τα φυτικά προϊόντα για κάπνισμα, όπως αυτά ορίζονται στο άρθρο 2 του ν. 4419/2016»

Ν. 3730/2008, άρθρο 1 παρ. 2(α), όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 3 του ν. 5216/2025, ΦΕΚ Α’ 118/07.07.2025

Στην πράξη, μέσα στο κατάστημα απαγορεύονται:

• το τσιγάρο, το στριφτό, το πούρο και η πίπα·
• το ηλεκτρονικό τσιγάρο, με νικοτίνη ή χωρίς, όπως διευκρινίζει η Εθνική Αρχή Διαφάνειας·
• ο θερμαινόμενος καπνός, που ο νόμος ονομάζει «νέα προϊόντα καπνού»·
• τα ηλεκτρικά θερμαινόμενα προϊόντα χωρίς καπνό, για τα οποία το άρθρο 28 του ν. 5216/2025 εφαρμόζει ρητά την ίδια απαγόρευση·
• ο ναργιλές: η Εθνική Αρχή Διαφάνειας περιλαμβάνει ρητά τον «καπνό για ναργιλέ» στον ορισμό του καπνίσματος.

Τα σακουλάκια νικοτίνης που μπαίνουν στο στόμα είναι η εξαίρεση. Ο ν. 5216/2025 τους εφαρμόζει απαγορεύσεις πώλησης, όχι όμως την απαγόρευση χρήσης του άρθρου 3. Ως προς τη χρήση τους στη σάλα, ο ιδιοκτήτης μπορεί να εφαρμόσει δικούς του κανόνες.

Πρόστιμα για τον πελάτη και για το κατάστημα

Ο νόμος δίνει τα όρια: 50 έως 500 € για όποιον καπνίζει και 500 έως 10.000 € για τον υπεύθυνο που ανέχεται την παράβαση. Η ΚΥΑ ορίζει τα συγκεκριμένα ποσά. Για τον πελάτη που καπνίζει μέσα σε κατάστημα εστίασης το πρόστιμο είναι 100 €. Αν καπνίζει σε χώρο όπου βρίσκονται ανήλικοι, όπως ένας παιδότοπος, ανεβαίνει στα 200 €. Για τον υπεύθυνο το ποσό εξαρτάται από το εμβαδόν του καταστήματος και από το πόσες φορές έχει βρεθεί παράβαση στον ίδιο χώρο.

Πηγή: ΚΥΑ Δ2β/Γ.Π.οικ. 80727/2019, Πίνακας 1. Οι στήλες αντιγράφουν τη διατύπωση «κάτω των 100τμ», «άνω των 100τμ», «άνω των 300τμ» της ΚΥΑ.

Τον Μάιο του 2026 ο ν. 5302/2026 πρόσθεσε κάτι που αφορά τα περισσότερα καταστήματα εστίασης, γιατί αυτά λειτουργούν με γνωστοποίηση και όχι με άδεια:

«Εφόσον πρόκειται για κατάστημα που υπόκειται σε γνωστοποίηση, διακόπτεται προσωρινά η λειτουργία του με σφράγισή του, για το ίδιο χρονικό διάστημα.»

Ν. 3730/2008, άρθρο 6 παρ. 3, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 35 του ν. 5302/2026, ΦΕΚ Α’ 78/20.05.2026

Στην πέμπτη υποτροπή, εκτός από την οριστική ανάκληση, το κατάστημα με γνωστοποίηση σφραγίζεται για 180 ημέρες. Η αλλαγή επωνυμίας δεν σε γλιτώνει. Ο ίδιος νόμος προβλέπει ότι η κύρωση εκτελείται και όταν στον ίδιο χώρο λειτουργεί επιχείρηση με ίδιο ή παρόμοιο αντικείμενο, εφόσον συμμετέχουν σε αυτήν τα αρχικά μέλη ή ο σύζυγος, οι γονείς ή τα παιδιά τους. Μια λεπτομέρεια: ο νόμος μετρά «τέταρτη» και «πέμπτη υποτροπή», ενώ η ΚΥΑ «τέταρτη» και «πέμπτη παράβαση». Αν σε αφορά, ζήτα διευκρίνιση από την αρχή που έκανε τον έλεγχο.

Πληρωμή και αντιρρήσεις

Η ΚΥΑ δίνει 15 ημέρες από την επίδοση της Πράξης Επιβολής Προστίμου για δύο πράγματα. Μπορείς να πληρώσεις με e-παράβολο, όπου φορέας είναι το Υπουργείο Υγείας. Μπορείς επίσης να υποβάλεις γραπτές αντιρρήσεις στον προϊστάμενο της υπηρεσίας που έκανε τον έλεγχο, και αν κριθούν επαρκείς, το πρόστιμο μειώνεται ή διαγράφεται. Αν δεν πληρώσεις εμπρόθεσμα, η αρμόδια αρχή στέλνει μέσα σε 30 ημέρες τον τίτλο στη ΔΟΥ του παραβάτη για βεβαίωση ως δημόσιο έσοδο. Κάποιες περιλήψεις στο διαδίκτυο μιλούν για έκπτωση 50% σε πληρωμή μέσα σε 15 ημέρες ή για προθεσμία αντιρρήσεων 10 ημερών. Στο κείμενο της ΚΥΑ δεν βρήκαμε καμία από τις δύο.

Τι πρέπει να κάνει ο ιδιοκτήτης

Η ΚΥΑ δεν τιμωρεί μόνο την ανοχή. Τιμωρεί και την έλλειψη μέτρων αποτροπής, και αυτό είναι κάτι που ο ιδιοκτήτης μπορεί να το ελέγξει από σήμερα:

• Σήμανση: απαγορευτικό σήμα σε εμφανή σημεία, ένα για κάθε 15 τετραγωνικά μέτρα του χώρου.
• Σταχτοδοχεία: κανένα στη σάλα. Η ΚΥΑ αναφέρει την απομάκρυνσή τους ως μέτρο αποτροπής.
• Βιβλίο Αναφοράς: κοινό βιβλίο 100 φύλλων, μεγέθους Α4, με αριθμημένες σελίδες, θεωρημένο από την αρχή που αδειοδοτεί το κατάστημα. Σε αυτό βεβαιώνεται η παράβαση.
• Αντίδραση: σύσταση στον πελάτη που καπνίζει, ανταπόκριση όταν διαμαρτυρηθεί άλλος πελάτης και, αν η παράβαση συνεχιστεί, κλήση των αρμόδιων αρχών. Η παράλειψη καθενός από αυτά είναι χωριστή παράβαση.
• Συνεργασία στον έλεγχο: ο υπεύθυνος δίνει τα στοιχεία που ζητούνται και την άδεια λειτουργίας ή τη γνωστοποίηση, ή άλλο έγγραφο δημόσιας αρχής από το οποίο φαίνεται η επιφάνεια του καταστήματος.
• Προσωπικό: η απαγόρευση ισχύει σε κάθε κλειστό ή στεγασμένο χώρο εργασίας, άρα και στην κουζίνα, στην αποθήκη και στο γραφείο.
• Προθήκες: απαγορεύεται η τοποθέτηση προϊόντων καπνού σε προθήκες επιχειρήσεων μαζικής εστίασης και αναψυχής (ν. 3730/2008, άρθρο 2).

Οι υπόλοιπες υποχρεώσεις ενός καταστήματος, από την ψηφιακή κάρτα μέχρι τις ώρες μουσικής, είναι συγκεντρωμένες στον οδηγό για ιδιοκτήτες εστίασης. Αν ανοίγεις τώρα καφέ, δες και τα βήματα για το άνοιγμα καφετέριας.

Ποιος ελέγχει και τι γίνεται μετά

Αρμόδιες αρχές για τον έλεγχο και τα πρόστιμα είναι οι Διευθύνσεις Δημόσιας Υγείας των Περιφερειών, η Ελληνική Αστυνομία, η Δημοτική Αστυνομία και, στα λιμάνια, οι Λιμενικές Αρχές (ν. 3730/2008, άρθρο 5 παρ. 3). Ελέγχους κάνουν και το προσωπικό της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας και οι επόπτες δημόσιας υγείας του Υπουργείου Υγείας, και σε μικτά κλιμάκια. Ο ΕΦΕΤ δεν περιλαμβάνεται σε αυτές τις αρχές. Ο δικός του έλεγχος αφορά την υγιεινή των τροφίμων και τον περιγράφουμε στο άρθρο για τους ελέγχους του ΕΦΕΤ.

Κατά την ΚΥΑ, οι έλεγχοι γίνονται οποιαδήποτε ώρα της ημέρας ή της νύχτας: τακτικά, έκτακτα ή μετά από καταγγελία. Από το 2025 ο νόμος (άρθρο 6 παρ. 5α) υποχρεώνει τα ελεγκτικά όργανα να στέλνουν αμέσως ηλεκτρονικά κάθε βεβαιωμένη παράβαση και σε άλλους φορείς: στον δήμο, στην ΑΑΔΕ, στον e-ΕΦΚΑ και στον ΔΕΔΔΗΕ, για τους δικούς τους ελέγχους. Ένα πρόστιμο για τσιγάρο μπορεί λοιπόν να φέρει και φορολογικό ή ασφαλιστικό έλεγχο.

Για τον πελάτη: τι κάνεις αν καπνίζουν μέσα

Το πρώτο βήμα είναι να το πεις στο προσωπικό. Ο υπεύθυνος έχει υποχρέωση να κάνει σύσταση και να ανταποκριθεί στη διαμαρτυρία σου. Αν δεν γίνει τίποτα, έχεις δύο επίσημους δρόμους:

1. Καταγγελία στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας: τηλεφωνικά στο 1142, Δευτέρα έως Παρασκευή 08:00 με 15:00, με τη χρέωση του παρόχου σου. Ή δωρεάν, όλο το 24ωρο, στη πύλη καταγγελιών 1142.aead.gr, όπου η καταγγελία μπορεί να είναι ανώνυμη ή επώνυμη. Στη φόρμα διαλέγεις «Κλειστοί χώροι καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος» και μπορείς να επισυνάψεις αρχείο.
2. Άμεση παρέμβαση: η Δημοτική Αστυνομία ή η Ελληνική Αστυνομία της περιοχής, που είναι αρμόδιες να βεβαιώσουν την παράβαση επιτόπου.

Αν έχεις παιδιά μαζί σου, να ξέρεις ότι στην ανοιχτή αυλή το κάπνισμα είναι νόμιμο. Οι πρακτικές συμβουλές για το πού να κάτσετε είναι στον οδηγό για το φαγητό έξω με παιδιά. Τα υπόλοιπα που καλό είναι να ξέρεις όταν τρως έξω, από την κράτηση ως τον λογαριασμό, είναι στον οδηγό για το φαγητό έξω. Για άλλα προβλήματα με κατάστημα, όπως χρεώσεις ή απόδειξη, δες τα δικαιώματα του καταναλωτή στο εστιατόριο.

Τι συζητιέται για το μέλλον

Στις 3 Δεκεμβρίου 2024 το Συμβούλιο της ΕΕ ενέκρινε σύσταση που καλεί τα κράτη να επεκτείνουν τους χώρους χωρίς καπνό σε βασικούς υπαίθριους χώρους, όπως οι δημόσιες παιδικές χαρές και οι στάσεις των συγκοινωνιών. Κατά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η εφαρμογή εναπόκειται σε κάθε κράτος. Το ελληνικό κείμενο δεν έχει αλλάξει ως προς τους εξωτερικούς χώρους της εστίασης. Η τελευταία ενοποιημένη μορφή του ν. 3730/2008 που είδαμε, με τις αλλαγές έως τον ν. 5302/2026, συνεχίζει να εξαιρεί τους χώρους που είναι ανοιχτοί σε δύο πλευρές. Αν αλλάξει κάτι, θα ενημερώσουμε αυτή τη σελίδα.

Για επίσημη απάντηση σε συγκεκριμένη περίπτωση, όπως το αν η δική σου βεράντα μετρά ως εσωτερικός χώρος, απευθύνσου στη Διεύθυνση Δημόσιας Υγείας της Περιφέρειάς σου ή στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας. Αρμόδια για την πολιτική στο Υπουργείο Υγείας είναι η Διεύθυνση Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων.